Leki okulistyczne
Leki okulistyczne
Leki okulistyczne
Leki okulistyczne
Jaskra z otwartym k
ą
tem
przes
ą
czania – wi
ę
kszo
ść
chorych
Stopniowy wzrost ci
ś
nienia
ś
ródgałkowego
Bezobjawowy przebieg – do
uszkodzenia nerwu wzrokowego
Jaskra z zamkni
ę
tym
k
ą
tem przes
ą
czania
– nagły wzrost
ci
ś
nienia
ś
ródgałkowego
Przekrwienie, bóle,
wymioty
Drogi odpływu cieczy wodnistej z gałki ocznej
Główna
Struktury k
ą
ta przes
ą
czania – 80%
Alternatywna
Naczyniówkowo-twardówkowa – 20%
Leki obni
Leki obni
Ŝ
Ŝ
aj
aj
ą
ą
ce ci
ce ci
ś
ś
nienie
nienie
ś
ś
r
r
ó
ó
dga
dga
ł
ł
kowe
kowe
-
-
stosowane w leczeniu jaskry
stosowane w leczeniu jaskry
Leki
ββββ
-adrenolityczne
•
leki pierwszego wyboru w jaskrze z otwartym k
ą
tem przes
ą
czania,
wspomagaj
ą
ce w jaskrze zamkni
ę
tego k
ą
ta
•
mechanizm działania – zmniejszanie wytwarzania cieczy
wodnistej
(pobudzanie receptorów beta w ciele rz
ę
skowym nasila
wytwarzanie) – obkurczenie naczy
ń
•
nie powoduj
ą
zmian szeroko
ś
ci
ź
renicy ani refrakcji, nie zaburzaj
ą
ostro
ś
ci widzenia.
•
Uwaga! – przy podawaniu miejscowym - układowe działania niepo
Ŝą
dane
Działanie niepo
Ŝą
dane miejscowe - objawy podra
Ŝ
nienia, zaburzenia widzenia,
podwójne widzenie, zaburzenie wydzielania łez i "zespół suchego oka".
•
Timolol
– nieselektywny, blokuje rec.
ββββ
1 i
ββββ
2, działa szybko
•
Betaksolol
– kardioselektywny, bez ISA. Mała lipofilno
ść
ogranicza działanie ogólne. Stabilizacja ci
ś
nienia
wewn
ą
trzgałkowego - po kilku tygodniach stosowania leku.
Metipranolol
– nieselektywny
•
Karteolol
– nieselektywny z ISA.
•
Pocz
ą
tek działania beta-blokerów po 15-30 min, czas działania
do 24h.
Leki obni
Leki obni
Ŝ
Ŝ
aj
aj
ą
ą
ce ci
ce ci
ś
ś
nienie
nienie
ś
ś
r
r
ó
ó
dga
dga
ł
ł
kowe
kowe
-
-
stosowane w leczeniu jaskry
stosowane w leczeniu jaskry
Sympatykomimetyki
(w stosunku do receptora)
•
agoni
ś
ci rec.
α
2-adrenergicznego
w ciele rz
ę
skowym
- zmniejszanie wytwarzania cieczy wodnistej
•
Stosowane po inhibitorach anhydrazy
•
Apraklonidyna
•
Brimonidyna
•
α
,
ββββ
-mimetyki
•
mechanizm działania – pobudzanie rec.
ββββ
2 w sieci
beleczek
→
poprawa odpływu cieczy wodnistej
•
Dipiwefryna
– prolek adrenaliny
•
Przeciwwskazana w jaskrze z w
ą
skim k
ą
tem
przes
ą
czania (mo
Ŝ
e zw
ęŜ
a
ć
k
ą
t przes
ą
czania –
pobudzenie rec.
αααα
1 w t
ę
czówce).
•
Objawy ogólne cz
ę
ste, skuteczno
ść
mała
Leki obni
Leki obni
Ŝ
Ŝ
aj
aj
ą
ą
ce ci
ce ci
ś
ś
nienie
nienie
ś
ś
r
r
ó
ó
dga
dga
ł
ł
kowe
kowe
-
-
stosowane w leczeniu jaskry
stosowane w leczeniu jaskry
Parasympatykomimetyki
•
mechanizm działania – pobudzenie rec. M ciała
rz
ę
skowego- długotrwały skurcz mi
ęś
nia zwieracza
ź
renicy i mi
ęś
ni rz
ę
skowych
→
zw
ęŜ
enie
ź
renicy
→
ułatwienie odpływu cieczy wodnistej
•
wskazane w jaskrze z zamkni
ę
tym i otwartym k
ą
tem
przes
ą
czania
•
Działania niepo
Ŝą
dane: głównie miejscowe - reakcje
uczuleniowe, łzawienie, niedowidzenie, skurcz ciałka
rz
ę
skowego mo
Ŝ
e powodowa
ć
bóle okołogałkowe i
bóle głowy.
•
Pilokarpina
•
Fizostygmina
•
Karbachol
- do stosowania w postaci iniekcji
wewn
ą
trzgałkowych do przedniej komory
(maksymalne zw
ęŜ
enie
ź
renicy nast
ę
puje po 2-5
minutach) w celu zw
ęŜ
enia
ź
renicy w trakcie operacji
chirurgicznej oka i po operacji za
ć
my.
•
Leki obni
Leki obni
Ŝ
Ŝ
aj
aj
ą
ą
ce ci
ce ci
ś
ś
nienie
nienie
ś
ś
r
r
ó
ó
dga
dga
ł
ł
kowe
kowe
-
-
stosowane w leczeniu jaskry
stosowane w leczeniu jaskry
Inhibitory anhydrazy w
ę
glanowej
•
mechanizm działania - zahamowanie aktywno
ś
ci anhydrazy
w
ę
glanowej w wyrostkach rz
ę
skowych oka powoduje
zmniejszenie ilo
ś
ci wydzielanej cieczy wodnistej.
•
wskazane przede wszystkim w leczeniu ostrego napadu jaskry
•
w monoterapii jaskry otwartego k
ą
ta rzadko -
u pacjentów nie
reaguj
ą
cych na leczenie
ββββ
-blokerami lub u pacjentów, u których
ββββ
-
blokery s
ą
przeciwwskazane oraz w leczeniu skojarzonym z
ββββ
-
blokerami.
•
Do stosowania ogólnego -
acetazolamid
•
Do stosowania miejscowego - inhibitory anhydrazy w
ę
glanowej
II (CA-II), izoenzymu CA przewa
Ŝ
aj
ą
cego w oku:
•
Dorzolamid
- pocz
ą
tek działania w ci
ą
gu 1 h i trwa około 8-12 h.
•
Brinzolamid
•
Leki obni
Leki obni
Ŝ
Ŝ
aj
aj
ą
ą
ce ci
ce ci
ś
ś
nienie
nienie
ś
ś
r
r
ó
ó
dga
dga
ł
ł
kowe
kowe
-
-
stosowane w leczeniu jaskry
stosowane w leczeniu jaskry
Pochodne prostaglandyn
•
mechanizm działania - zwi
ę
kszenie odpływu cieczy wodnistej przez
zwi
ę
kszenie przepływu naczyniówkowo-twardówkowego oraz zmniejszenie
oporu odpływu
•
nie wpływaj
ą
na wytwarzanie cieczy wodnistej oraz na barier
ę
krew-ciecz
wodnista
•
Skuteczno
ść
– zbli
Ŝ
ona do beta blokerów
•
Wskazania – jaskra z otwartym k
ą
tem u pacjentów, u których nie uzyskano
poprawy po zastosowaniu innych leków.
•
Działania niepo
Ŝą
dane:
•
bardzo cz
ę
ste - przekrwienie oczu;
•
cz
ę
ste - sw
ę
dzenie oczu, uczucie dyskomfortu w oku, ból oczu, sucho
ść
oka,
zapalenie t
ę
czówki lub błony naczyniowej przedniej cz
ęś
ci gałki ocznej;
•
obrz
ę
k plamki
Ŝ
ółtej - głównie u pacjentów bezsoczewkowych (afakia), lub z
bezsoczewkowo
ś
ci
ą
rzekom
ą
(pseudoafakia);
•
stopniowa zmiana koloru t
ę
czówki leczonego oka poprzez zwi
ę
kszenie ilo
ś
ci
melaniny w melanocytach zr
ę
bu t
ę
czówki, stopniowe zmiany w wygl
ą
dzie rz
ę
s
leczonego oka lub oczu
•
Latanoprost
- analog prostaglandyny F2
αααα
, selektywny
•
Unoproston
- pochodna dokosanoidu
•
Bimatoprost
•
Trawoprost
Ś
Ś
rodki przeciwzapalne i
rodki przeciwzapalne i
p
p
-
-
alergiczne
alergiczne
Kortykosteroidy
•
zmniejszaj
ą
przepuszczalno
ść
naczy
ń
krwiono
ś
nych
•
hamuj
ą
wytwarzanie płynu wysi
ę
kowego w stanach zapalnych
przedniego odcinka gałki ocznej oraz po jej urazach
•
Wskazania: ostre i przewlekłe alergiczne oraz zapalne procesy w
obr
ę
bie gałki ocznej, po zabiegach operacyjnych i urazach gałki
ocznej, po oparzeniach termicznych i chemicznych oczu.
•
Działania niepo
Ŝą
dane: podra
Ŝ
nienie spojówek, pieczenie i
ś
wi
ą
d
oczu, zapalenie spojówek i reakcje nadwra
Ŝ
liwo
ś
ci.
Długotrwałe stosowanie mo
Ŝ
e prowadzi
ć
do nadka
Ŝ
e
ń
grzybiczych i
bakteryjnych, zwi
ę
kszenia ci
ś
nienia
ś
ródgałkowego i do za
ć
my
.
•
Przeciwwskazania: nadwra
Ŝ
liwo
ść
na składniki preparatu, wirusowe,
grzybicze i bakteryjne choroby oczu (opryszczka, ospa wietrzna,
wirusowe zapalenie siatkówki i rogówki, gru
ź
lica oka), choroby
rogówki poł
ą
czone z ubytkami nabłonka, jaskra, za
ć
ma.
•
Leki dost
ę
pne w postaci preparatów oftalmologicznych:
•
Deksametazon , hydrokortyzon, prednizolon, fluorometolon
Ś
Ś
rodki przeciwzapalne
rodki przeciwzapalne
Niesteroidowe leki przeciwzapalne
•
Wskazania: w chirurgii okulistycznej i okresie
pooperacyjnym w celu przeciwdziałania zw
ęŜ
eniu
ź
renicy
oraz jako lek przeciwzapalny po zabiegach usuni
ę
cia
za
ć
my i operacjach na przednim odcinku oka, a tak
Ŝ
e w
leczeniu bólu po zabiegach chirurgicznych.
•
Działania niepo
Ŝą
dane: przemijaj
ą
ce pieczenie, kłucie,
zaburzenia widzenia, reakcje nadwra
Ŝ
liwo
ś
ci (
ś
wi
ą
d,
zaczerwienienie, nadwra
Ŝ
liwo
ść
na
ś
wiatło), zapalenie
rogówki.
•
Leki dost
ę
pne w postaci preparatów oftalmologicznych:
•
Indometacyna
•
Diklofenak
Kromony
Kromony
•
Wskazania: alergiczne, ostre i przewlekłe zapalenie
spojówek, rogówki i spojówek, niespecyficzne
zapalenie spojówek, uczulenie wywołane przez
soczewki kontaktowe.
•
Kromoglikan disodowy
•
Nedokromil
•
Lodoksamid
Leki
Leki
przeciwhistaminowe
przeciwhistaminowe
•
antagoni
ś
ci receptorów H1, wywieraj
ą
miejscowe
działanie p-zapalne, znosz
ą
obrz
ę
k i przekrwienie
gałki ocznej
•
Ketotifen
– wywiera tak
Ŝ
e działanie
przeciwalergiczne
•
Lewokabastyna
Emedastyna
Ś
Ś
rodki zmniejszaj
rodki zmniejszaj
ą
ą
ce przekrwienie spoj
ce przekrwienie spoj
ó
ó
wek
wek
Sympatykomimetyki
•
agoni
ś
ci rec.
α
- obkurczaj
ą
obwodowe naczynia
krwiono
ś
ne błony
ś
luzowej, co łagodzi przekrwienie i
obrz
ę
k spojówek w przebiegu stanów zapalnych oka.
•
Wskazania: objawowo w podra
Ŝ
nieniu oczu
wywołanym przez ró
Ŝ
ne czynniki (m.in. dym, wiatr,
ś
wiatło, chlorowana woda), alergicznym zapaleniu
spojówek
•
Uwaga! - Nale
Ŝ
y unika
ć
długotrwałego stosowania
.
•
Przeciwwskazania: jaskra z w
ą
skim k
ą
tem
przes
ą
czania. Ostro
Ŝ
nie stosowa
ć
u pacjentów z
ci
ęŜ
k
ą
niewydolno
ś
ci
ą
serca i układu kr
ąŜ
enia
•
Tetryzolina, Oksymetazolina , Nafazolina,
Fenylefryna
Zast
Zast
ę
ę
pcze p
pcze p
ł
ł
yny
yny
ł
ł
zowe (tzw.
zowe (tzw.
„
„
sztuczne
sztuczne
ł
ł
zy
zy
”
”
)
)
•
Zast
ę
puj
ą
warstw
ę
mucynow
ą
filmu łzowego,
zapewniaj
ą
c odpowiedni
ą
wilgotno
ść
oraz
fizjologiczn
ą ś
lisko
ść
powierzchni gałki ocznej.
•
Wskazania: profilaktyka i leczenie zespołu "suchego
oka" o ró
Ŝ
nej etiologii.
•
Metylohydroksypropyloceluloza
•
Hydroksypropylometyloceluloza
Poliwidon
– substancja po
ś
lizgowa i bakterio-
grzybostatyczna.
•
Skład elektrolitów w preparacie jest zbli
Ŝ
ony do
naturalnego płynu łzowego - sole sodu, wapnia,
magnezu i potasu.
Ś
Ś
rodki rozszerzaj
rodki rozszerzaj
ą
ą
ce
ce
ź
ź
renic
renic
ę
ę
(
(
mydriatyki
mydriatyki
)
)
Wskazania:
w celu rozszerzenia
ź
renicy przed zabiegami diagnostycznymi (np.
badanie dna oka),
dla pora
Ŝ
enia akomodacji (cykloplegii) przy badaniu refrakcji -
preparaty o krótkim działaniu,
dla unieruchomienia t
ę
czówki i ciała rz
ę
skowego w przebiegu
wewn
ą
trzgałkowych stanów zapalnych - preparaty o długim
działaniu.
Przeciwwskazania:
jaskra z w
ą
skim k
ą
tem przes
ą
czania – mo
Ŝ
liwo
ść
silnego
podwy
Ŝ
szenia ci
ś
nienia
ś
ródgałkowego wskutek utrudnienia
przepływu cieczy wodnistej z komory tylnej do komory
przedniej oka
Działania niepo
Ŝą
dane: pora
Ŝ
enie akomodacji, sucho
ść
błon
ś
luzowych.
•
Parasympatykolityki:
Atropina, Tropikamid, Cyklopentola
•
Sympatykomimetyki:
Fenylefryna
•
Ś
Ś
rodki
rodki
przeciw
przeciw
infekcyjne
infekcyjne
do stosowania do
do stosowania do
worka spoj
worka spoj
ó
ó
wkowego
wkowego
Antybiotyki przeciwbakteryjne
•
Wskazania: ostre i przewlekłe bakteryjne zapalenie
przedniej cz
ęś
ci oka (spojówka, rogówka), kraw
ę
dzi
powiek i woreczka łzowego, owrzodzenia rogówki.
Profilaktycznie przed i po zabiegach operacyjnych
na gałce ocznej.
•
Chloramfenikol, Neomycyna, Natamycyna,
Gentamycyna, Tobramycyna
•
Erytromycyna
- wskazana tak
Ŝ
e w profilaktyce
zapalenia gałki ocznej u noworodków, wywołanego
przez Neisseria gonorrhoeae i Chlamydia
trachomatis - w tym wypadku preparat stosuje si
ę
jednorazowo.
•
Amikacyna, Sulfadikramid, Sulfacetamid,
Ofloksacyna, Norfloksacyna, Ciprofloksacyna
Ś
Ś
rodki
rodki
przeciw
przeciw
infekcyjne
infekcyjne
do stosowania do
do stosowania do
worka spoj
worka spoj
ó
ó
wkowego
wkowego
•
P-wirusowe:
acyklowir, triflurydyna
•
Ś
rodki odka
Ŝ
aj
ą
ce stosowane w okulistyce
•
Azotan srebra
- działa bakteriobójczo m.in. wobec Neisseria
gonorrhoeae, Chlamydia spp., Staphylococcus spp.
Wskazania: profilaktyka zaka
Ŝ
enia przedniego odcinka oka u
noworodków, zwłaszcza rze
Ŝą
czkowego zapalenia spojówek
(zabieg Credego), a tak
Ŝ
e zaka
Ŝ
enia wywołanego przez
Chlamydia spp. i Staphylococcus spp.
•
Dawkowanie: zabieg przeprowadza si
ę
bezpo
ś
rednio po
porodzie, zakraplaj
ą
c noworodkowi jednorazowo po 1 kropli
preparatu do worka spojówkowego ka
Ŝ
dego oka.
•
Bł
ę
kit metylenowy
•
Wskazania: zapalenie spojówek, zapalenie brzegów powiek,
zapalenie przedniego odcinka gałki ocznej. Dora
ź
nie przy
usuwaniu powierzchniowych ciał obcych z rogówki