1. IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI

Nazwa produktu: Wodorowęglan sodu [kwaśny węglan sodu, bikarbonat sodu]

Wzór konstytucyjny: NaHCO3

Wzór sumaryczny: CHNaO3

Producent:

Dostawca:

Użytkownik:

Telefon awaryjny: (042) 631 47 24 (informacja toksykologiczna w Polsce)

2. SKŁAD I INFORMACJA O SKŁADNIKACH

Składnik stwarzający zagrożenie:

Nazwa chemiczna

% wag.

Nr CAS

Nr EINECS

Symbol ostrzegawczy

Symbole zagrożenia (R)

wodorowęglan sodu

100

144-55-8

205-633-8

-

-

3. IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ

Substancja nie jest niebezpieczną w myśl dyrektywy 1999/45/EEG.

Zagrożenie pożarowe: Substancja niepalna, słabo drażniąca. W ogniu powstają szkodliwe pyły i szkodliwe gazy.

Zagrożenie toksykologiczne: W przypadku spożycia wodorowęglanu sodu wystąpią objawy podrażnienia błon śluzowych przewodu pokarmowego. Wystąpią zakłócenia w pracy organów wewnętrznych.

Zagrożenie ekotoksykologiczne: Wodorowęglan sodu nie stanowi szczególnego zagrożenia w środowisku, o ile nie został zrzucony w nadmiernej ilości.

4. PIERWSZA POMOC

Uwaga: W pierwszej kolejności należy wyprowadzić poszkodowaną osobę ze skażonego wodorowęglanem sodu środowiska. Ułożyć na lewym boku z głową skierowaną w dół.

Zatrucie inhalacyjne:

1.

Zapewnić dopływ świeżego powietrza.

Ułożyć poszkodowaną osobę w pozycji półleżącej.

2.

Zapewnić pomoc lekarską.

Skażenie oczu:

1.

Oczy należy obficie i długo przemywać tylko zimną wodą, starając się wywijać powieki. Wpuścić 1-2 krople oleju rycynowego dla złagodzenia bólu. Oczy osłonić gazą.

2.

Zapewnić pomoc okulisty.

Zatrucie doustne:

1.

W zatruciach doustnych podać 5% roztwór kwasu octowego, sok cytrynowy, świeże białko jaj w ilości cztery białka jaj w pół litrze wody, mleko, roztwór albuminy, zawiesinę tlenku magnezu w dawce dwie łyżeczki na szklankę wody, a następnie ponownie podawać mleko.

2.

Do chwili odtransportowania do szpitala choremu zapewnić spokój, leżenie i ciepło.

Skażenie skóry:

1.

Oparzenia skóry zmywać obficie wodą, a następnie 5% roztworem kwasu octowego oraz opatrzyć gazą z maścią borną lub zwilżoną 6% roztworem taniny.

2.

W przypadku gdy podrażnienie skóry nie mija, skonsultować się z lekarzem dermatologiem.

5. POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU POŻARU

Szczególne zagrożenia:

Substancja niepalna. Wskutek podgrzewania następuje rozkład termiczny.

Środki gaśnicze:

Zgodne z naturą pożaru sąsiednich obiektów.

Zalecenia szczegółowe:

Nie dopuścić do skażenia węglanem sodu kanalizacji.

6. POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NIEZAMIERZONEGO UWOLNIENIA DO ŚRODOWISKA

Zalecenia ogólne:

W przypadku wydostania się do środowiska wodorowęglanu sodu, zebrać skażającą substancję wraz z zanieczyszczonym podłożem do beczek lub worków z tworzyw sztucznych i wywieźć do miejsca zagospodarowania, lub w ostateczności składowania, na wyznaczonym wysypisku. W przypadku przedostania się wodorowęglanu sodu do kanalizacji, istnieje zagrożenie zanieczyszczenia wód powierzchniowych.

Środki ochrony osobistej:

Odzież robocza ze zwartej tkaniny, ochrony dróg oddechowych (maseczki tkaninowe lub ochrony z filtrem cząsteczkowym P2), szczelne okulary ochronne, rękawice ochronne.

Zalecenia szczegółowe:

W przypadku przedostania się wodorowęglanu sodu do wód powierzchniowych, ostrzec jej użytkowników. W przypadku rozlania roztworu, zbieranie dokonywane jest mechanicznie oraz za pomocą substancji sorbujących (słoma, siano, trociny, wysuszony torf i in.).

Zabezpieczenie środowiska:

Dokładnie zebrać rozsypany wodorowęglan sodu lub rozlany roztwór. Starać się nie dopuścić do skażenia gleby i wody. Powiadomić odpowiednie władze sanitarne i ochrony środowiska.

Metody utylizacji:

Składowanie na wyznaczonym wysypisku - zgodnie z obowiązującymi przepisami.

7. POSTĘPOWANIE Z SUBSTANCJĄ I JEJ MAGAZYNOWANIE

Zapobieganie zatruciom:

Podczas stosowania wodorowęglanu sodu nie jeść, nie pić, nie zażywać leków, unikać bezpośrednich kontaktów organizmu z wodorowęglanem sodu, unikać wdychania pyłów i aerozoli, przestrzegać zasad higieny osobistej, stosować odzież i sprzęt ochrony osobistej, pracować w wentylowanych pomieszczeniach. Przechowywać w zamknięciu.

Zapobieganie pożarom/wybuchom:

Nie jest wymagane przestrzeganie szczególnych zasad ochrony przeciwpożarowej. Chronić opakowania przed ciepłem i nagrzaniem.

Magazynowanie:

Wodorowęglan sodu przechowywany jest w suchych, czystych, wentylowanych pomieszczeniach zamkniętych, w temperaturze 5-20oC i wilgotności 50-60%, w beczkach drewnianych, wielowarstwowych workach papierowych wyłożonych papierem parafinowym lub impregnowanych workach jutowych, piętrzonych w stosy na płaskich podkładach drewnianych do wysokości 6 warstw. Wodorowęglan sodu może też być przechowywany w beczkach lub bębnach drewnianych. Należy go chronić przed wilgocią i obcymi zapachami. Pod wpływem wilgoci się zbryla. Okres przechowywania wynosi 3 miesiące.

Metody postępowania

z odpadami:

Za odpad można uznać wodorowęglan sodu, który w żadnej postaci nie nadaje się do zagospodarowania. Odpadowy węglan sodu może być składowany na wyznaczonych wysypiskach.

8. KONTROLA NARAŻENIA I ŚRODKI OCHRONY INDYWIDUALNEJ

Najwyższe dopuszczalne stężenie w środowisku pracy:

Jak dla nietrujących pyłów przemysłowych: 10 mg/m3.

Rozwiązania techniczne: Wentylacja na stanowiskach pracy i w magazynach.

Ochrony osobiste:

Drogi oddechowe:

Maski tkaninowe lub maski ochronne z filtrem cząsteczkowym P2.

Ręce:

Rękawice ochronne.

Oczy:

Okulary ochronne w szczelnej obudowie.

Skóra i ciało:

Ubrania ochronne ze zbitej tkaniny. Fartuchy ochronne.

Inne informacje:

Higiena pracy: Obowiązują przepisy ogólne przemysłowej higieny pracy. Unikać bezpośredniego kontaktu powierzchni ciała i dróg oddechowych z węglanem sodu. Nie jeść, nie pić, nie zażywać lekarstw podczas pracy. Nie wdychać pyłów i aerozoli. Zanieczyszczone ubranie wymienić. Po pracy dokładnie wymyć powierzchnię ciała. Przemyć czy.

Metody oceny narażenia w środowisku pracy:

Metody oceny narażenia opierają się na oznaczaniu zawartości pyłów wodorowęglanu sodu w atmosferze miejsca pracy.

PN-481:1998

Atmosfera miejsca pracy. Określenie składu ziarnowego dla pomiaru cząstek zawieszonych w powietrzu.

PN-89/Z-01001.06

Ochrona czystości powietrza. Terminologia i jednostki. Terminologia dotycząca badań jakości powietrza na stanowiskach pracy.

Zmiany 1. BI 11/91 poz. 73.

PN-89/Z-04008.07

Ochrona czystości powietrza. Pobieranie próbek. Zasady pobierania próbek powietrza w środowisku pracy i interpretacji wyników.

PN-84/Z-04030.02

Ochrona czystości powietrza. Badania zawartości pyłu zawieszonego w powietrzu atmosferycznym (imisja) metodą wagową.

Poprawki 1. BI 12/87 poz.113.

9. WŁAŚCIWOŚCI FIZYKOCHEMICZNE

9.1

Masa cząsteczkowa: 84,01 g/mol

9.2

Postać fizyczna, barwa, zapach: Wodorowęglan sodu w warunkach normalnych jest ciałem stałym, tworzącym bezbarwne, przezroczyste kryształy lub występującym w postaci białego, krystalicznego proszku, bez zapachu, o smaku lekko alkalicznym.

9.3

Gęstość: w 20oC wynosi 2,16 g/cm3

9.4

Gęstość usypowa: ok. 1000 kg/m3

9.5

Temperatura topnienia: 270oC

9.6

Temperatura wrzenia: 270oC - rozkład

9.7

Rozpuszczalność w wodzie i innych rozpuszczalnikach: Dość słabo rozpuszcza się w wodzie (1 cz. wodorowęglanu sodu w 12 cz. wody - w 20oC 100 g/l). Wodne roztwory mają odczyn zasadowy. pH 1% roztworu < 8,9. Wodorowęglan sodu bardzo słabo rozpuszcza się w etanolu.

9.8

Wartość pH: (50 g/l H2O/25oC): 8,2

9.9

Inne: Wodorowęglan sodu otrzymywany jest przez działanie ditlenku węgla na nasycony roztwór węglanu sodu lub jako produkt pośredni przy produkcji sody metodą Solvay`a. Otrzymany na drodze przemysłowej preparat powinien zawierać 98% NaHCO3. Podczas ogrzewania (powyżej 50oC) rozpada się na Na2O3, CO2 i H2O. Wodorowęglan sodu stosowany jest w przemyśle ceramicznym, włókienniczym, do napełniania gaśnic, w galwanotechnice, w przemyśle spożywczym jako składnik proszków do pieczenia, lemoniad w proszku i do konserwowania żywności.

10. STABILNOŚĆ I REAKTYWNOŚĆ

Reaktywność i stabilność:

W warunkach normalnych wodorowęglan sodu, prawidłowo przechowywany, jest chemicznie stabilną substancją.

Właściwości korozyjne:

Substancja działająca słabo korodująco.

11. INFORMACJE TOKSYKOLOGICZNE

Drogi narażenia człowieka: Wdychanie pyłów, spożycie, kontakt pyłu z oczami i skórą.

Informacja ogólna: Wodorowęglan sodu zaliczony został do substancji nieszkodliwych. Z białkami tworzy białczany, z tłuszczami mydła. Rozpuszczalność wodorowęglanu sodu ułatwia penetrację, która może trwać w ciągu kilku dni. Wodorowęglan sodu używany jest w lecznictwie do wprowadzania jonów sodu w przypadku ich niedoboru w organizmie oraz w leczeniu nadkwasoty. Ponadto zwiększa wydzielanie śluzu oskrzelowego, co znalazło zastosowanie w mieszankach jako preparat wykrztuśny.

Działanie miejscowe:

Wdychanie pyłów: W łagodniejszych przypadkach może wystąpić skrócenie oddechu, uczucie ściskania w klatce piersiowej, kaszel i pobolewanie gardła. Przy wyższych natężeniach pojawia się groźny bezdech z pieniącą się śliną (objawy obrzęku płuc).

Kontakt ze skórą: Wystąpi podrażnienie z zaczerwienieniem. Może nastąpić uszkodzenie i penetracja tkanki skórnej.

Kontakt z oczami: Wystąpi podrażnienie z zaczerwienieniem i łzawieniem. Może nastąpić uszkodzenie wzroku.

Spożycie: Powstają nudności i pobolewanie gardła oraz trudności z połykaniem.

Skutki zdrowotne narażenia: Osoby, które chronicznie narażone są na oddychanie powietrzem z zawartością pyłu wodorowęglanu sodu, mogą uskarżać się na podrażnienia błon śluzowych oczu i dróg oddechowych, bóle i zawroty głowy, swędzenie skóry.

12. INFORMACJE EKOLOGICZNE

Działanie na organizmy wskaźnikowe:

Ryby: Wodorowęglan sodu o stężeniu poniżej 5600 mg/dm3 nie wywiera żadnego wyraźnego działania na Gambusia affinis. Przeciętne stężenie śmiertelne po 96 godzinnym oddziaływaniu wynosi 7550 mg/dm3.

Stopień zagrożenia wód: niewielki.

13. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI

Metody unieszkodliwiania:

Zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628) oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27.09.2001r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206).

Zawartość opakowania wg:

rodzaju 06 13 99 - inne nie wymienione odpady.

Sposób likwidacji A1: Proces spalania odpadów niebezpiecznych.

Opakowania wg:

rodzaju 15 01 02 - opakowania z tworzyw sztucznych,

rodzaju 15 01 02 - opakowania z metali,

rodzaju 15 01 07 - opakowania ze szkła.

14. INFORMACJE O TRANSPORCIE

Wodorowęglan sodu nie podlega klasyfikacjom w ramach przepisów ADR, RID, IMDG-Kod oraz IATA, a tym samym ograniczeniom dotyczącym tych przepisów.

15. INFORMACJE DOTYCZĄCE PRZEPISÓW PRAWNYCH

Kartę wykonano zgodnie z:

Na etykiecie należy zamieścić następujące informacje:

S 22

Nie wdychać pyłu.

16. INNE INFORMACJE

  1. Chemiczne określenie produktu:

Wodorowęglan sodu

Uwaga: Użytkownik ponosi odpowiedzialność za podjęcie wszelkich kroków mających na celu spełnienie wymogów prawa krajowego. Informacje zawarte w powyższej karcie stanowią opis wymogów bezpieczeństwa użytkowania substancji. Użytkownik ponosi całkowitą odpowiedzialność za określenie przydatności produktu do konkretnych celów. Zawarte w niniejszej karcie dane nie stanowią oceny bezpieczeństwa miejsca pracy użytkownika. Karta charakterystyki nie może być traktowana jako gwarancja właściwości substancji.

* * * * *

Zgodnie z rozporządzeniem MZ z dnia 3 lipca 2002 r., PN-ISO 11014-1 i Dyrektywą 91/155/EEC

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEJ SUBSTANCJI

Wydanie: I

Data wydania: 20.12.02

Strona/stron 6/7

Nazwa:

WODOROWĘGLAN SODU

Wodorowęglan sodu