Fotografja tradycyjna

Lekcja 1:
Fotografia portretowa
Lekcja 2:
 Fotografia podróżnicza
Lekcja 3:
 Fotografowanie Architektury
Lekcja 4:
 Fotografowanie Dzieci
Lekcja 5:
 Fotografie Obiektów i Martwej Natury
Lekcja 6:
 Krajobrazy
Lekcja 7:
 Fotografia przy Dostępnym Oświetleniu
Lekcja 8:
 Fotografia sportowa
Lekcja 9:
 Zbliżenia i Makrofotografia
Lekcja 10:
 Fotografowanie Nagości lub Wdzięku
Lekcja 11:
 Fotoreportaż
Lekcja 12:
 Fotografowanie Dzikiej Przyrody
Lekcja 13:
 Fotografowanie z fleszem
Lekcja 14:
 Zdjęcia przy złej pogodzie
Lekcja 15:
 Pomiar światła
Lekcja 16:
 Fascynacja filtrami
Lekcja 17:
 Kompozycja Zdjęcia Lekcja 18:
 Zastosowanie Światła
Lekcja 19:
 Efekty, Odbicia i inne...
Lekcja 20:
 Serie Fotograficzne...
Lekcja 21:
 Poszukiwanie Tematu
Lekcja 22:
 Długie Naświetlanie / Światło Zastane
Lekcja 23:
 Głębia Ostrości
Lekcja 24:
 Ustawienie Aparatu
Lekcja 25:
 Kolor to coś więcej niż widzisz

Lekcja 26:
 Naświetlanie
Lekcja 27:
 Efekty Zoom
Lekcja 28:
 Cienie jako motyw
Lekcja 29:
 Wielokrotna ekspozycja
Lekcja 30:
 Wywoływanie crossowe
Lekcja 31:
 Przypadkowa martwa natura
Lekcja 32:
 Sekwencje i serie fotograficzne
Lekcja 33:
 Miękkie zdjęcia

Lekcja 1

Fotografia portretowa: Będziesz tematem mojego zdjęcia 
 Sztywne portrety wyszły z mody! Dzięki wyczuciu odpowiedniego stylu oraz umiejętnościom 
technicznym możesz stworzyć wspaniałe ujęcia szczególnych momentów. 
 Fotografując znajomych lub krewnych stawiasz wyzwanie upływowi czasu. Fotografie są zarówno 
historycznym zapisem, jak i subiektywnym portretem. Portrety mogą być ponadczasowe - pomyśl o 
fotografii czarno-białej. Dzięki niej można uchwycić ducha epoki: wykorzystując odpowiednie 
ubiory, dobór kolorów lub aranżując pozy. 

 Fotograf ustala formę i merytoryczną zawartość zdjęcia. Pomaga mu w tym jego zmysł obserwacji 
i przy pomocy aparatu wyławia elementy charakterystyczne osoby portretowanej. Wybiera wysokie 
lub niskie, bliskie lub dalekie ustawienie aparatu.. Kadr określony przez długość ogniskowej 
pozwala na pozbycie się zbędnych szczegółów, uwydatniając to co istotne. Dzięki wykorzystaniu 
perspektywy możesz stworzyć wrażenie trójwymiarowości, podzielić przestrzeń na plany. Przede 
wszystkim musiszy wybrać odpowiednie tło! Format zdjęcia określa zewnętrzny szkielet, dzięki 
któremu, poprzez odpowiednią kompozycję obrazu, możesz ustawić elementy wizualne w 
odpowiedni sposób. Oświetlenie jest ważnym elementem tworzonego obrazu niezależnie od tego, 
czy fotografujący będzie subiektywnie idealizował, czy obiektywnie zapisywał. Oznacza to, że 
oświetlenie pełni funkcję narzędzia twórczego pozwalającego ukształtować plastykę i tonację 
obrazu. 

Film jako narzędzie do tworzenia nastroju
 Poszukiwanie odpowiedniego otoczenia - lokalizacji - jest nie mniej ważne. Wybór akcesoriów 
także wpływa na efekt zdjęcia; muszą być dobierane z jak największą uwagą. Na ostateczny wynik 
zdjęcia ma znaczący wpływ także użyty film. 
 Tu znajduje się największy potencjał techniczny fotografa. Przy rozproszonym świetle czułe filmy 
takie, jak Agfacolor HDC 400 lub Optima 400, dzięki zwiększonej ziarnistości, mogą stworzyć 
impresjonistyczny efekt. Z drugiej strony specjalne filmy "portretowe" - jak Agfa Portrait 160 - 
gwarantują najlepsze odtworzenie bary skóry. Dziei filmom odwracalnym Agfachrome CTx200 lub 
RSX 200 fotograf korzysta z materiału oddającego wszelkie niuanse obrazu, który jest świetny do 
sesji portretowych. Inne emulsje potrafią odtworzyć jaskrawe kolory (np. Agfacolor Ultra 50). 
 Uwolnienie się od koloru (dzięki czarno-białym filmom Agfapan takim, jak APX 25, 200 lub 400) 
pozwala na coraz bardziej popularne, podejście klasyczne. Nie zapomnij też o jedynym czarno-

białym filmie odwracalnym - Agfa Scala 200. 

Jak się zbliżyć
 Portret powienien wywierać na odbiorcy subiektywne wrażenie i posiadać wyraźny charakter. 
Fotograf musi odczuwać osobowość, obserwować i tworzyć spontaniczne wrażenie. Poszukuje 
niepowtarzalnego momentu. MOże się to zakończyć sukcesem tylko dzięki cierpliwości oraz 
zrozumieniu i dobremu kontaktowi z modelem. Dlatego nawet profesjonaliści stosują się do zasady: 
pierwsze ujęcia na rozgrzewkę. Indywidualny scenariusz może być stworzony jedynie, gdy model i 
fotograf zgrają się ze sobą. Koncentracja na istocie zdjęcia dodaje mocy wizualnemu przekazowi.
 Oznacza to po prostu, że musisz zbliżyć się do modela. Nie nawiążesz kontaktu przez zawstydzone 
spojrzenie przez teleobiektyw, musisz zmniejszyć dystans. Z tego powodu coraz więcej fotografów 
podchodzi z aparatem do modela, używając krótszych długości ogniskowych niż wymagane w 
fotografii klasycznej.

 Sytuacja jest inna przede wszystkim przy zdjęciach plenerowych, gdy chcesz uzyskać wyraźny 
podział pomiędzy fotografowanym obiektem, a tłem. Stosuje się wtedy obiektywy o długich 
ogniskowych. Oddal się od fotografowanego tła, żeby uzyskać delikatny i rozmyty ostatni plan. Im 
bliżej aparatu znajduje się model i im większa jest długość ogniskowej, tym wyraźniejszy będzie 
ten efekt. 

Efekt zmiękczający

 Przy pomocy nasadek zmiękczających można bardziej atrakcyjnie przedstawić skórę. Nakładka 
zmiękczająca, znana jako 'soft-image', 'softar', 'fog filter', 'diffuser', 'dream or pastel lens', umożliwia 
ogólne zmniejszenie kontrastów. Dzięki przysłonie ustala się skalę miękkości światła powodowaną 
przez filtr. Wpływ filtru jest największy przy w pełni otwartej przysłonie i zmniejsza się wraz jej 
domykaniem.

 Lepsze portrety przy użyciu aparatów cyfrowych!

 Przy fotografowaniu aparatami cyfrowymi (takimi jak Agfa ePhoto 780 i 1680) należy zwrócić 
uwagę na kilka spraw. Poniższe wskazówki odnoszą się szczególnie do aparatów z wizjerem:
 za wszelką cenę unikaj silnych kontrastów!
   
 nie rób zdjęcia bezpośrednio pod światło!
   
 jeśli jest to możliwe unikaj fotografowania modela z dużej odległości!
   
 nie rób zdjęć przy przyćmionym oświetleniu bez lampy błyskowej!
   
 nie wykonuj portretów w trybie macro!
   
 przy szybkich zdjęciach pamiętaj o opóźnieniu migawki!
   
 aparat cyfrowy nie nadaje się do robienia serii zdjęć, ponieważ po wykonaniu każdego zdjęcia 
potrzebuje czasu na jego zapamiętanie!
   
 po zmroku ustaw aparat na statywie, jeśli nie chcesz, żeby zdjęcia były poruszone! 

 W następnej lekcji: Fotografia Podróżnicza

Lekcja 2

Fotografia podróżnicza: Gromadzenie Nowych Wrażeń 

Podróżnicy mają dużo do opowiadania i pokazania. Oczywiście, aparat jako "przyrząd 

rejestrujący" niezapomniane momenty jest zawsze częścią ekwipunku! Profesjonalny fotograf 
Michael Nischke wyjaśnia jak zamienić zdjęcia pamiątkowe w najlepsze fotografie. 
  

 Elastyczność jest nazwą gry. Suweniry wahają się od szczegółów do całkowitych widoków, od 
portretów w ruchu do egzotycznych fotografii krajobrazowych. Fotografia podróżnicza często 
pokrywa cały repertuar fotograficzny. Kurs fotograficzny da dodatkową informację w swoich 
indywidualnych lekcjach. Taka sama wszechstronność jest prawdopodobnie odnajdywana w kasetce 
aparatu. "Tyle ile potrzeba, ale możliwie mała waga" - jest mottem. Chociaż jest to całkiem fajne 
używać aparatów z nowoczesnymi wizjerami z dużymi zakresami Zoom do fotografowania w 
wolnym czasie, ambitne fotografie podróżnicze wymagają czegoś więcej: 

 Oprócz wymienialnych obiektywów, dobra lampa błyskowa i statyw są standardowym 
wyposażeniem większości fotografów. To, że zawsze przed podróżą sprzęt musi być sprawdzony, 
nie trzeba mówić. Okazjonalni fotografowie powinni może inaczej spoglądać na instrukcje obsługi 
(-co jest obecnie robione jak w nocy?-). Jest to polecane do pełnego zabezpieczenia osprzętu 
aparatu przed zniszczeniem i stratą, zwłaszcza gdy jest tego dużo. Specjalne ubezpieczenie aparatu 
jest często bardzo pomocne, ponieważ ubezpieczenia na podróż pokrywają jedynie sprzęt do 
pewnej maksymalnej wartości, która jest często bardzo znacznie zaniżona.

 Zrób listę całego wyposażenia fotograficznego i używaj tej listy jako dowodu dla towarzystwa 
ubezpieczeniowego, a także do własnych celów. Testuj wszystkie funkcje aparatu pod względem 
możliwych wad i naprawiaj je w miarę konieczności.
 Sprawdzaj także inny sprzęt, i czyść zarówno aparat jak i obiektywy przy pomocy sprężonego 
powietrza lub nadającej się do tego celu szmatki.

Porada: Pozwól sobie na krótką wycieczkę fotograficzną w weekend przed właciwą podróżą. W ten 
sposób możesz dokonać kontroli "bezpośrednio na filmie".

 Bardziej krytyczne przewodniki dadzą ci szczegółowe sugestie o dobrych tematach czekających na 
sfotografowanie. Wiele z nich daje ci nawet wskazówki jak i gdzie znaleźć plenery fotograficzne 
jeszcze nie wyczerpane na pocztówkach.

 Do podróżowania sprzęt powinien być umieszczony w mocnym futerale aparatu. Umieszczanie w 
mnieszej i mniej pokaźnej torbie prawdopodobnie dobrze zrobi. Bardzo użyteczna może być nawet 
stara torba transportowa (dając zabezpieczenie przed kradzieżą) gdy idziesz na polowanie 
fotograficzne po wydeptanym tropie.
  
 Podróżowanie na długich odcinkach zwykle wiąże się z wilgotnym klimatem i różną temperaturą. 
Wiem z doświadczenia, że aluminiowy futerał jest tu najlepszym rozwiązaniem. Małe torebeczki z 
żelem silikonowym lub niegotowany ryż zapobiegną wilgoci.

 Jednak, zanim spakujesz swój bagaż, przemyśl następujące punkty i dokonaj swojego własnego 
wyboru:
Filtr 
Siatka przeciwko rozpraszaniu 

Statyw 
Zdalnie Sterowany Wyzwalacz 
Lampa Błyskowa 
Akcesoria 
Futerał Aparatu 
Baterie 
Dziennik 
Materiały Filmowe 
Lista 

  

Jakie filmy są potrzebne? 

 Aby być zdolnym do rejestrowania różnych nastrojów światła i przedmiotów w możliwie najlepszy 
sposób, możesz zastanawiać się jakiego użyć filmu w danej sytuacji. 

Magia światła

 Jakość światła i skuteczność luminancji nie są jedynymi nieokreślonymi wartościami do idealnego 
efektu obrazu, ale także tworzą extra narzędzie projektanckie dla fotografa. W rozproszonym 
świetle kolory są przedstawiane takimi jakimi są. Wysokokontrastowe oświetlenie boczne powoduje 
jednak zwiększenie nasycenia koloru, podczas gdy oświetlenie od tyłu tłumi wartości kolorów.

Fotografia z Lotu Ptaka

 Powinieneś być elastyczny w swoim planowaniu, celowym jest branie pod uwagę lotów rankiem 
lub późnym popołudniem. Dokładna informacja, włącznie z typem samolotu, może być odnaleziona 
zarówno w broszurach podróżniczych jak i rozkładach lotów. Załączone rysunki przedstawiają 
rozmieszczenie miejsc, tak więc można z wyprzedzeniem zobaczyć, które siedzenia są najlepsze do 
fotografii. Najlepsze siedzenie przy oknie nad skrzydłem jest całkowicie nieprzydatne, podczas gdy 
kilka rzędów dalej z przodu lub z tyłu daje dużo lepsze możliwości. W maszynach śmigłowych 
zazwyczaj siedzi się poniżej skrzydła - dobra pozycja dla fotografa. W Jumbo jet najwyższy pokład 
jest najlepszy. Na loty komercyjne możesz zarezerwować miejsce za pośrednictwem swojej agencji 
podróży.

 Ważnym źródłem informacji jest naziemna załoga lotniska. W odprawie pasażerów można 
zamówić sobie odpowiednie miejsce i tak długo dopóki nie ma wielkiego ścisku, życzenia 
pasażerów są zazwyczaj realizowane. Ważnym pytaniem jest także którą stronę samolotu wybrać. 
Rozważ drogę lotu: Czy interesujące obiekty będą pojawiać się z prawej czy lewej strony? Np, w 
przypadku podróży do Wenecji nejlepiej jest siedzieć po prawej stronie, ponieważ te siedzenia przy 
oknach dają wspaniały widok laguny miasta podczas zbliżania się do lądowania.

 Popularne są także miejsca obok wyjść bezpieczeństwa. Do fotografowania w kierunku lotu, spytaj 
stewardess'ę czy możliwe jest odwiedzenie kokpitu.

 Podczas kontroli promieniami X możesz być poproszony o zademonstrowanie funkcji aparatu. 
Dobry powód do załadowania filmu na lotnisku - a nie przed.

 Pod względem dobrych i równomiernych warunków oświetlenia ponad chmurami dobre są filmy o 
średniej i niskiej czułości. Obiektywy 28-50mm okazują się najlepsze. Za pomocą obiektywu 
przyciśniętego do okna otrzymujesz dobry ogólny widok. Do szczegółów stosój teleobiektyw 90-

105mm . Czas naświetlania nigdy nie powinien przekraczać 1/125 sekundy.

 Jedna rzecz może niekorzystnie wpływać na fotografowanie z samolotu: Źle wyszorowane okno, 
okazuje się jeszcze gorsze podczas gdy na fotografii jest słońce. Poproś stewardess'ę o zmianę 
miejsca.

Porady dla fotografów cyfrowych
 Nie fotografuj pod słońce. 
   
 Unikaj odległych krajobrazów. 
   
 Zwracaj uwagę na tło. 
   
 Nie fotografuj bez lampy błyskowej przy słabym oświetleniu. 
   
 Nie używaj funkcji macro do portretów. 
   
 Rozważ opóźnienie naświetlania podczas robienia zdjęć. 
   
 Szybkie serie są niemożliwe ze względu na czasy zapisywania. 
   
 Stosuj podpory podczas słabego oświetlenia bo zdjęcia będą mętne i widoczne poruszenie 
aparatem. 
   
 Przy pomocy prostych aparatów musisz wziąć pod uwagę zniekształcenia (np. architektura). 
   
 Zbliżenia i zdjęcia szczegółów są genaralnie bardzo udane. 
   
 Stosuj PC do polepszenia kolorów i zwiększenia jasności oraz kontrastu. 

  
 W kolejnej lekcji : Fotografowanie Architektury

Lekcja 3

Fotografowanie Architektury:
Kształty, Struktura i Kompozycja Linii

 Budowle architektoniczne nie muszą być przedstawiane na zdjęciach sztywno i standardowo. 
Najczęściej fotografowane są główne perspektywy i ostre szczegóły w dekoracjach ścian.
 Wspaniałe połączenie punktu widzenia, perspektywy i światła może przemienić mierne zdjęcie 
domów w ambitne fotografie architektoniczne. Można wykonywać je w klasyczny sposób: przez 
prawdziwe podobieństwo wielkości i geometrii tak jak zaprojektował architekt na planie- tj., Linie 
Pionowe  są rzeczywiście pionowe także na zdjęciu; przez pochylenie aparatu ku górze - wtedy te 
same linie zaczynają się zbiegać - . Im bliżej budynku znajduje się fotograf tym efekt staje się 
mocniejszy; a przez zastosowanie obiektywów szerokokątnych może być dodatkowo 
wyolbrzymiony, dając nowe dynamiczne odwzorowanie. 

Najlepszy kadr można uzyskać jedynie przez chodzenie i zbliżanie się ze wszystkich stron: 

Czy możesz zrobić zdjęcie z posesji znajdującej się po drugiej stronie ulicy? Jak wygląda oszklenie 
korytarza z krańcowo niskiego punktu widzenia? Jaki typ zdjęcia otrzymasz robiąc je prosto w dół 
na plac od frontu budynku? Czy możesz opowiedzieć historię o lokalizacji włączając do 

kompozycji otoczenie?

 Obiektywy szerokokątne są stosowane do uchwycenia atmosfery wewnętrznego otoczenia; w 
przypadku zewnętrznych rzutów, także mogą przedstawiać motyw w doskonały sposób. 
Teleobiektywy mogą być używane do wizualnego oddzielenia domu lub budynku od tła. 
Szczególnie ekscytujące są niskie punkty widzenia, na przykład rzuty z lotu ptaka. Monotonne 
fotografie można pobudzać przez przycięcie ukończonego zdjęcia: ekstremalnie poziome lub 
ekstremalnie pionowe rzuty gwarantują przyciągnięcie uwagi. 

 

  
 Mówiąc o portretach i formatach krajobrazowych, fotografowie APS powinni pamiętać oczywiście 
o opcji panoramicznego ustawienia swoich aparatów, a w tym kontekście rozważyć także 
możliwości zastosowania ustawień Panoramy w pionowych zdjęciach. Specjalne aparaty do 
fotografii mają większe możliwości, zachęcając do uchwycenia klasycznej fotografii 
architektonicznej z nowego punktu widzenia.

Bezwarunkowym jest prawidłowe oświetlenie, absolutnie niezbędne do zapewnienia 
odpowiedniego oddania efektu głębi różnych struktur powierzchni muru, betonu, szkła lub 
konstrukcji stalowych. Stosując odpowiednie oświetlenie należy dążyć do ustawienia motywów tak, 
aby wydobyć ich głębię - co jest najlepiej osiągane wczesnym rankiem, popołudniem lub 
zmierzchem.
  

Ważną rolę odgrywa także pora roku: pełne emocjonalnej wymowy efekty koloru w lecie, 
abstrakcyjne zimowe krajobrazy w czerni i bieli, lub nawet jesienne impresje budowli z minionych 
dekad. Interesujące aspekty architektury lub przeznaczenie budynku są najlepiej odzwierciedlone w 
zbliżeniach.
 Co prawda, naświetlanie we wnętrzach i zdjęcia nocne przy sztucznym świetle mogą być trochę 
bardziej skomplikowane, ale filmy są na każdą okazję - czy będzie to szeroki rzut, czy prosta 
atmosfera pokoju pełnego kontrastów. Wybór filmu określa także ostateczną jakość Twoich zdjęć 
architektury.

Zalecany Temat: Perspektywa
  

 Kadrowanie - gdy jest wprawnie wykonane - może zwrócić całą uwagę oglądającego na ważne 
elementy obrazu. Ten prosty trick daje nadzwyczajny 'plan'. 
  

 Coś Specjalnego:  Zdjęcia Czarno-białe
  

Skrzydła starej fabryki, najnowocześniejsza architektura ze szkła i stali, ale także uśpione 

zamki - wszystko to staje się czarno-białą klasyką.

Porady do Zdjęć Cyfrowych Wykonywanych Tanimi Aparatami:
 Nigdy nie wykonuj zdjęć pod światło. 
 Fotografuj detale, uzyskując je za pomocą powiększenia podczas obróbki na PC-cie pogarsza się 
jakość. 
 Wybieraj możliwie najwyższą rozdzielczość dla druku zdjęć. 

 Zdjęcia wnętrz zazwyczaj okazują się lepsze bez lampy błyskowej. 
 Zaplanuj swoje zdjęcia tak aby zapełnić wybrany format. 
 Uważnie wybieraj widok przez ekran LCD. 
 Podpieraj aparat i używaj statyw przy zdjęciach statycznych. 
 Panoramiczne rzuty mogą być osiągane przez sklejanie pojedynczych zdjęć (używaj statywu!). 

 W następnej lekcji: Fotografowanie Dzieci

Lekcja 4

Fotografowanie Dzieci: Zbyt dobre do rodzinnego albumu 
 Nie tylko mamusie i tatusiowie przepadają za tymi niewinnymi twarzyczkami dzieci, fotografowie 
na całym świecie także odkryli małych modeli. Fotografujący ludzi Michael Nischke z Monachium 
ma jedenaście porad i tricków, których nauczył się podczas swojej pracy, a które przytaczamy 
poniżej.
 Szczególnie dzieci nie są przewidywalne i jest  to powodem dlaczego ich zdjęcia są często tak 
przepełnione radością życia. Tak, że Twoje zwyczajne pamiątki mogą zamienić się w zdjęcia warte 
wystawy, stąd też powinieneś poznać te porady.

  

Czasami płasko na Twojej twarzy

 Pierwszy raz gdy próbujesz fotografować dzieci stąpasz po nieznanym terytorium.
  

  

Dobre oświetlenie warunkiem najlepszych zdjęć

 Dobre zdjęcie dziecka bez wątpienia wymaga odpowiedniego oświetlenia.
  
  

Bardziej interesujące są zbliżenia

 Pełno-formatowe portrety obnażają zawartość do najdrobniejszych szczegółów.
  
  

Tło ma drugorzędne znaczenie

 Wszystko zbyt często zamienia szczegół w główny obiekt - ilekroć w swoim entuzjazmie zbyt 
koncentrujesz się na tle.
  

  

W decydującym momencie

 Najlepsze zdjęcie będzie rezultatem spontanicznej reakcji, refleksu - możesz to sobie wyobrazić.
  

  

Portrety marzeń

 Dotyk światła na zdjęciach w wysokim kluczu, czułe efekty uzyskane za pomocą miękkich filtrów 
oraz podświetlenie przedmiotów - wszystko to składa się na dobry portret.
  
  

Zamrożona akcja

 Dotyk światła na zdjęciach w wysokim kluczu, czułe efekty uzyskane za pomocą miękkich filtrów 
oraz podświetlenie przedmiotów - wszystko to składa się na dobry portret..
  

  

Zawsze bądź gotów

 Nie pozwól aby tylko jedno zdjęcia opowiadało historię, pokazuj zarówno co było przed, jak i co 
stało się później.
  

  

Mocna grupa pod kontrolą

 Portrety grupowe zasłużenie mają reputację bycia sprytnymi przedsięwzięciami.
  
  

Ekscytujący pierwszy plan

 Zdjęcia mogą jedynie przedstawiać trójwymiarową rzeczywistość w dwóch wymiarach.

  

  

Standardowy czy wyróżniający się?

 Pytanie o odpowiedni format coraz częściej pojawia się gdy przestawiasz się ze zwykłego 
poziomego formatu.
  

Mali ludzie, wielkie zdjęcia 
 Często żałujesz utraconej szansy. Jeśli byś tylko mógł sfotografować to czy tamto, nagrać lub 
zrobić chociaż kilka zdjęć szczególnie miłych, ale przeszłych momentów... Zdjęcia z pierwszych 
paru godzin po urodzeniu stają się z biegiem czasu bardziej wartościowe i drogie. Inne pojedyncze 
zdjęcia mogą ewentualnie stworzyć ciąg. Do zdjęć nowonarodzonych dzieci najlepsze jest światło 
obecne w danej chwili, nie flesz. Lampa, nawet o małej mocy daje błysk, który może oślepić 
dziecko. Lepiej jest mieć w aparacie czulszy film. 

Uczyń fazy rozwoju jasnymi 

Wiele wydarza się podczas pierwszych tygodni po narodzinach, zmiany mogą być 

fotografowane niemal co godzinę. Później odstępy czasu pomiędzy interesującymi wydarzeniami 
będą dłuższe, w miarę jak dzieci stają się starsze. Zdjęcia w świetle otoczenia tworzą bardziej 
autentyczny efekt, ale świadomi jakości, przy fotografii kolorowej używać będą dopełnienia lampą 
błyskową dla uzyskania nieco większej ostrości i bardziej neutralnego tonu skóry. Profesjonalnie 
fotografującym dzieci, zabiera to bardzo dużo czasu, co nie powinno być lekceważone przez 
prywatnych entuzjastów, podkreślić należy - staranność przy szukaniu odpowiedniego miejsca i 
scenerii!

 Kształtowanie Twoich tematów, zbliżenie do dzieci powinno być takie jakie zamierzyłeś. Wymyśl 
sobie temat, znajdź odpowiednie rekwizyty. Rozpocznij od żartobliwej uwagi i upewnij się, że 
rodzice pozostają w tle. Zabiera trochę czasu zanim dzieci się rozluźnią, ale później one naprawdę 
się w to włączają. Czy robisz zdjęcia spontanicznie, czy masz plan, powinieneś pozostawać 
wyjątkowo elastyczny w swoim podejściu. Czasami lepiej jest zrobić krok do tyłu i pozwolić 
dzieciakom przejąć inicjatywę. Możesz wtedy otrzymać doskonałą okazję zrobienia wyjątkowych 
zdjęć.

 Kolejną rzeczą do zapamiętania jest fakt, że dzieci potrzebują różnorodności i przerw podczas 
zabawy. Lody lub sok owocowy w międzyczasie zmienią scenę i stworzą więcej możliwości do 
pełnych wymowy zdjęć.

Nie unikaj zmian 

 Odejście od zwykłej rutyny może nagle zmienić zwyczajne tło. Możesz uwydatniać szczegóły, lub 
po prostu zaciemnić nieistotne rzeczy. Fotografia dziecięca często przybiera nowy wspaniały aspekt 
z punktu widzenia żaby lub lotu ptaka. Możesz wykorzystać możliwość trzymania aparatu pod 
nietypowym kątem. Wrażenie jest piorunujące - dzieci są pod kontrolą obiektywu i pojawiają się 
niezwykłe proporcje, dodatkowo na zewnątrz masz możliwość włączenia niebieskiego koloru nieba, 
zwłaszcza podczas bezchmurnych dni. Kontrast pojedynczych kolorów jest bardzo efektowny.

 Możliwym wariantem jest bezpośredni kadr z dołu do góry. Połóż aparat płasko na podłożu, przy 
pomocy samowyzwalacza możesz zrobić zdjęcia nawet sobie samemu. Jeśli ustawisz krótką 
długość ogniskowej, nada to scenie dynamizmu. Tutaj także regułą jest nadanie głębi ostrości przy 
pomocy przesłony, która powinna być niezbyt duża: przedmiot będzie ostry na rozmytym tle. 

 W następnej lekcji: Fotografie Obiektów i Martwej Natury 

Lekcja 5

Fotografie Obiektów i Martwej Natury: Znalezione i szukane po klatce

Składniki są oczywiste: kompozycja, światło, perspektywa i rzut. Muszą być odpowiednio 

dobrane, nie zapominając o zwróceniu uwagi na szczegóły. Dzisiejsze szerokie spektrum fotografii 
obiektów i martwej natury jest charakteryzowane przez skrajności dobrze podzielonych kompozycji 
zdjęcia i ostrych eksperymentalnych linii wizji.

 Przechodząc, przez próg czy też w samym domu, zwróć uwagę - uderzające motywy po prostu 
czekają, aby się o nie potknąć. Najprostsze rzeczy prowadzą do całkowicie nowych aranżacji i 
punktów widzenia. Wprawne eksperymentowanie i zmienianie znalezionych obiektów czynią to 
wszystko jeszcze bardziej fascynującym. Wspomagane przez luksus całkowitej wolności 
projektowania i nieograniczonego czasu: rzuty, odległości, perspektywy, rozmycia i sposoby 
oświetlenia są łapane spontanicznie. Oświetlenie odgrywa szczególną rolę: kolory i struktury 
powierzchni są akcentowane przez częściowe rozmazanie bezpośredniego światła. Nawet 
konwencjonalne wyposażenie aparatu pozwala na oryginalne kompozycje. Po prostu zwracaj uwagę 
na następujące rzeczy:

  

Poprzez odpowiedni wybór pozycji aparatu i długość ogniskowej obetnij możliwie 

dużo z niepotrzebnego otoczenia.
  
  

Odnajdź i zrób zdjęcie po przekątnej.

  
  

Wyraźnie rozróżnij pomiędzy częściową rozdzielczością a rozdzielczością całego obrazu.

  
  

Do wyjątkowo wysokiej rozdzielczości wybieraj filmy o czułości 50 lub 100 ISO.

  
  

Stosuj statyw do podtrzymania wysokiego standardu technicznego.

  
  

Zdalnie kierowany wyzwalacz migawki zapobiega poruszeniom aparatu.

  
  

Do mniejszych motywów używaj białego kartonu w celu zredukowania cieni: trzymaj go i 

kieruj ku cieniom spoza sceny.
  
  

Próbuj różnych perspektyw. 

  

 

Przemyślane użycie świateł i cieni

Wszyscy wiedzą, że moc oświetlenia spada do kwadratu odległości. Dlatego możliwa jest 

zmiana efektywnej jasności przedmiotu poprzez różnicowanie odległości. Jednak bardzo niewielu 
fotografów zastanawia się nad tym, że gdy tak robią, efekt także ulega zmienia powodowany 
szczególną naturą światła. Drugim parametrem jest kierunek światła, wywiera on nawet większy 
wpływ na efekt widoczny na zdjęciu.

Dobrze wybrane rekwizyty
 Drobne i najdrobniejsze pomoce - takie jak zaciski, pomoce do montowania i specjalny 
wszechstronny klej kontaktowy - są rzeczami, które mogą być decydujące dla sukcesu lub porażki 

wielu produkcji. Dodatkowo do kolekcji konwencjonalnych / tradycyjnych rekwizytów możesz 
potrzebować dalszych pomocy do efektów specjalnych, takich jakimi są, np.: kostki lodu wykonane 
z plastiku lub akrylu; efekt góry lodowej stworzony przez żelatynę, pokruszony lód lub wióry 
lodowe. Tym sposobem możesz pracować poprawnie nawet przez dłuższy czas pomimo ciepła 
wywoływanego oświetleniem punktowym. Efekty mgły, szronu, rosy i kapania mogą być osiągnięte 
za pomocą rozpylaczy. Schody, kolumny i inne wyposażenie o wielkich rozmiarach dostępne jest u 
dostawców dekoracji.

Martwa Natura w Odmianach w odmianach 

Zaaranżuj z grubsza martwą naturę na powierzchni gdzie pracujesz i odpowiednio ustaw 

swój aparat. Następnie ustaw lampy jedną przy drugiej. Ustaw główne oświetlenie. Nie zapomnij o 
drobnym makijażu lustrem dla efektu odbijania światła na scenę. Dostępne są także dodatkowe 
ekrany odbijające, w formie białych kartonów lub polistyrenu.
  
  

 Możliwie najlepiej chroń konstrukcję

  
  

Tworzenie efektów za pomocą najprostszych środków

  
  

'Latające' obiekty

  
  

Celowe kontrolowanie cieni

  
  

Małe duże pomoce

  
  

Technika skierowana na obiekt

  
  

Tkaniny, tekstylia 

  
  

Metal, błyczczące powierzchnie

  
  

Plastiki

  
  

Drewno, materiały naturalne

  
  

Szkło - temat sam w sobie

  
  

Zatopione w świetle i jaśniejące

  

W następnej lekcji : Krajobrazy

Lekcja 6

Krajobrazy

 Rozpoczęło się od przywożenia przez podróżników do domu zdjęć egzotycznych 

krajobrazów. Dziś wszędzie można się łatwo dostać. Jednak to podróżowanie samolotem nie daje 
możliwości zrobienia wspaniałych zdjęć, ale fascynacja nieskażoną przyrodą.
  

 Ten rodzaj fotografii jest często charakterysowany jako wymyślny i zawiły. Nie ma znaczenia jak 
zapiszecie krajobraz na filmie, najważniejsza jest jakość zdjęcia. Więc, żeby zabrać do domu 
ambitne impresje krajobrazowe, staraj się uniknąć poruszenia aparatem i - jeśli to możliwe - daj 
zdjęciu jak największą głębię. Prosty, mały statyw może zdziałać cuda, a zdalne sterowanie to 
"pomocna dłoń" dla niespokojnych fotografów. Korzyści: Masz dowolną ilość czasu do 
sprawdzenia i poprawienia efektu krajobrazowego poprzez wizjer.

 Idealne do tego celu filmy to ISO 50 lub 100, ponieważ gwarantują odpowiednie nasycenie 
kolorów z bardzo drobnym ziarnem i doskonałym odtwarzaniem szczegółów. Dodatkowo filtr 
polaryzacyjny może jeszcze bardziej zwiększyć wartości kolorów oraz wyeliminować odbicia 
światła, które mają dodatki wpływ na niebieskie cienie. Co więcej, fotograf jest nagrodzony jeszcze 
bogatszymi kolorami dzięki wyeliminowaniu rozmywania kolorów przez odbicia. Niebo jest 
błękitne z pięknymi białymi chmurami!

Kompozycja zdjęcia 

 W przeciwieństwie do aktywnych mediów (np. technologii wideo), fotografia krajobrazowa 
wymaga większej skrupulatności. Musisz przyłożyć szczególną uwagę do umiejscowienia 
poszczególnych elementów zdjęcia względem siebie. Tylko przez zmianę punktu widzenia możesz 
wybrać najlepszą klatkę. Po prostu ustal kierunek światła i spróbuj różnych ustawień aparatu (np. 
bardzo nisko lub bardzo wysoko). Odległość i ogniskowa zawsze powinny odpowiadać żądanej 
perspektywie. Równie ważny dla efektu zdjęcia jest wybór formatu:
 Fotografia krajobrazowa przedstawia spokój i harmonię. 
 Prosty obraz może stworzyć atmosferę pełną tajemniczości. 

Pytania:

 Czy Twoje oko zwraca uwagę na przekątne zdjęcia, które mogą służyć jako linie wiodące?

 Co z odpowiednim rozkładem obszarów obrazu?

 Jaki efekt będzie miała istniejąca kompozycja kolorów na przyszłych widzów (harmonijna, pełna 
kontrastów)?
  

Opracowywanie projektu

  
  

Robienie długiego zdjęcia

  
  

Rozległość zamiast zbliżeń

  
  

Jeden motyw - dwa efekty

  
  

Sekwencja zdjęć może opowiadać historie

  
  

 Kolor jest zawsze subiektywny oraz temperatura barwowa

  
  

Użyj pory dnia jako narzędzia 

  
  

Zdjęcia panoramiczne

  
  

Własnoręcznie wykonywany efekt panoramiczny

  
  

Klasyczne krajobrazy oraz znajomość filtrów

  
  

Głębia i perspektywa

  

W następnej lekcji: Fotografia Przy Dostępnym Oświetleniu

Lekcja 7

Fotografia przy Dostępnym Oświetleniu

 Ilekroć światłomierz Twojego aparatu podaje bardzo niskie odczyty, możesz spodziewać się zdjęć 
pełnych emocjonalnego wyrazu - oczywiście pod warunkiem, że wyłączysz flesz i zastosujesz 
wyjątkowo światłoczuły film. Wszystko co jest szczególne powinno zostać odkryte w Twojej 
następnej lekcji praktycznej fotografii. Magia zmierzchu, lub nadzwyczajne odniesienie do 
fotografii nocnej, może pokusić każdego fotografa o naśladownictwo. W przeciwieństwie do 
bardziej lub mniej niedoświetlonych fotografii z fleszem, fotografie przy świetle takim jakie jest 
dostępne dobrze oddają atmosferę doświadczanej scenerii. Są one po prostu inne niż zdjęcia przy 
oślepiającym świetle słonecznym.

 Celem tzw. fotografii przy dostępnym świetle jest uchwycenie motywu w danych warunkach 
oświetlenia, przy użyciu jedynie 'dostępnego światła`! Dlatego konieczne jest użycie 
wysokoczułych filmów. Warto stosować obiektywy o dużej jasności: Jasny obraz w wizjerze (duża 
intensywność światła) znacznie polepsza odtwarzanie nawet przy słabych warunkach świetlnych.

Całkowicie inna jest sytuacja dla fanów fotografii nocnej. Tutaj generalnie dobry statyw 

okazuje się być bardziej przydatny niż wysokoczułe filmy. Większość strukturalnych motywów 
wymaga wyjątkowo długich czasów naświetlania: nie ma w tym nic niezwykłego zważywszy, że 
migawka musi pozostać otwarta przez kilka sekund lub nawet minut. Zarówno nośnik jak i 
niskoczułe filmy mogą reprodukować ekstremalnie drobne niuanse. ["Schwarzschild effect" znany 
także jako wzajemne zniekształcenie]

 Szybkie obiektywy nie są tu naprawdę potrzebne, ponieważ małe przesłony (ogromny zakres 
ostrości obrazu) są w tym wypadku lepsze.

Fotografie Przy Dostępnym Świetle

 Naświetlenia we wnętrzach, zdjęcia przy sztucznym świetle lub o zmierzchu. Większość 
oglądanych później motywów to sceny, osoby lub seryjne historyjki obrazkowe. Zrób fotografię z 
wolnej ręki, jeśli to potrzebne - podeprzyj aparat. Wysokoczułe filmy i szybkie obiektywy dają 
stosunkowo nierozmyte zdjęcia.

Fotografie Nocne
 Naświetlanie o zmierzchu lub zdjęcia o zmroku. Większość oglądanych później motywów to 
architektura, linia nieba lub krajobrazy. Fotografuj przy użyciu statywu. Średnioczułe filmy dają 
technicznie perfekcyjne reprodukcje.

 Dla obu metod naświetlania fundamentalną zasadą jest wyłączenie automatycznego flesza. W 
przypadku programowanych fleszy równie ważne jest dezaktywowanie funkcji synchronizacji 

światła słonecznego jak i flesza z długim czasem naświetlania! Długie czasy naświetlania i prawie 
każda głębia ostrości (w przypadku fotografii z wolnej ręki) nie prowadzą automatycznie do 
słabych rezultatów.

 Mniej intensywne oświetlenie i znaczne kontrasty światła są ogromnym wyzwaniem dla aparatu, 
obiektywu, filmu, ale także i fotografa. Niemniej jednak, mistrzowska fotografia zmierzchu i nocy 
pokazuje znane otoczenie w całkowicie nowym świetle i zachęca do rzucenia kolejnego, bardziej 
wnikliwego spojrzenia.

Zbieranie dowiadczeń 
 Jeśli chcesz zostać fotografem z sukcesem, musisz być mistrzem swojego aparatu również 
zmierzchem lub nocą. Np. fotografując z wolnej ręki, powinieneś wiedzieć, które obiektywy 
pozwalają na dobre rezultaty nawet przy dłuższych czasach naświetlania rzędu 1/60 s. 
 Bardzo przydatne może być przetestowanie działania Twojego systemu naświetlania w takich 
warunkach. Jeśli Twój światłomierz pokazuje 'niedoświetlenie', powinieneś znać poszczególne 
współczynniki korekcji: Czy korekcja przy + 1 EV jest wystarczająca, czy też musisz naświetlić 
bardziej hojnie? 
  
  

Wybierz odpowiedni film

  
  

Pozostać przy swietle dziennym czy sztucznym

  
  

Wywoływanie forsowne i mierzenie światła

  
  

Porady do fotografii sztucznych ogni

  

 W następnej lekcji: Fotografia Sportowa

Lekcja 8

Fotografia sportowa: Zamrożona szybkość

 Fotografia sportowa jest dynamiczna. Porządna dawka spontaniczności, dobry aparat i odpowiedni 
materiał filmowy są absolutnie niezbędne, ażeby uzyskać zapierającą dech dynamikę, by uchwycić 
krytyczny moment w jakiejkolwiek dyscyplinie sportowej. 
 Innowacje aparatów i ulepszenia materiałów fotograficznych są na pewno w największym stopniu 
wykorzystywane przez fotografów sportowych. Dzięki wszechstronności oraz coraz 
dokładniejszym światłomierzom i systemom kontroli nowoczesne aparaty bardzo sprzyjają szybkiej 
reakcji podczas robienia zdjęć.

Standardy zdjęć akcji odnoszą znaczną korzyść również dzięki nowoczesnemu komputerowemu 
wyliczaniu parametrów obiektywów. Teleobiektywy, które są mniej lub bardziej niezbędne do 
uzyskania autentycznego zbliżenia, są bardziej światłoczułe, łatwiejsze do ustawiania i dają 
doskonałe wyniki przy jedynie 1-2 stopniach przesłony niżej. Oczywiście innym kluczowym 
czynnikiem jest ustawianie ostrości, które musi być szybkie i zarazem dokładne. Automatyczne 
ustawianie ostrości, zwłaszcza w najnowszych aparatach fotograficznych, może być tu bardzo 
pomocne. Aparaty są wyposażone nie tylko w indywidualnie kontrolowane czujniki, wrażliwe na 
złe warunki oświetleniowe podczas zawodów wewnątrz pomieszczeń, ale także uzupełnione o 

Oprogramowanie Przewidujące służące do ustawiania ostrości w szczególności podczas szybkiego 
ruchu. Niektóre obiektywy są także zintegrowane ze stabilizatorem obrazu. Elektronika aparatu 
kompensuje mimowolne poruszenia i uzyskujemy dobrze wykonane zdjęcie z teleobiektywu.

Wskazówka:  Jeżeli nie dysponujesz żadnym systemem automatycznego ustawiania ostrości, należy 
najpierw ustawić ostrość na obszarze, w którym najprawdopodobniej pojawi się obiekt. Podczas 
ustawiania orientuj się za pomocą znaków na podłodze, płotków, poprzeczek do skoku wzwyż itp. 
Później, we właściwym momencie ustaw szybko zbadaną uprzednio ostrość. 

 Wykorzystuj postęp 
Materiał Filmowy  jest także przedmiotem ulepszeń. Nowoczesne filmy nie tylko mają mniejsze 
ziarno, co jest szczególnie ważne dla filmów o czułości ISO 200/21° i ISO 400/24°, ale jeszcze 
kilka drobnych udogodnień. W przypadku zdjęć z teleobiektywem ograniczony zasięg ostrości 
kontrastuje z tłem dużo bardziej niż przed kilku laty. Przy fotografowaniu z teleobiektywem 
szczególnie ważne jest korygowanie błędów aberracji. Dlatego zawsze jest lepiej robić zdjęcia akcji 
zamiast monotonnych fotografii.

Punkt kulminacyjny występu sportowca nie jest odpowiednim momentem do naciśnięcia 

spustu migawki - należy to zrobić chwilę wcześniej; trzeba uwzględnić zarówno czas reakcji 
fotografa jak i działania systemu aparatu fotograficznego. Jedynie wtedy wynikiem fotografowania 
będzie właściwy moment akcji. 
  

 Mnóstwo tematów

  

 Obiektywy długoogniskowe

  

 Szybkość jest słowem

  

Wyraźny czy nieostry

  

Prowadź aparat za obiektem

  

Dynamika z efektem zoom

  

Dochodzenie do prawidłowej ekspozycji

  

Czy prawdziwe kolory są zagwarantowane?

  

Uchwycenie skrajności

 W następnej lekcji: Makrofotografia 

Lekcja 9

Zbliżenia i Makrofotografia

Fascynujący świat makrofotografii przyciąga Twoje oczy małymi motywami. Film rejestruje 

rzeczy, które łatwo uchodzą spojrzeniu. Dzięki rozszerzeniu granic konwencjonalnych zbliżeń 
całkowicie nowy świat niesamowitych wprost motywów otwiera się przed Tobą. 
  

 Zbliżenia i makrofotografia są tematami podlegającymi różnym prawom. Materiał filmowy i 
optyka muszą być perfekcyjnie zgrane. Jeśli technologia i projekt będą odpowiednie nagrodzony 
zostaniesz wspaniałymi strukturalnymi zdjęciami. Szczegóły prezentowane są z niezwykłą 
gęstością. Oglądaj swoje otoczenie niczym przez szkło powiększające. Początkujący często 
zastanawia się nad tematem kwiatów. Motywy takie są całkowicie nieruchome i znajdziesz je 
wszędzie. Nie wymagają skomplikowanej technologii ponieważ większość aparatów i obiektywów 
posiada obecnie funkcję makro do zbliżeń.

Praktyka staje się łatwa 
 Zbliżenia i makrofotografia są tematami podlegającymi różnym prawom. Materiał filmowy i 
optyka muszą być perfekcyjnie zgrane. Jeśli technologia i projekt będą odpowiednie nagrodzony 
zostaniesz wspaniałymi strukturalnymi zdjęciami. Szczegóły prezentowane są z niezwykłą 
gęstością. Oglądaj swoje otoczenie niczym przez szkło powiększające. Początkujący często 
zastanawia się nad tematem kwiatów. Motywy takie są całkowicie nieruchome i znajdziesz je 
wszędzie. Nie wymagają skomplikowanej technologii ponieważ większość aparatów i obiektywów 
posiada obecnie funkcję makro do zbliżeń.
  

Porady od profesjonalisty: Do wypraw w świat makro, zaawansowany fotograf powinien 
wyposażyć swoje aparaty w zdalnie kierowany wyzwalacz w celu zapobiegnięcia rozmazaniu przez 
poruszenie. Dodatkowo aparaty z dźwignią blokującą Lustro także minimalizują akcję powrotu 
lustra. Wymienialne wizjery pomagają Tobie w ustawianiu ostrości, a wizjer kątowy pozwala na 
wygodny wgląd. 

Wyjątkowo pożyteczny pożyteczny jest pomiar światła przez obiektyw (Through The Lens - TTL), 
który kompensuje straty światła spowodowane rozszerzeniami i filtrami, oraz dokonuje 
precyzyjnych poprawek ze względu na współczynnik odbicia. Z drugiej strony, ze względu na 
nieruchome motywy i duże skale powiększenia, automatyczne nastawianie ostrości jest prawie 
nigdy nie polecane. W tym wypadku manualne ustawianie ostrości bardzo dobrze się sprawdziło.
 Akcesoria odpowiednie do makrofotografii zależą głównie od zamierzonej skali reprodukcji.
  
  

Dodatkowe obiektywy do zbliżeń

  
  

Tuby lub pierścienie odwracające

  
  

Tuby lub pierścienie pośrednie

  
  

Obiektywy Makro

  
  

Układy mieszkowe

  
  

Dla znawców: Filtr polaryzacyjny

  

 Odpowiednie oświetlenie

 Oczywiście możesz korzystać z każdego dostępnego źródła światła:
 Dziennego, 
 sztucznego lub 
 błyskowego. 

 Weź pod uwagę, że ze względu na nieuniknioną utratę światła w fotografii z bliska, poprzez duże 
rozszerzenia pomiędzy obiektywem, a powierzchnią filmu, wybór materiału filmowego staje się 
szczególnie ważny. W razie wątpliwości, każdy ekspert używa filmów o niskiej czułości i statywu. 
Niskoczułe filmy gwarantują wysoką rozdzielczość i dobrą wyrazistość.
  

Porada: Ekrany fluorescencyjne i tablice świetlne okazały się bardzo przydatne. Ich światło 
podobne do światła dziennego jest rozproszone a rozkładane równomiernie na ogromnych 
powierzchniach  daje doskonałe oświetlenie tła martwej natury w świecie makro. Jeśli to możliwe

–

 

mogę szczególnie polecić filmy Agfachrome, jako że reagują one absolutnie neutralnie na długie 
czasy naświetlania i doskonale kompensują zjawiska `zielonego błysku`. Jeśli masz stanowisko 
reprodukcyjne praca Twoje będzie ułatwiona i pozbawiona dodatkowych trudności - 
zagwarantowany jest równoległy układ filmu, obiektywu i lśniącej płaszczyzny. 

Kompozycja zdjęcia z bliska Dzięki elektronice najnowszych aparatów coraz łatwiej uzyskać 
doskonałą jakość zdjęć makro. Dlatego realizacja techniczna traci ostatnio na znaczeniu ostatecznie 
kierując większą uwagę na zawartości fotografii: nie może satysfakcjonować jeśli wszystko się 
udaje ... dzisiejsze wymagania są wyższe, wszystko włącznie z kompozycją obrazu musi doskonale 
współgrać. Oczywiście takie wyjątkowo wysokie wymagania mają bardzo ograniczone możliwości 
`projektowania` przestrzeni, niewiele większej niż kilka centymetrów kwadratowych. Z drugiej 
strony wszystko jest możliwe, nawet w świecie makrofotografii. Reguły kompozycji obrazu, 
łączenia kolorów lub form prezentacji stosują się także do makrofotografii, za wyjątkiem 
wielkoformatowych aranżacji w przestrzeni zdjęcia i oczywiście ograniczenia wolności w 
ustawianiu zakresu ostrości - z powodów technicznych.

 

Prezentacja

 Ktokolwiek zainteresował się tym tematem wie, że filmy muszą wychodzić naprzeciw wyjątkowo 
wysokim wymaganiom. Marginalna rozdzielczość, luminancja i w końcu ziarno są czynnikami, 
które muszą być w doskonałej harmonii jaką można znaleźć tylko w przypadku nisko- i 
średnioczułych filmów. Finalny efekt zdjęcia obiektu bardzo zależy od skali reprodukcji, 
jakkolwiek stosunek pomiędzy rozmiarem obiektu, a rozmiarem reprodukcji na filmie (dany jako 
współczynnik proporcjonalności) nie określa ostatecznej skali powiększenia jednej dla 
wszystkich ... ponieważ negatyw i/lub slajd są kolejny raz powiększane. 

 I jest to Twoja ogromna szansa: naprawdę dobry materiał filmowy może w bardzo elegancki 
sposób pomóc Tobie w ominięciu niektórych kłopotów podczas robienia zdjęć (mała głębia 
ostrości, niedostateczne oświetlenie) poprzez wybór formatu królewskiego - plakaty po prostu 
zachwycają oglądającego. Tutaj nowoczesna chemia fotograficzna daje niewyobrażalną jakość. Np. 
Agfa Ultra 50, ze względu na swoją dużą kontrastowość jest idealny do powiększania reprodukcji 
rzeczywistości! Nawet przy powiększeniach do 50x60cm jego wspaniała ostrość konturów daje 
niewidzialne ziarno. W każdym razie jest to warte spróbowania.
 W następnej lekcji: Fotografowanie Nagości

Lekcja 10

Fotografowanie Nagości lub Wdzięku

 Fotografie obnażonych osób dzielą się na dwie kategorie - zdjęcia artystyczne i kicze - oddzielone 
od siebie bardzo wąską granicą, uchylaną nie tyle przez technikę co przez ekspresję. Zamierzamy 
pokazać Tobie, że fotografowanie aktów wcale nie musi być czymś trudnym.

 Zaangażowanie się w tę bardziej czułą sferę fotografii bazuje na pewnych fundamentalnych 
zasadach. Po pierwsze koncepcja, czyli pomysł. Dobre fotografie, włącznie z ukazującymi wdzięki, 
przybierają swoje początkowe kształty w umyśle fotografa. Motywy i potencjalne cele muszą być 
rozważone z precyzją. Nagi model nie jest oczywiście gwarancją dobrych rezultatów, szczególnie 

gdy fotograf rozpoczyna robić zdjęcia na ślepo, bez żadnego pomysłu określającego co chce 
osiągnąć.

 Ważną sprawą jest to, aby nie robić, a nawet nie próbować robić zbyt wiele podczas jednej sesji. 
Zarówno Ty jak i modelka będziecie przemęczeni jeśli spróbujesz wykonywać nieskończoną liczbę 
fotografii. Angażuj się, ale bądź odpowiedzialny za luźną atmosferę pozbawioną gorączkowego i 
niepotrzebnego technicznego eksperymentowania; Twoja niepewność łatwo przechodzi na innych. 
Dobra znajomość własnego sprzętu jest niezbędna w tej dziedzinie fotografii, aby pozwalała Tobie 
pozbyć się wrażenia, że sytuacja wymyka ci się spod kontroli.

Odpowiednia modelka

 Dla wielu fotografów jest to niemal nierozwiązywalny problem - gdzie znaleźć modelkę? Po 
pierwsze, niektórzy zamierzają przejrzeć najbliższe otoczenie, lecz nie zaczynaj proszenia 
znajomych i przyjaciół. Zobaczysz, że na ten temat można całkiem szczerze dyskutować pod 
warunkiem, że zadajesz sobie trud zaprezentowania swojego projektu w poważny i szczegółowy 
sposób. Pierwsze wrażenie określi poziom Twojego sukcesu w rekrutacji.

Alternatywne źródło modelek

 Próby znalezienia modelki przez ogłoszenia drobne zazwyczaj okazują się bezowocne. Równie 
rozczarowują "modelki" które oferują próbne fotografie w zamian za wkład w koszty. Prawdziwe 
seminarium fotograficzne może podać bardziej pomocną dłoń przy tym problemie. Ci, którzy 
pracują na poziomie półprofesjonalnym mogą rozpocząć rekrutowanie przez skontaktowanie się z 
agencjami modelek - prawdziwa natura informacji prawie na pewno jest wtedy sprawdzona. Małe 
port folio może być bardzo pomocne. Czasami kluby fotograficzne podają na górze zdjęcia z 
nagością swoje adresy. Jeśli jesteś zainteresowany możesz zapytać o interesujące Cię aspekty.

Jasno definiować oczekiwania 

Wyjaśnij swoje intencje. Wprowadź modelkę. Pokaż fotografie 

demonstrujące jak przewidujesz realizację swojego projektu oraz zaaranżuj spotkanie na zdjęcia 
próbne. W ten sposób możesz przejąć inicjatywę i odkryć do jakich granic modelka ma 
zahamowania i na ile zainteresowana jest pracą . Pierwsza przeszkoda do pokonania to zdolność do 
współpracy. Z czasem kooperacja poprawi się, tak że wprowadzenie pewnej pozy i sytuacji będzie 
mogło być omawiane i szacowane z wyprzedzeniem. A czasami jedna rzecz prowadzi do drugiej: 
przyjaciele oglądają Twoje zdjęcia i nagle chcą być fotografowani w taki sam sposób.
 
  

Poprawna kompozycja

  
  

Ekstremalne wymagania

  
  

Czas

  
  

Kształty i Wymiary

  
  

Czarno-białe bez koloru

  
  

Odpowiednia długość ogniskowej

  
  

Projekcje na ciele

  
  

Zaoszczędzi niekończących się kłopotów:

 Deklaracja Praw Autorskich
 

 W następnej lekcji: Fotoreporterstwo 

Lekcja 11

Fotoreportaż: Fotografie mogą opowiadać historie

 Fotografie chwytają cenne chwile, które mogłyby zostać na zawsze utracone - lecz nie w 
przypadku aparatu fotograficznego. Uwieczniają one momenty o dużym znaczeniu zarówno dla 
życia osobistego jak również dla fotoreporterstwa - w tym drugim przypadku jako pełne wyrazu 
historyczne dokumenty. 
 Jednak, nie tylko pamiętne wydarzenia, lecz także powszednie rzeczy mogą być warte 
fotografowania. Okresy Twojego życia mijają tak szybko - później będzie Ci przykro jeśli nie 
będziesz mieć dokumentacji zdjęciowej. Dzięki nowoczesnej technologii fotograficznej, nie jest 
obecnie żadnym problemem zatrzymywanie wydarzeń na zdjęciach.

 W większości przypadków otrzymywane są zdjęcia, które mogą być z dumą prezentowane: zdjęcia 
pełne życiowej energii i fotografie momentów krytycznych. Jeśli aparat jest zablokowany i osiada 
na nim kurz, jeśli nie bierzesz odpowiedniej liczby filmów, lub nawet jeśli nie czujesz się w danym 
momencie jak fotograf, po prostu stracisz unikalne chwile. Jeśli jednak robisz zdjęcia codziennych 
rzeczy, a także zmieniasz perspektywy, długości ogniskowych, jednym słowem masz podejście 
profesjonalisty - szybko znajdziesz uznanie u swojej rodziny i przyjaciół. 

Fotografia prasowa 

 Reguły fotoreportażu stosują się do wszystkich typów historii obrazkowych. Po pierwsze fotografie 
powinny opowiadać historię bez konieczności obfitej dodatkowej informacji. Szczególna uwaga 
powinna być przywiązywana do wyboru sekwencji zdjęć:
 Lepiej pokazuj niezbyt dużo zdjęć - niech opowiadają zwartą historię. 
 Zawsze przygotowuj się do tematu. Konsultuj się ze wszystkimi możliwymi źródłami informacji 
zanim zaczniesz fotografować. 
 Przybywaj na miejsce w odpowiednim czasie, aby mieć możliwość ocenienia danych warunków. 
 Przewiduj odpowiedni moment i planuj go z wyprzedzeniem, włącznie z ustawieniem aparatu i 
sprzętu, kontrolowaniem biegu akcji. 

Odpowiedni  sprzęt?

 Zakres fotoreporterstwa jest doprawdy bardzo szeroki tak, że wiele tematów fotografii jest 
automatycznie włączanych. Rozumie się, że osprzęt apaartu jest równie wszechstronny. Generalną 
regułę można określić, że fotografowie prasowi powinni zwracać uwagę na następujące szczegóły 
techniczne: 
 Szybko reagujące obiektywy z automatycznym ustawianiem ostrości. 
 Dobrze obmyślony system naświetlania, idealnie nadaje się nawet w wyjątkowych warunkach. 
 Szybkie przewijanie filmu. 
 Szybkie obiektywy, raczej lekkie i łatwe w obsłudze. 
 Osprzęt do aparatu, który wytrzymuje ekstremalne warunki pogodowe. 
 Drugi korpus aparatu do filmów o wysokiej czułości lub jako zapas podczas długich zagranicznych 

podróży. 
 Drugi flesz do bezprzewodowego oświetlenia portretów i innych przedmiotów, ręczny flesz do 
wypełniania światłem większych pomieszczeń. 

 Dodatkowy sprzęt powinien zawierać następuące rzeczy: 
 Mały statyw. 
 Styropianowe pudełko do przechowywania filmów w obniżonej temperaturze. 
 Eksykator do tropików. 
 Zestaw śrubokrętów do aparatu, flesza i innego osprzętu. 
 Mały dyktafon do uwag. 
 

Filmy

 Historie fotograficzne często osiągają swój autentyczny efekt poprzez brak flesza i/lub sztuczne 
oświetlenie. W większości przypadków oznacza to stosowanie filmów o czułości przynajmniej 
ISO100/24° lub ISO400/27°. Szczególnie kolorowe negatywowe filmy cechują się szerokim 
zakresem tolerancji naświetlania, która pozwala, dzięki technologii laboratoryjnej, uczynić rzeczy 
widzialnymi na zdjęciu. Ta obróbka zwiększająca czułość filmów, zwana 'forsowaniem', jest 
stosowana przez fotografów zawodowych: cały film jest niedoświetlony, a następnie korygowany 
podczas wywoływania przez taką samą wartość ekspozycji (np., -1 stopnia). Nie zapomnij o 
trwałym pisaku do oznaczania pudełka z odpowiednim filmem!!.

Oczywiście nie każdy hobbysta fotografii może osiągnąć taki sam status jak fotograf zawodowy. W 
każdym razie większość profesjonalistów odkrywa zdarzenia, które są mniej spektakularne niż po 
pojawieniu się w prasie. W większości przypadków dużo bardziej interesujące jest fotografowanie 
codziennych zdarzeń, które dzieją się przy Tobie. Chwyć swój aparat i poeksperymentuj, sprawdź 
jak wytrenowane są Twoje zdolności percepcji, zwróć uwagę na rzeczy, które stały się interesujące 
ze względu na wiek - poszukaj inspiracji u swoich znajomych. 
 Z różnorodności tematów proponujemy bliższy wgląd w niektóre sytuacje, które mogłyby być 
warte poświęcenia Twojego czasu - wzięcia aparatu w ręce i robienia zdjęć:
 
 

Nowy dom, jeśli sobie życzysz!

 

Dobre ujęcie

 

Odwaga

 

Pierwsza kąpiel

 

Młodość

 

Zmiany

 

Marzenie mężczyzny - samochód
 

Prawdziwa historia 'obrazkowa'

 

Klasyczne zawsze na czasie

 W następnej lekcji: Fotografowanie Dzikiej Przyrody 

Lekcja 12

Fotografowanie Dzikiej Przyrody: Tematy w naturze

 Na dobrą fotografię dzikiej przyrody rzadko składa się tylko dobry sprzęt. Te zdjęcia wymagają 

doskonałego intuicyjnego zrozumienia, a w niektórych przypadkach, nieco wiedzy o zachowaniu 
szczególnych przecież obiektów. 
 Prędkość sprzętu fotograficznego połączona z dobrą spostrzegawczością fotografa są dodatkowymi 
wymaganiami. Często fotograf musi mieć wiele cierpliwości, ale... nagle przychodzi czas do 
działania: aparat musi pracować perfekcyjnie tak aby kadr i akcja mogły być zgrane, zazwyczaj w 
ułamkach sekund. Nagroda jest fascynująca - żywe zdjęcia, które oddają ekscytujący świat obrazów 
o niezmierzonej różnorodności.
 

Miejsce: od fotela do góry lodowej

 Nie musisz długo szukać, aby znaleźć odpowiednie motywy. Domowi ulubieńcy są przecież w 
zasięgu ręki. Łąki i pola niedaleko domu dają dalsze możliwości, a w niedzielę można pójść do 
ZOO. Fotografie dzikiej natury przywożone są z podróży zagranicznych. Dla niektórych 
entuzjastów fotografii, specjalne safari fotograficzne są tak samo ważne jak ekspedycje do 
odległych zakątków. Rozróżnić można zdjęcia dzikiej natury wykonane przy pomocy tradycyjnego 
sprzętu i zdjęcia, które powstały z bardzo dużych odległości, przy długiej ogniskowej i szybkim 
sprzęcie fotograficznym. Wartość estetyczna fotografii dzikiej przyrody może być wzbogacona 
przez kadrowanie kompozycji. Może również służyć jako dokumentacja, pogarszającego się 
niestety stanu środowiska.

Co zawiera torba fotograficzna? 

Wyłączając zdjęcia w domu, fotografowanie dzikiej natury wymaga przede wszystkim 

bardzo mocnych teleobiektywów, najlepiej o największych długościach ogniskowej - ponad 
180/200 mm. Odległość, np.: odległość od fotografa do obiektu, także wzrasta z długością 
ogniskowej. Jeśli fotograf bardziej się przybliża, kadr staje się większy. Automatyczne ustawianie 
ostrości i kontrola naświetlania są dodatkowymi czynnikami. Funkcja autofocus nowych modeli 
aparatów działa bardzo szybko i niezawodnie, nawet w przypadku ruchu równoległego do 
płaszczyzny ogniskowej, lub jeśli zwierzęta idą prosto na aparat. Warunkiem podstawowym dla 
szybkiego sekwencjonowania jest dobry napęd, dający szybki przesuw klatek. Nie obejdzie się bez 
zaawansowanej funkcji wyzwalania migawki na odległość.
  

  

Ujęcia gotowe do plakatu

  

  

Osiąganie zakresu zbliżeń

  

  

Dokonanie dobrego wyboru

  

  

Przygotowanie się opłaca

  

  

Reguły takie jak dla prawdziwych modeli

  

  

Świat safari zaraz za twoimi drzwiami wyjściowymi

  

  

Na wielkich wyprawach

  

W następnej lekcji : Używanie flesza - Czysta twórczość

Lekcja 13

Fotografowanie z fleszem: Czysta twórczość i technologia

 Ultra szybkie flesze stały się najnowszym osiągnięciem technologii: używanie do zdjęć czasów 
"profesjonalnie" jest łatwiejsze niż kiedykolwiek przedtem. Za pomocą opcji do stosowania 
twórczej kontroli światła uzyskuje się efekty specjalne.
Liczni profesjonaliści lubią pracować z fleszem. Powody tych preferencji są zrozumiałe. Flesz - 
światło, które powstaje z wyładowania w gazie, a następnie jest emitowane w ułamkach sekund - 
nie tylko poprawia jakość zdjęć, może ono również wydobyć efekt motywów. Jednym z czynników 
odpowiedzialnych za to jest np. temperatura barwowa błysku. Skład tego źródła światła 
(temperatura barwowa) odpowiada średniej światła dziennego. To ogromnie upraszcza mieszanie 
światła błyskowego i dziennego. Po prostu pomyśl o dopełnieniu oświetlenia przy pomocy flesza. 

Duża moc z małego źródła 

 Światło powstaje z minimalnej objętości i masy. Porównanie daje czytelną ilustrację. Spróbuj 
ustawić odpowiednie oświetlenie stosując konwencjonalne lampy w taki sposób, aby możliwe było 
naświetlanie przy przysłonie f11 i czasie 1/125 s. Naprawdę będziesz musiał się przy tym napocić! 
Także ze względu na wydzielanie ciepła, które nie powstaje podczas użycia flesza. 

Gwarantowana prędkość 

 Powinieneś pamiętać przede wszystkim o szybkich lub ultraszybkich błyskach uzyskiwanych za 
pomocą lamp błyskowych. Błysk trwa od 1/100000 do 1/50000000 s lub krócej. To rzeczywiście 
zapobiega jakimkolwiek wstrząsom aparatu powstałym w wyniku wydłużonego naświetlania lub 
poruszenia samego motywu. Zmiany kolorów ze względu na długie czasy naświetlania są także 
eliminowane. Dodatkowo, temperatura barwowa światła emitowanego przez flesz pozostaje 
wyjątkowo stała przez długi odstęp czasu.

Efekty odkrywane jedynie dzięki lampie błyskowej

Przy pomocy flesza, mogą być uchwycone szybkie serie ruchu na filmie z ostrą 

wyrazistością. To zostało obrazowo zademonstrowane nie później niż w eksperymentach 
prowadzonych przez Harold'a Edgerton'a, pioniera ultraszybkiej fotografii. Technika stroboskopowa 
daje szybki postęp błysków w bardzo krótkich odstępach czasu: procesy dynamiczne są rozbijane 
na indywidualne fazy. Serie ruchów mogą być wyraźnie uwidocznione na pojedynczym zdjęciu. 
Intensywność poszczególnych naświetlań, częstotliwość i całkowita liczba ekspozycji może być 
różna. Jednak im wyższa jest częstotliwość, tym mniej światła jest emitowanego w poszczególnych 
przypadkach. Dzisiaj, ta technika błysku, która pierwotnie była rezerwowana dla zastosowań 
technicznych, jest już zintegrowana z niektórymi fleszami komputerowymi. 
 

Jak wiele światła potrzebuje flesz? 
 Aby sklasyfikować poszczególne flesze, przemysł zgodził się na specyfikowanie mocy w liczbach 
przewodnich. Ta wielkość reprezentuje produkt przysłony roboczej i odległość obiektu, oparte na 
czułości filmu ISO 100/21°. Niektóre wartości specyfikowane są dla lamp zoom. Ta zmienna lampa 
posiada różne kąty pokrywania aby zapobiec utracie światła na brzegach zdjęcia (przy szerokich 
kątach aparatu). Np. jeśli obsługiwany automatycznie lub manualnie flesz rozprasza światło dla 
szerokokątnych obiektywów, to osiągana efektywna skuteczność oświetlenia spada na rzecz 
szerokiego rozproszenia. Przeciwnie, jeśli strumień świetlny jest skoncentrowany do zdjęć z 

teleobiektywem, efektywna liczba przewodnia wzrasta. Ta wielkość jest zazwyczaj oparta na 
średnich długościach ogniskowej, takiej jak w standardowym obiektywie. Nierówne załamanie się 
może wyglądać następująco: 

GN 16 - 30

Małe bezprzewodowe flesze do poszczególnych portretów i dopełniania 

oświetlenia
  

GN 32 - 40

Średni zakres do stosunkowo duźych obiektów, flesze do światła odbitego z 

zaawansowanymi funkcjami
  

GN 42 - 50

Najszerszy zakres fleszy z uchwytem montażowym rozbudowanymi 

akcesoriami
  

GN 60 Skomplikowany flesz dla profesjonalistów

 

 Dodatkowo dla efektywnej osiągalnej sprawności świata bardzo ważnymi cechami są inne 
szczegóły, takie jak częstość błysków. Chociaż odgrywa właściwie drugorzędną rolę w fotografii 
martwej natury, to czas pomiędzy rozładowaniem flesza, a następnym możliwym błyskiem ma duże 
znaczenie przy zastosowaniach dynamicznych. Szybkie ponowne naładowanie prowadzi do 
szybkiego sekwencjonowania obrazu, flesz gotowy za każdym razem umożliwia krótki czas reakcji. 
Osiągają to niektóre modele przez pewnego rodzaju procedurę dostrajania: zewnętrzne źródło 
zasilania nie tylko przyspiesza ładowanie, ale także zwiększa ogólną moc możliwych ekspozycji 
flesza. 
  

 Osiągnięciem nowoczesnych technologii lamp błyskowych jest zastosowanie 

pomocniczego reflektora jako dodatkowego źródła zredukowanego frontalnego oświetlenia. 
Większe tempo błysków może być osiągane w wersjach napędzanych silnikiem. W niektórych 
jednostkach moc wyjściowa światła może być redukowana indywidualnie, co jest dobre w 
przypadku zbliżeń, makrofotografii i efektów specjalnych. 
 Niektóre lampy mają także tak zwaną funkcję urządzenia podporządkowanego. Tak jak w 
profesjonalnej fotografii tylko jeden moduł jest zsynchronizowany z aparatem. Pozostałe jednostki 
rozmieszcza się dowolnie w całym pomieszczeniu. Uruchamiane są w tym samym czasie, łącznie z 
kontrolerem TTL. Tak więc mini studio z lampami błyskowymi jest dostępne, gdy jesteś w drodze i 
co warte jest szczególnej wzmianki, składa się ono z komputerowo sterowanego, zredukowanego 
do nieznośnie małych wymiarów - superlekkiego flesza. 

 Ostatnie moduły są wyposażone w ciekłokrystaliczne wyświetlacze, które przekazują wszystkie 
szczegółowe informacje. Znajdziesz tu dane o zasięgu lampy (co jest ważne przy kontroli 
oświetlenia obszaru wokół fotografowanego motywu i przy obiektach znajdujących się w pewnej 
odległości), minimalną odległość (by zapobiec prześwietleniu) oraz oczywiście ustawienie lampy, 
pozycję zooma i inne funkcje operacyjne. 

Dlaczego zdjęcia z lampą błyskową wyglądają na "czystsze"? 
Motywy z użyciem lampy błyskowej wydają się być dobrze określone. Jeżeli naświetlenie jest 
prawidłowe, często mają one lepsze kolory a także cechują się atrakcyjnym wyglądem, względnie 
wolnym od obsady kolorów. Właściwości filmu są na przykład jednym elementem 
odpowiedzialnym za ten efekt. Ilustruje to porównanie: długa ekspozycja nadaje zdjęciu inny 
wygląd niż krótka przy odpowiednio dużej ilości światła. W dodatku, aby uzyskać mniejsze ziarno - 
wyższy kontrast uzyskany przez błysk lampy daje wrażenie lepszej ostrości.  

Nowoczesne filmy dają kolorystyczne optimum jedynie wtedy, gdy są skoordynowane z 

temperaturą barwową światła. Jest to znany efekt w przypadku użycia lampy błyskowej. Nie 
powinieneś także zapominać, że wypełniające światło lampy błyskowej jest tym, co może 
kształtować zakres kontrastów, z którym materiał filmowy może sobie lepiej poradzić. Mowa tu 
głównie o cieniach, które mogą być rozjaśnione. Jest rzeczą oczywistą, że chodzi o precyzyjne 
określenie i ustawienie naświetlania jako najważniejszej rzeczy w całej procedurze. Oczywiście 
ustawienie światła jest bardzo ważne. Lampa błyskowa użyta bezpośrednio z przodu, w najlepszym 
przypadku, zapewni jedynie ogólne oświetlenie. Nie ma wątpliwości, że bezprzewodowy flesz 
gwarantuje specjalne efekty oświetleniowe i technicznie wysokiej jakości zdjęcia. 

Bez "efektu czerwonych oczu"
 Jeżeli flesz zostanie użyty prostopadle do twarzy, efektem będzie powstanie czerwonych oczu. 
Lampa błyskowa oświetla czerwonawą siatkówkę na dnie oka. Można tego uniknąć przez użycie 
funkcji błysku z wyprzedzeniem: przy wysyłaniu kilku błysków wstępnych źrenice zamykają się 
przed błyskiem właściwym. Efekt zostaje złagodzony. Błysk odbity od białej powierzchni (ściany 
lub sufitu) jest nawet lepszym rozwiązaniem. Przeznaczone do tego są lampy błyskowe z 
reflektorami o zmiennym kącie ustawienia. Usytuowanie lampy z dala od aparatu jest najlepszym 
wyjściem, również co do jej ustawienia. Nawiasem mówiąc, bezpośrednie światło nie powinno być 
nigdy używane przy fotografowaniu małych dzieci czy niemowląt. 
  

Użycie lampy błyskowej w praktyce

  
  

Studio na wolnym powietrzu 

  
  

Prawidłowa ekspozycja

  
  

Gdy nie ma dosyć światła

  
  

Podnieś zasłonę!

  
  

Efekty z fleszem

  
  

Zabawa kolorem 

  
  

Odejście od zwyczajności 

  
  

Prawidłowe ustawienia 

  
  

Podwójne obrazy 

  
  

Obiektyw zoom i lampa błyskowa

 W następnej lekcji : Fotografowanie przy złej pogodzie 

Użycie lampy błyskowej w praktyce

Lampa błyskowa może być używana o każdej porze dnia i nocy. Gdy masz do czynienia z 

jasnym światłem dziennym, silnie kontrastowym lub oświetlającym od tyłu, światło wypełniające 
lampy poprawi jakość zdjęcia. Wbudowany flesz zazwyczaj jest w tej sytuacji wystarczający. Przy 
słabym świetle, w pomieszczeniach lub przy złej pogodzie konieczny jest większy zasięg błysku, 
mający bezpośredni wpływ na wynik. System lamp błyskowych najlepiej spełnia te wymagania.  

Wskazówka: Duże pomieszczenia nie mogą być oświetlone małą lampą błyskową. Zbliż się do 
fotografowanego motywu lub pracuj na mniejszych kadrach używając obiektywów o zmiennej 
ogniskowej.

 Lampa powinna być stosowana przy zbliżeniach. Maksymalny zasięg wielu lamp ogranicza ich 
zastosowanie. Im większa jest liczba przewodnia, tym większa jest odległość, z jakiej może być 
oświetlony obiekt. Lampy zamocowane na uchwycie dzięki swym rozległym funkcjom i 
możliwościom użycia różnorodnych akcesoriów są najlepsze. Reflektor o pełnym zasięgu i 
zmiennym kącie nachylenia lub zamontowany na statywie jest w wielu przypadkach bardzo 
potrzebny.

Studio na wolnym powietrzu 

 Portrety robione w porze popołudniowej na werandzie wychodzącej na ocean, martwa natura w 
mroku parku... Fotograf indywidualnie oświetla wyodrębnione drzewo za pomocą swojej lampy 
błyskowej. Fotografie krajobrazowe mogą być wypełnione dziwacznymi kontrastami a ich 
luminancja wzmocniona przez użycie lampy błyskowej do oświetlenia pierwszego planu.

Prawidłowa ekspozycja

 Dobra ekspozycja oznacza znalezienie prawidłowego związku między światłem dziennym a 
światłem lampy błyskowej. Ponieważ faktycznie zajmujemy się podwójnym naświetlaniem, dwa 
typy oświetlenia mogą być rozpatrywane oddzielnie. 
 W przypadkach, gdzie lampa błyskowa jest jedynym źródłem oświetlenia, intensywność jej światła 
jest decydująca. 
 W obszarach, gdzie jest wmieszane światło dzienne, oba źródła światła są złożone razem. 
 Wszystko poza zasięgiem lampy jest oświetlone przez światło dzienne lub światło z reflektorów i 
lamp. 

Wskazówka: Przy użyciu automatycznej lampy błyskowej ekspozycja może być zmieniona przez 
użycie korekcji. W programie długiej ekspozycji aparat automatycznie zwiększa czas naświetlania. 
Otoczenie na otrzymanym zdjęciu wydaje się jaśniejsze. 

Fotografowie, którzy ręcznie ustawiają aparat, mogą dokładniej sterować efektami wywołanymi 
światłem lampy błyskowej. 
 Ustawienie przysłony w dużej mierze steruje jasnością fotografowanego motywu podczas użyciu 
flesza. 
 Ustawienie czasu naświetlania zmienia jasność otoczenia.

Gdy nie ma dosyć światła

 W przypadku zdjęć w pomieszczeniu, szczególnie przy widokach ogólnych, ani światło dzienne ani 
komputerowo sterowana lampa nie są wystarczające. Technika wielokrotnych błysków pomaga 
rozwiązać ten problem przy nieruchomych motywach. W tym celu aparat fotograficzny umieszcza 
się na statywie. Ustawiasz ręcznie ekspozycję bez użycia lampy błyskowej. Musi ona wynosić do 

kilku sekund. Aby to zrobić, ustaw pożądaną aperturę flesza, na przykład f8. Po otwarciu migawki 
(czas B) możesz wziąć do ręki lampę błyskową i oświetlić motyw. Większość lamp ma funkcję 
ręcznego uruchamiania. "Wypełniasz" pokój światłem, jeśli można tak to ująć.

Wskazówka: Ta technika umożliwia także osiągnięcie większej głębi ostrości. Jeżeli flesz jest 
dwukrotnie skierowany na motyw, ilość światła jest podwójna. Wartość przysłony może być na 
przykład ustawiona na 11 zamiast na 8. Im więcej błysków zostanie zrobionych, tym więcej będzie 
skumulowanego na zdjęciu światła.

Podnieś zasłonę!

 Duża szybkość lampy błyskowej zatrzymuje ruchy na zdjęciu. Jest to ciekawe w mroku lub gdy 
obiekty, jak samochody, mijają ze swoimi włączonymi światłami fotografa. Długie naświetlanie 
otoczenia odtwarza światła jako dynamiczne, świecące smugi barwne. Jednakże doświadczeni 
fotografowie mogą powiedzieć czy lampa błyskowa była użyta jako pierwsza, czy też dopiero pod 
koniec naświetlania.

 W pierwszym przypadku smuga światła jest na czele obiektu, który nie wydaje się realistyczny. W 
drugim przypadku świetlny ogon spływa z tyłu obiektu. Wiele nowych aparatów fotograficznych 
oferuje opcję synchronizacji. Zazwyczaj flesz jest uruchamiany zaraz po otwarciu migawki. Jednak 
synchronizacja lampy błyskowej z drugą roletą migawki oznacza, że flesz wyłącza się ułamek 
sekundy przed rozpoczęciem otwierania się drugiej migawki. Czas ekspozycji powinien wynosić 
więcej niż 1/15 s.

Efekty z fleszem

 Jest rzeczą możliwą, by połączyć użycie lampy błyskowej z filmem o wysokiej czułości. Filmy te 
przedstawiają przedmioty przy bardzo słabym świetle wyraźniej, niż się tego oczekuje i utrwalają 
ruchy z większą wyrazistością. Jeśli szukasz nowych form wyrazu w fotografii, możesz znaleźć 
unikalne kombinacje w tym kontekście. Jednakże nie tylko sam efekt jest kuszący, są także pewne 
korzyści, o których warto pamiętać. Połączenie to skutecznie poprawia zasięg lampy bez 
konieczności zwiększania jej liczby przewodniej. 

Na przykład uzupełnienie teleobiektywowe (dodatkowe) może zamienić nieszkodliwy 

amatorski flesz w prawdziwą kanonadę świetlną. Głębia ostrości wzrasta z czułością, niezależnie 
czy flesz jest użyty do ogólnego oświetlenia, czy też jako główne źródło światła. 
Kombinacja ta pociąga za sobą inny zdumiewający efekt fizyczny. Filmy o maksymalnej czułości 
naświetlane z lampą błyskową wydają się mieć mniejsze ziarno niż zdjęcia zrobione bez lampy. 
Dzieje się tak ze względu na fakt, że wzrost kontrastu daje wrażenie większej ostrości. Jest rzeczą 
oczywistą, że ziarnistość zdjęcia wzrasta wraz z czułością. Tak więc flesz może być pomocny w tej 
sytuacji. Na dodatek, niewielki wzrost kontrastu ma pozytywny wpływ na występujący zazwyczaj 
efekt zmiękczający. Oczywiście inną ważną korzyścią jest eliminacja efektów poruszenia aparatu 
podczas robienia zdjęcia. 

 Ale jak połączysz tak różne rzeczy  bezkompromisowo obiektywną i rzeczową ekspozycję z

–

 

fleszem z jednej strony i estetyczną fotografię przy słabym świetle z drugiej? 
 Aby nie zakłócać dostępnych warunków oświetleniowych, lampa błyskowa powinna być używana 
jedynie do dodatkowego doświetlania, jako światło wypełniające lub w połączeniu z dostatecznie 
długim czasem ekspozycji, by ująć szczegóły tła. Jeżeli prawidłowo zmieszasz istniejące światło ze 
"sztucznym" otrzymasz zdjęcia o wysokiej jakości technicznej, zrobione przy dostępnym świetle, 

które ani nie wydają się ruchome, ani nie ukazują żadnych przeszkadzających cieni. Przede 
wszystkim kontrasty świetlne na tych zdjęciach nie są silne. 
W celu dokładnego ustawienia lampy błyskowej, dostępne światło musi być najpierw zmierzone w 
zwykły sposób. Uzyskana wartość służy do ustawienia ekspozycji przestrzeni obrazowej, która nie 
jest oświetlona przez lampę. Nieco jaśniejsze lub ciemniejsze tło musi albo być określone przez 
czas naświetlania albo ustawienie stopnia przysłony w obiektywie. Gdy światło lampy jest 
synchronicznie emitowane jako druga ekspozycja, otrzymasz zdjęcie bez korekcji, prześwietlone. Z 
tego powodu światło flesza musi być zredukowane. Najprostszym sposobem jest użycie 
komputerowego sterowania przysłoną. 
 To zupełnie wystarcza do ograniczenia mocy światła lampy błyskowej od 1 do 2 stopni. Dokładna 
wartość jest określona przez testy. Dzięki swojej skomplikowanej elektronice nowoczesne aparaty 
fotograficzne są zdolne do poradzenia sobie z tego rodzaju sytuacjami. Specjalny program światła 
wypełniającego zapewnia, że dodatkowe światło z flesza zostanie prawidłowo zredukowane. W 
ciągu ułamka sekundy elektroniczny system określa w pełni automatycznie jasność tła i obiektu 
oraz dba o dokładne 'zgranie' obu rodzajów światła. 

Wskazówka: Mimo wszystkich automatycznych funkcji nie można całkowicie obyć się bez ręcznej 
interwencji: aby sprostać oczekiwaniom ręczna korekcja naświetlania powinna być użyta do 
odpowiedniego kontrolowania końcowych wyników.  

 Każdy zaznajomiony z fotografią wie, że wskutek większego zasięgu flesza odległość do obiektu 
może być powiększona. Światło jest bardziej rozpraszane. Wszystkie możliwe odbicia światła są 
redukowane, a ich wpływ zmniejszony. Kąt oświetlenia przez lampę błyskową wzrasta wraz z 
odległością do obiektu. Nawet krótsze niż 35 mm czy 28 mm ogniskowe mogą być oświetlone w 
ten sposób. 

 Jeżeli używasz więcej niż jedną lampę błyskową, synchronizacja jest regulowana przez wtyczkę 
dwukierunkową lub ogniwo synchronizacyjne (urządzenie podporządkowane) - możesz kreować 
sytuacje ze światłem mieszanym, które są idealne do osiągania efektów specjalnych.

Zabawa kolorem 

Weź kawałek kolorowej folii, przymocuj ją taśmą do reflektora lampy błyskowej i masz już 

gotowy kolorowy flesz. Kolorowy błysk może być przytłumiony lub ostry i w ten sposób wywiera 
wpływ na cały motyw. Przefiltrowany błysk wypełniający, który wzmacnia światło dzienne, 
dostarcza wymagane kolory. W przypadku wypolerowanych obiektów z obszaru technicznych 
technologii często jest dobrym dodatkiem do ożywienia zdjęć. 
 W zdjęciach oświetlonych przez lampę błyskową, barwa błysku jest na pierwszym planie. Jeżeli 
pracujesz z kilkoma lampami, możesz w każdej z nich użyć innego koloru. 
 Zależnie od celu i stopnia filtrowania, zdjęcia te mają bardzo nierzeczywisty wygląd.

Odejście od zwyczajności 

 Efekt ten może być wzmocniony by stworzyć abstrakcyjną fotografię. Filtr kolorowy jest wkręcony 
na obiektyw aparatu fotograficznego. Do tego celu dobrze nadają się monochromatyczne filtry 
kolorowe. Filtrujący kolor przeważa nad wszystkimi innymi walorami kolorów. W szczególności 
technika ta stwarza uzupełniający, bardzo dramatyczny efekt, wyznaczając pary kolorów takich jak 
niebieski/żółty czy czerwony/zielony i inne. 

 Dopełniające walory kolorów są znane z obszaru kolorymetrii:
 niebieski - żółty 

 zielony - purpura 
 czerwony - niebiesko-zielony 

 Na przykład, jeżeli przyłączasz do obiektywu filtr zielony, ale lampa błyskowa ma założony filtr 
purpurowy, obszar dostatecznie oświetlony przez błysk lampy będzie neutralny. Dwie barwy filtrów 
znoszą się (redukują). Reszta zdjęcia jest mniej lub bardziej zielonkawa. Te warunki wyraźnie 
pokazują, że lampa błyskowa powinna mieć dużą moc (poczynając od liczby przewodniej około 40) 
i przede wszystkim, że odległość od obiektu nie może być za duża. 

Wskazówka: Zawodowcy używają techniki filtrowej i przygotowanej dodatkowej odpowiedniej 
lampy błyskowej, by stworzyć nadzwyczajne kombinacje kolorystyczne. W tym przypadku 
pierwszy plan zdjęcia wydaje się względnie neutralny, porównując do otoczenia i tła. 
 "Tajemnica" techniki tkwi w użyciu filtrów o barwach dopełniających, jednego nałożonego na 
obiektyw i drugiego na reflektorze lampy błyskowej. 
 Producenci lamp błyskowych oferują wciskane lub nasuwane filtry o podstawowych kolorach

Prawidłowe ustawienia 

 Z powodu faktu, że opisana technika wymaga światła wypełniającego z lampy błyskowej, funkcja 
automatyczna musi być wyłączona. Gdy pracuje się ręcznie, najlepiej jest wykonywać pomiary 
światła, byle tylko tło było nieco ciemniejsze niż motyw główny. Wybierz tło, od którego odróżnia 
się główny motyw (na przykład niebo). Filtr uzupełniający na lampie błyskowej powoduje 
nieznaczną utratę światła, zależną od barwy filtra. Granatowy i ciemno czerwony pochłaniają 
największą ilość światła. W tym przypadku powinieneś dodać co najmniej 1/2 stopnia przysłony.

Podwójne obrazy

Efekty specjalne kuszą każdego fotografa. Panoramiczne ujęcia poruszających się obiektów 

stają się jeszcze bardziej imponujące. Mieszanie dwóch częściowych obrazów wzmaga iluzję 
szybkości. Czasy ekspozycji większe niż 1/15 czy 1/8 s dają w wyniku surrealistyczną kombinację 
zdjęcia z jasnym błyskiem i mroczną scenerią. Ukazują się podwójne kontury, jasne obszary 
rozlewają światło na cienie a ogólny kontrast zdjęcia jest zredukowany. Daje to szczególnie dobry 
efekt przy zdjęciach zrobionych w mroku i nocą, ponieważ uzyskane wówczas kontrasty między 
światłem a ciemnością są bardzo wyraźne. 

 Technika ta zawsze wymaga oświetlonych scenerii, dlatego łączenie światła dziennego (lampy 
błyskowej) i żółtego mroku lub światła sztucznego stwarza ciekawe kombinacje kolorystyczne. 
Jako wynik otrzymuje się zdjęcia, których unikalna kompozycja i przemiana kolorystyczna w 
ostatnich latach zdołała dać światu fotografii nowe pomysły. Głębokie, mroczne niebieskie światło, 
ciepły żółty kolor światła sztucznego i zimna zieleń neonów - wszystkie komponują się 
bezbarwnym światłem rzuconym przez flesz. Efekt jest najbardziej dramatyczny, gdy motyw 
oświetlony przez lampę błyskową wydaje się być wklejony do zdjęcia.

Obiektyw zoom i lampa błyskowa

Już połączenie naświetlania z lampą błyskową i długiej ekspozycji zmienia obraz w bardzo ciekawy 
sposób. Dodanie efektu zooma bardziej wzmacnia efekt zdjęcia. Efekt ten jest osiągalny przez 
płynną zmianę ogniskowej przy otwartej migawce. Jest oczywiste, że technika ta wymaga 
dłuższych czasów ekspozycji niż wymagany czas synchronizacji z aparatem fotograficznym. Czas 
naświetlania przez 1/15 s daje najlepszy efekt. Przez zmianę ogniskowej wszystko w środku zdjęcia 
przesuwa się na zewnątrz. Linie rozciągają się ku krawędziom, gdzie motyw jest bardziej 
zniekształcony niż w środku. W dodatku światło lampy błyskowej jest najintensywniejsze w części 

centralnej, podczas gdy widzialna zakładka z długim czasem naświetlania występuje na zewnątrz. 
Intensywność efektu rozmycia zależy od: 

 wybranej szybkości migawki 
 prędkości ruchu zooma 
 stosunku światła lampy błyskowej do światła dostępnego. 

 Ruch zooma powinien być jak najbardziej płynny. Rozpocząć należy przed naciśnięciem spustu 
migawki. Kadrowanie powinno być wstrzymane na największej ogniskowej i najkrótszym 
ustawieniu. Odpowiednia przysłona jest dobierana do ustawionego czasu ekspozycji. 
 Neutralne szare filtry pomagają dobrać ustawienie w sytuacjach granicznych. Wynikająca wielkość 
otworu przysłony determinuje ustawienie lampy błyskowej. Stopień przysłony wskazuje na 
komputerowe ustawienie kontroli mocy błysku. Aby uniknąć prześwietlenia najlepiej ustaw 
wartość, która jest zredukowana w zakresie od 1/2 do 2 stopni przysłony. Dłuższa ekspozycja niż 
zalecany czas synchronizacji nie stwarza obecnie żadnych problemów, nawet w trybie 
automatycznym. Bezpośredni system pomiaru błysku TTL w nowoczesnych aparatach oferuje także 
łatwość dowolnego wyboru stopnia przysłony i czasu przez uruchomienie automatycznego 
programu sterowania lampą błyskową. W ten sposób lampa nastawia efektywną jasność miedzy 
oświetlonym głównym motywem a naturalnie oświetlonym tłem nawet podczas ruchu zooma.

Lekcja 14

Zdjęcia przy złej pogodzie

Wspaniałe zdjęcia bez słońca

Nie musisz zostawiać aparatu fotograficznego w domu, gdy jest zła pogoda. Jednak warunkiem 
wstępnym by zdjęcia były udane, jest dokładne przygotowanie się do wycieczki podczas burzowej 
pogody. Jeśli to zrobisz, uzyskasz dobre zdjęcia podczas deszczu, śniegu, gradu, mgły, burzy, 
wichury i w mroku. 

 Z drugiej strony jeśli zaczniesz fotografować, zła pogoda będzie wyglądać zazwyczaj znacznie 
mniej szkodliwie na zdjęciu, niż wygląda w rzeczywistości. Na przykład fotografowie pejzażowi od 
dawna wiedzą, że najlepsze oświetlenie i barwy mogą być uchwycone bezpośrednio przed zmianą 
pogody lub zaraz po niej. 

  

Krople deszczu jako motyw zdjęcia
 Niezależnie czy jest to długotrwały czy przelotny deszcz, słota może stworzyć wspaniałe obrazy. 
Podczas takiej pogody zazwyczaj zwiększają się walory kolorystyczne. Wilgotne powierzchnie są 
bardziej nasycone niż suche. Rozproszone światło zachmurzonego nieba sprawia, że tony barw stają 
się bardzo intensywne. Jest to szczególnie dostrzegalne wiosną lub wczesnym latem, gdy krople 
deszczu sprawiają, że świeża zieleń roślin staje się jeszcze bardziej jaskrawa. Również ciekawe 
warunki świetlne są wynikiem przedzierania się promieni słonecznych przez ostatnie chmury 
deszczowe i wysychania ulic. Wzmocniony żółty składnik popołudniowego światła słonecznego 
sprawia, że barwy przyrody stają się cieplejsze i świeższe. Filmy kolorowe, takie jak Agfacolor 
Ultra, wzmacniają w takich sytuacjach kolorystykę. Slajdy, jak Agfa RSX 100, mają szeroki zakres 
tonów brązowych i szarych. 

Wskazówki:
 Powinieneś wypróbować też czulsze filmy. Nieco większa ziarnistość jest również sposobem, by 
stać się kreatywnym. W tym przypadku, jeśli robisz slajdy, powinieneś nieco ograniczyć 
naświetlanie . 
 Zbliżenia są zalecane wtedy, gdy wilgotny obiekt ma być głównym elementem zdjęcia. Mokre od 
deszczu szyby okienne są typowym motywem podczas deszczowej pogody. Oczywiście krople 
deszczu rozpryskujące się w kałuży również przyciągają wzrok. 
 Deszczowe dni mogą stanowić również twórczy obszar dla fotografii czarno białej. "Świat 
burzowej pogody" staje się bardziej avstrakcyjny przez oddanie tonów szarości, głębokich cieni 
oraz stref średnio szarych. 
 Do graficznych reprodukcji takich tematów najlepsze są filmy o czułości ISO 100 oraz ISO 400. 
Fotografowie mający własną ciemnię mogą podczas wywoływania negatywów kontrolować nie 
tylko efektywną czułość filmu ale także ich kontrast. 

Gdy dni stają się krótsze

 Deszczowe dni tłumią barwy. Mgły i zamglenia zmiękczają kontury i wyrównują kontrasty. 
Dominuje kilka kolorów ziemistych. Wszystkie walory kolorystyczne spadają do minimum. Jeżeli 
światło jest bardziej rozproszone, najlepiej jest użyć filmów o większej gradacji. Sprawią, że efekt 
końcowy będzie "świeższy" i dadzą wiekszą wyrazistość. Barwne akcenty, takie jak na przykład 
czerwony płaszcz przeciwdeszczowy lub żółta piłka, ożywiają zdjęcie. 

Wskazówki: 
 Filmy czarno białe dają większy kontrast, jeżeli są niedoświetlone o około 1 stopień i dłużej 
przetrzymane w wywoływaczu. 
   
 Ożywione zostają zdjęcia o niskim kontraście zrobione na przykład we mgle. Prześwietlenie o 
około 1 stopień i niedowołanie filmu powoduje jego zmiękczenie. Jest to korzystne przy pogodzie o 
dużych zmianach kontrastów oraz o świcie i zmierzchu. 

 Padająca woda najlepiej da się uchwycić przy długich czasach ekspozycji (ponad 1/60 s). 

Ustaw aparat ręcznie lub użyj ustawiania automatycznego. Opcja zmiany programu też jest tu 
pomocna. Możesz ją zastosować, by szybko zmienić ustawienie programu i wydłużyć czasy 
naświetlania. 
   
 Upewnij się jednak, czy wciąż jesteś w stanie utrzymać aparat i nie poruszyć zdjęcia.
   
 Z drugiej strony krótkie czasy naświetlania "zatrzymują" deszcz. Nie będziesz mógł na zdjęciu 
ujrzeć padającego deszczu, z wyjątkiem zbliżeń. 

Używaj filtrów

 Z filtrem polaryzacyjnym na obiektywie możesz częściowo pozbyć się odbić promieni świetlnych 
od mokrych powierzchni. Wówczas fotografie wydają się być nieco "wilgotniejsze". Duże miasta są 
dobrym miejscem do robienia zdjęć o zmierzchu lub w nocy, szczególnie przy złej pogodzie. Neony 
i światła uliczne pięknie odbijają się od mokrych nawierzchni. Kolejną grę kolorów odnajdziesz na 
mokrych samochodach i dużych kałużach. Trzymanie aparatu nisko przy ziemi pozwoli Tobie ująć 

odbity podwójny obiekt. Gdy fotografujesz tego rodzaju motywy, używaj zawsze statywu. Nie 
zapomnij zabrać także wężyka spustowego i pamiętaj o błędzie naświetlania podczas długiej 
ekspozycji. Aby przy dłuższych czasach uzyskać pożądany efekt naświetlania, ekspozycja musi być 
większa niż wartość zmierzona przez aparat. 
 Możesz również pracować bez statywu i używać czulszych filmów, powyżej ISO 400 "Pchnięcie" 
filmu dodatkowo o 1 lub 2 stopnie przysłony pozwoli uzyskać czułość ISO 800 lub ISO 1600. 
  

Zmiana pogody

  
  

Grzmoty i błyskawice 

  
  

Zmiękczający efekt mgły

  
  

Motywy burzowe

  
  

Śnieg i deszcz 

  
  

Wiatr, woda i piasek 

  

 W następnej lekcji : Zawsze prawidłowa ekspozycja

Lekcja 15

Pomiar światła

Koniec z nieprawidłowym naświetlaniem 

Pomimo zaawansowanych technologicznie aparatów, ciągle jeszcze zdarzają się zbyt ciemne lub 
prześwietlone slajdy, mętne kolory i czarne jak smoła sylwetki w miejsce rozpromienionych twarzy. 
Czy jest to wina zepsutego aparatu, czy braku umiejętności fotografa? 

Przejdźmy od razu do rzeczy - w produkcji filmów i technice obróbki końcowej dokonał się taki 
sam postęp jak w wytwarzaniu aparatów fotograficznych, więc zdjęcia odbierane z laboratorium są 
raczej naświetlone prawidłowo. Tym większe jest zdziwienie, gdy coś jednak pójdzie źle. Rzecz w 
tym, aby wiedzieć co się stało. Jednak jeszcze lepiej jest temu zapobiec. Jeżeli weźmiesz sobie do 
serca poniższe porady, nic już więcej nie powinno pójść źle!

Co to jest film fotograficzny? 

 Nic się nie zmieniło od kiedy wynaleziono fotografię na błonie srebrowej - filmy są pokrywane 
światłoczułą warstwą metalicznego srebra. Aby zrobić zdjęcie aparat potrzebuje światła. Pytanie 
tylko ile tego światła musi dotrzeć do filmu, aby rezultatem było dobre zdjęcie? 

 Cztery czynniki decydują o tym, jak dużo szczegółów obiektu może być uchwyconych na zdjęciu: 
 ilość światła wokół obiektu 
 czułość filmu (numer ISO), 
 jasność obiektywu, 
 wielkość przysłony i długość czasu ekspozycji. 

 Bazując na rodzaju filmu, zależność pomiędzy ilością światła, a parametrami ustawienia aparatu 

musi być prawidłowa. 
W przeciwnym wypadku rezultatem będzie źle naświetlone zdjęcie. Te odchylenia od wartości 
optymalnych będą uwidocznione poprzez blade, wymyte kolory, nadmierny kontrast, czy matowe 
odcienie szarości. Jeśli nie dość światła pada na film, to zdjęcia są niedoświetlone - szare, 
nieprzejrzyste. 

Prawidłowa ekspozycja = Najlepsze rezultaty 

 Pomimo dużej tolerancji naświetlania oferowanej przez filmy kolorowe, nadal trzeba być 
dokładnym gdy się je używa. Ściśle mówiąc, zarówno niedoświetlenie jak i prześwietlenie zdjęcia 
powoduje redukcję informacji niesionej przez obraz i w konsekwencji zbyt dużą gęstość 
negatywów. Z technicznego punktu widzenia film może pomieścić ściśle określoną ilość informacji. 
Jednak zbyt mało lub zbyt dużo światła prowadzi nie tylko do zmiany gęstości poszczególnego 
negatywu lub slajdu, lecz także, w przypadku materiałów kolorowych, do zmiany kolorów widma, 
które uważamy za "normalne". Najbardziej istotne jest to, że zmniejsza się ilość widocznych 
szczegółów. W bardzo jasnych częściach obrazu widać tylko białe plamy. Drugim, skrajnym 
przypadkiem są rozmyte, czarne cienie. Negatywy ukazujące jedynie ślad informacji są 
bezużyteczne i stracone na zawsze. Mimo że znaczne prześwietlenie oznacza utratę ostrości oraz 
nieprawidłowe odwzorowanie odcieni szarości i kolorów, nadal, z reguły, możliwe jest zrobienie 
odbitek.

Odpowiednia ilość 

 Poza całkowitą ilością światła istnieje jeszcze jeden czynnik, który także ma istotny wpływ na 
jakość fotografii. W języku technicznym zdolność filmu do odzwierciedlania odpowiedniego 
zakresu wartości jasności jest nazywana zakresem kontrastu. Jednym z najważniejszych warunków 
uzyskania dobrej jakości fotografii jest odzwierciedlenie tylu odcieni szarości i kolorów na ile 
pozwala użyty film. Zakres kontrastu negatywów i slajdów jest różny. Filmy wysokoczułe różnią 
się od tych o niskiej czułości. Stopień, w jakim nieprawidłowa ekspozycja wpływa na zdjęcie 
zależy także od typu filmu. W przybliżeniu można powiedzieć, że: 
 Negatywy mają większą tolerancję naświetlania i zakres kontrastu. Tak więc mogą być lekko 
prześwietlane lub niedoświetlane. 
 Filmy o niskiej czułości muszą być naświetlane dokładniej, ponieważ mają "twardsze" właściwości 
i są bardziej skłonne do ukazywania błędów. 
 Filmy wysokoczułe są trochę bardziej "miękkie" tak jak specjalne filmy do portretów. Tolerują 
więc lekkie odchylenia od optymalnych wartości ekspozycji. 
 Filmy forsowane charakteryzują się większym kontrastem. Posiadają mniejszą tolerancję 
naświetlania. 
Slajdy zawsze muszą być naświetlane dokładnie. Późniejsze poprawki możliwe są tylko poprzez 
zmianę obróbki filmu. 
 

  

Porównywalność przez normalizację

 

  

Co oznacza ISO? 

  

  

Kontrast to sedno sprawy

  

  

Kiedy obiekt jest mało kontrastowy 

  

  

Kontrast obiektu i dopasowanie zakresu kontrastu 

  

  

Problem: bardzo kontrastowe oświetlenie

  

  

Stosowanie filmów o niskiej gradacji

  

  

Ustawienia korygujące

  

 W następnej lekcji (8 Luty 1999): Fascynacja filtrami

Lekcja 16

Filtry, system filtrów 

 Filtry nie są stosowane jedynie do uzyskiwania efektów optycznych. Są także potrzebne do 
tworzenia wyrafinowanych fotografii. Istnieją filtry korekcyjne, kolorowe do efektów specjalnych 
oraz ogromna różnorodność  filtrów twórczych.

 Tradycyjne filtry nakręcane toczą od dłuższego czasu ciężki bój - uchwyty na wymienialne dyski 
filtrów stanowią interesującą alternatywę. Jakie rozwiązanie wybrać? Ten problem, uważany przez 
niektórych fotografów za kluczowy, można szybko rozwiązać w praktyce.
  

 Ostateczne rozwiązanie zależy od tego, co jest pod ręką, jakie są osobiste przyzwyczajenia i jaki 
jest typ wyposażenia.
 Filtry nakręcane są mocowane do obiektywu za pomocą gwintu lub połączenia bagnetowego i, w 
związku z tym, usytuowane równolegle do płaszczyzny soczewek. 
 Każdy, kto chce stosować oprócz korekcyjnych i technicznych również filtry twórcze, powinien się 
rozejrzeć za systemem z uchwytem do filtrów. 

 Te filtry zrobione z wysokiej jakości szkła charakteryzują się przekonująco dużą trwałością. 
Producenci aparatów oferują jedynie filtry nakręcane. Ponadto wiele specjalnych filtrów 
dostępnych jest jedynie w tej formie. Filtry twórcze oferowane są w takiej postaci, aby można było 
zamontować na obiektywie więcej niż jeden. 

 Filtry nakręcane są z punktu widzenia technicznego znacznie lepszym rozwiązaniem, jeśli chcemy 
mieć je przed obiektywem przez dłuższy czas. Tak więc każdy, kto pragnie używać jedynie filtra 
polaryzacyjnego, UV czy skylight powinien być usatysfakcjonowany takim rozwiązaniem.

Filtry w systemie 

 Praktyka używania filtrów dyskowych znana była już jakiś czas wcześniej nim Jean Coquin 
wprowadził swój system (Cokin) na rynek. Plastikowy uchwyt zapewnia mocowanie dla płaskiej 
przegrody mogącej pomieścić najczęściej kilka plastikowych, żelatynowych lub szklanych filtrów. 

 Uniwersalne uchwyty do filtrów stosowane są głównie do aparatów 35 mm. Tanie pierścienie 
pośrednie pozwalają na używanie ich do różnych obiektywów o jednakowych średnicach.

  Rada: Koszty tego systemu szybko się zwracają gdy ilość filtrów rośnie.

 Ważne jest, aby uchwyt do filtrów mógł się obracać i możliwe było uzyskanie efektów 
otrzymywanych przy długim czasie ekspozycji. Bardzo interesującą opcją, chociaż nie zawsze 
łatwą do zrealizowania, jest możliwość używania wielu filtrów jednocześnie. Dla dłuższych 

ogniskowych mogą być również łączone osłony na obiektyw.

 Specjalne elementy pośredniczące sprawiają, że możliwe jest stosowanie obu systemów 
jednocześnie. Dyski filtrów zrobione z przezroczystego plastiku, których właściwości optyczne są 
porównywalne z tymi ze szkła, mają teoretycznie niewyczerpane zastosowania.
Wady systemu filtrów:

 Jakość transmisji optycznej spada, gdy używa się kilku filtrów. 
 Dodatkowa przestrzeń pomiędzy filtrami może prowadzić do zanieczyszczeń. 
 Czyszczenie musi być przeprowadzane bardzo ostrożnie, ponieważ przezroczysty plastik jest 
znacznie bardziej wrażliwy na zarysowanie niż szkło. 
  

Zalety systemu filtrów:
 Te same filtry mogą być używane do różnych rozmiarów obiektywów. 
 Możliwości kombinacji są teoretycznie nieograniczone. 
 Filtry można zmieniać znacznie szybciej. 
 Są lekkie i zajmują mało miejsca. 
 Mogą być używane filtry własnej roboty. 
 Można stosować nietypowe filtry twórcze. 

W jaki sposób filtry filtrują?

 Struktura światła ekspozycji może się różnić znacznie pod względem właściwości. Widmo daje na 
kolorowym filmie bardzo zróżnicowane efekty w zależności od mieszaniny. Filtry muszą się 
charakteryzować dokładnie zdefiniowaną wartością stosunku absorpcji do transmisji. Ta ostatnia 
wielkość odnosi się do części światła, jaka może przejść przez filtr i mieć wpływ na ostateczny 
efekt.

Rada zawodowa:
 Wysokiej klasy obiektywy wymagają filtrów o porównywalnej jakości. Każda dodatkowa 
powierzchnia powietrze-szkło na ścieżce optycznej powoduje dodatkowe odbicia, zmniejszoną 
transmisję światła wynikającą z rozproszenia, a także zmniejszenie zdolności załamującej 
obiektywu.
 Równoległość płaszczyzn jest uważana za jedną z najważniejszych cech filtra. Występujące 
odchylenia odgrywają jednak znacznie mniejszą rolę niż można by się spodziewać. Rzadko można 
napotkać problemy używając filtrów o standardowych rozmiarach. Tylko w przypadku obiektywów 
o bardzo długiej ogniskowej można zaobserwować niewielkie przesunięcia. Dlatego tego typu filtry 
należy dobierać oddzielnie. 
 

  

Wymagana jest jakość i precyzja

 

  

Różnorodność kolorystyczna

  

  

Twórcze Filtry 

  

  

Poszukiwanie optimum

  

  

Gwiazdy gwarantowane

  

  

Łagodne tendencje

  

  

Bogaty asortyment

  

  

Kolor w czarno-białych?

  

  

Zróżnicowanie szarości

  

  

Podstawowe wyposażenie

  

  

Efekty

  

  

Porady praktyczne

  

W następnej lekcji : Kompozycja fotografii

Lekcja 17

Kompozycja Zdjęcia

Punkt widzenia

 Niespodziewanie coś przyciąga Twój wzrok: spotykasz obiekt, który chcesz uczynić głównym 
tematem zdjęcia. W większości przypadków szybkie spojrzenie przez celownik aparatu nie 
wystarcza! Kadrowanie, perspektywa, tło i przede wszystkim światło to elementy, które muszą 
współgrać. Dopiero wtedy przeciętne zdjęcia migawkowe mogą stać się profesjonalnymi 
fotografiami.

 Zamiast zagłębiać się w skomplikowaną teorię pozwólmy przemówić praktycznemu 
doświadczeniu. Serie przykładów pomogą zrozumieć zasady. Fotografie krajobrazowe, wakacyjne i 
portretowe po prostu będą lepsze.
  

Klasyczne czy nowoczesne

 Wyobraźmy sobie, że byliśmy na górskiej wycieczce na wyspie Lanzarote - "hiszpańskich 
Kanarach". Niemal sztuczny wygląd nienaturalnie błękitnego nieba kontrastujący ze zmiennymi 
tonami ziemi aż prosił się by być fotografowany. Nieco później, przypadkowo naszą uwagę przykuł 
stary wrak samochodu. Porzucony w ukrytym miejscu, w oddali utwardzonej drogi, rdzewiejący 
grat stanowił ekscytujący widok. Na szczęcie w naszym plecaku mieliśmy niskoczuły, kolorowy 
film, gwarantujący wysokie nasycenie kolorów połączone z drobnym ziarnem. Takie zestawienie, 
dając niebywałą rozdzielczość detali wręcz rozpieszcza fotografów. Dla fotografujących na filmach 
35 mm jest to doskonałe rozwiązanie. Na obiektyw założony został dodatkowo filtr polaryzacyjny. 
Powoduje on wzrost natężenia kolorów i redukcję odblasku. Cienie stają się mniej niebieskie i 
fotograf uzyskuje wyższe nasycenie kolorów. Pastelowa paleta barw  jest w dużym stopniu 
wyeliminowana.

Patrz głębiej

 Długa przerwa pozwoliła nam dokładnie przestudiować ten zajeżdżony wrak. Stojąc niedbale na 

krawędzi drogi jakby dekorował krajobraz. Paleta rdzawych kolorów odzwierciedlała barwy 
otaczającego krajobrazu. Wyglądało to jakby Natura i technologia w ciągu lat zbliżyły się nieco. 
Wyblakły niebieski lakier nie mógłby być lepszym dopełnieniem prawie bezchmurnego, wydawało 
się bezkresnego nieba. W odróżnieniu od nagrań video fotograf tworzy statyczne obrazy. 
Pojedyncze zdjęcie ma dużą wagę, musi uchwycić cały efekt. Dlatego też spojrzenie przez wizjer 
aparatu jest tak ważne, szczególnie dla nieruchomych motywów. Ogranicza zdjęcie, odcinając to, co 
nie jest ważne. Uważne spojrzenie mówi jak poszczególne elementy tematu zdjęcia aranżują się 
wzajemnie w kadrze. Odległość od fotografowanego obiektu i długość ogniskowej, wpływają na 
zdjęcia w równym stopniu co położenie aparatu. Punkty przecięcia i krawędzie rozróżniają 
wielkość obiektu i perspektywę.

 

Nie spiesz się

 Spacer dookoła fotografowanego obiektu może podsunąć Ci pomysły na najlepsze ujęcia. Ustal 
skąd pada światło i próbuj znaleźć różne warianty poprzez zmiany punktów widzenia od bardzo 
wysokich do niskich. Odległość i długość ogniskowej powinny być zaadoptowane do szukanej 
perspektywy:
 Format krajobrazowy daje poczucie spokoju i harmonii. 
 Format portretowy może wzbogacić fascynującym wymiarem. 

 Jeśli zamierzasz w późniejszym czasie stworzyć inne widoki danego motywu powinieneś podczas 
robienia zdjęcia rozważyć następujące aspekty:
 Czy dostrzegasz jakiekolwiek linie przekątne w obrazowanej przestrzeni, które mogłyby posłużyć 
jako linie przewodnie? 
 Jaki jest ogólny rozkład zdjęcia? 
 W jaki sposób obserwator odbierze kompozycję kolorów? 

 Wybierając ostateczną pozycję fotograf powinien rozważyć te i inne kwestie.

Wskazówka:
 Lepiej jest sprawdzić obszar kadru. Oko ludzkie, zupełnie tak jak skaner szybko przebiega 
fotografowaną przestrzeń skupiając uwagę zarówno na obiektach jak i na ich otoczeniu.

 W jaki sposób główny motyw zmienia się w odniesieniu do tła, jeśli przesuniesz się lekko w prawo 
czy też w lewo? 
 Może powinieneś przyklęknąć i z tej perspektywy spojrzeć na obraz? 
 A może dobrze byłoby wspiąć się nawet na niewysoki mur aby spojrzeć na całą scenerię z góry? 

Maksymalne wykorzystanie motywu
Zupełnie jak z pisanym tekstem - przy tworzeniu obrazu nie można liczyć, że nieskładne 
kombinacje zaowocują czystym, wyraźnym efektem. Wprost przeciwnie, kluczem sukcesu jest 
dobrze uporządkowana kompozycja:

 Relacja między pierwszym i dalszym planem musi być optymalizowana przez powolną zmianę 
pozycji. 
 Podobnie należy postępować przy umiejscawianiu horyzontu. 
 Rozkład obszarowy zdjęcia musi być skoordynowany z całością widoku. 
 Malownicze otoczenie głównego motywu zdjęcia powinno być brane pod uwagę. 

 Aranżacja różnych obszarów zdjęcia powinna uwydatniać ich charakter, wyrażany w skrajnej 
jedności i dysharmonii. 
 Punkty przecięcia powinny być dokładnie zaadoptowane do wrażenia jakie ma dana fotografia 
wywrzeć. 
 Powyższe zdanie odnosi się także linii rozgraniczających elementy kompozycji. 
 Powyższe zdanie odnosi się także linii rozgraniczających elementy kompozycji. 
 Przestrzeń obrazu może być szczególnie zróżnicowana poprzez wykorzystanie efektów 
oświetlenia. 

 Następujące fotografie ilustrują, jak mogą wyglądać serie niemal spontanicznych pstryknięć.

Wykorzystaj efekt panoramiczny
 Pierwsze zdjęcie wygląda jak przesuwający się ruchomy obraz. Wąski format podkreśla jego 
rozległość. Zgodnie ze sposobem w jaki zazwyczaj patrzymy na rzeczy - od lewej do prawej, 
motyw umiejscowiony na linii granicznej ma wyjątkowo duży wpływ na całość zdjęcia. Efekt 
pseudo-panoramiczny można osiągnąć poprzez obcięcie standardowego, 35 mm-ego negatywu. 
Fotografowie wykorzystujący standard APS mogą podczas robienia zdjęć wybrać format 
panoramiczny. 
 

  

W ciemni:

 

  

Na początek zdjęcie całości

  

  

Zbliżenie 

  

  

Diabeł tkwi w szczegółach

  

  

Jeden motyw - Dwie atmosfery

  

  

Miejsce pracy z minionych dni

  

  

Zmiany są ważne

  

  

Oczekiwanie na odpowiedni moment

  

  

Serie zdjęć

  

W ciemni

 Za pomocą maskownicy uzyskano zwężone ustawienie. Na powiększeniu przyciemniony jest 
obszar nieba. Linia graniczna z lewej strony jest kompozycyjnie wydłużona dla dramatyzacji 
efektu.

 Jeśli nie posiadasz własnej ciemni możesz przyciąć od góry i dołu plakatowe powiększenie. 
Gotowe! Doskonała panorama i nic nie kosztuje!

Wskazówka:
 Niestandardowe wymiary papieru zazwyczaj stale uwydatniają efekt obrazu.

 W tym kontekście szczególnie elegancką metodą jest wykonywanie odbitek z białym 

obramowaniem tak, że motyw jest precyzyjnie ulokowany na papierze fotograficznym, którego biel 
tworzy dodatkowo ramę zdjęcia.

Na początek zdjęcie całości

 Położenie aparatu, zdeterminowane przez kierunek padającego światła i tło, było bardzo szybko 
określone dla pełnego zdjęcia. Trochę niżej i niebo stałoby się zbyt dominujące. Natomiast widok 
nieco z góry odsłania barwy ziemi, które nawiązują do samochodu. Niewielkie przechylenie obrazu 
powoduje lekko przekątną perspektywę, co dodaje interesujący wymiar do zdjęcia. Szczególna 
uwaga poświecona została efektowi tła. Mimo, że rozmyte, wierzchołki gór tworzyły jednolitą linię 
Nawet drzewa palmowe, znacznie oddalone od domów, są integralną częścią całego obrazu. 
Wspomagane filtrem polaryzacyjnym, ciągle zmieniające się poranne światło słoneczne bardzo 
silnie akcentuje jasne i ciemne miejsca. Pełne ujęcie zapewnia punkt orientacyjny i jeśli chciałbyś 
stworzyć multimontaż, ukazuje relację między różnymi detalami.

Zbliżenie

 Wysłużona ciężarówka wygląda z przodu prawie jak ogromna zabawka. Efekt ten uwydatnia z 
jednej strony kąt z jakiego zostało zrobione zdjęcie, z drugiej strony krótką długość ogniskowej. 
Patrząc przez wizjer wyraźnie widać jak stopniowe obniżanie pozycji aparatu powoduje, że kratka 
chłodnicy, rozciągając się do nieba, staje się coraz bardziej dominująca. W tym przypadku obiektyw 
o ogniskowej 28 mm jest najlepszy. Linie wysokiego napięcia i słupy tworzą niewidoczną prawie 
granicę. Jak w przypadku większości zdjęć plenerowych centralny, zintegrowany pomiar spełnia 
wymogi dostatecznie ziarnistego filmu. Dla dalszego wzrostu nasycenia barw, jak również dla 
delikatnego zwiększenia ostrości zdjęcia, klatka została lekko prześwietlona. W przypadku 
kolorowych filmów sposób ten daje zamierzony efekt na bardziej drobnym ziarnie, a jeśli film 
wywoływany jest uważnie nie traci się ostrości na brzegach z powodu odblasków. Stosunkowo 
wczesne światło słoneczne, a także ograniczenie głębi pola do przedniego krańca samochodu 
złożyły się na gradację przestrzeni obrazu.

Diabeł tkwi w szczegółach
Kompozycja zdjęcia pokazuje kilka prostych kształtów, które czynią przedni plan bardziej 
abstrakcyjnym. Reflektory wyglądają jak gigantyczne oczy owada. Ostrość ustawiona jest do jednej 
trzeciej głębokości przestrzeni zdjęcia, także pozostała część jest rozmyta. Przekątna linia 
nachylona ku górze od dolnego, lewego rogu nadaje cokolwiek statycznemu motywowi tchnięcie 
dynamizmu. Krótka ogniskowa ponownie podkreśla wymowę fotografii. Bliskość motywu daje 
wrażenie, że obserwator niemalże mógłby dotknąć jego powierzchni. Kąt z jakiego wykonano 
zdjęcie nadaje tematowi dominujący charakter. Bezchmurne niebieskie niebo stanowi tło. Motyw 
wygląda niemalże jakby został nałożony na nie. Powściągliwe kolory, należące prawie do tej samej 
palety, uwydatniają dramatyczną redukcję obrazu do kilku powierzchni, kształtów i barw.

Jeden motyw - Dwie atmosfery 

 Jeśli jest to możliwe powinniście odwiedzać swój motyw kilkakrotnie, analizować sposób w jaki 
warunki oświetleniowe wpływają na wymowę zdjęcia. W naszym przykładzie mięliśmy nastrój do 
eksperymentów:
 Jak wygląda temat jeżeli w aparacie mamy zupełnie inny film? 
 Co się stanie, jeżeli użyjemy filmu o wyższej czułości zamiast ulubionego drobnoziarnistego? 

 Pierwsza wizyta nastąpiła bezchmurnego dnia. Podczas następnej niebo było odrobinę 
zachmurzone. Cała sceneria wyglądała na całkowicie zmienioną. Ponure kolory są optymalne dla 
tego typu motywu. Twarde cienie zanikają. Nie ma już połysków na zmatowiałym chromie. 
Pomimo mieszaniny różnorodnych barw, kolory gruchota ciągle dopełniają jego bezpośrednie 
otoczenie. Bliskie linie i relatywnie wysokie płożenie aparatu eliminuje rozpraszający wpływ 
otoczenia. Podczas późniejszego wywoływania odbitek, skala obu motywów została dobrana w taki 
sposób, by oglądający mógł dokonać bezpośredniego porównania.

Miejsce pracy z minionych dni

 Wewnątrz małej ciężarówki panuje totalny bałagan. Musieliśmy użyć obiektywu szerokokątnego, 
aby wydobyć cokolwiek z tego chaosu. Dodatkowo użyta została lampa błyskowa dla oświetlenia 
wnętrza i zminimalizowania bardzo intensywnych kontrastów. W wielu aparatach program lampy 
błyskowej (fill-in) automatycznie umożliwia uzyskanie dodatkowego światła flesza. Można również 
ustawiać flesz manualnie. W takim przypadku należy standardowo zmierzyć aktualne światło i 
zestawić czas naświetlania z ustawieniem przesłony dla danego flesza. Aby zapobiec prześwietleniu 
powinieneś zmniejszyć aperturę obiektywu w przybliżeniu o 1/2 stopnia. Dla bezpieczeństwa z 
pomocą funkcji grupowania można wykonać kilka ujęć z różnym czasem naświetlania, aby później 
wybrać na negatywie najlepsze. Jest to najważniejszy krok: niewystarczające światło flesza objawi 
się ciemnymi, wręcz czarnymi cieniami. Zbyt dużo światła i naturalność zniknie.

Ważne są zmiany

 Zmiany często oznaczają sukces, szczególnie w przypadku ujęć portretowych. Weźmy jako 
przykład karnawał w Wenecji. Spróbuj użyć filmu czarno-białego zamiast kolorowego. W ten 
sposób fotografie będą odróżniać się od typowych karnawałowych zdjęć jakich zrobiono już wiele. 
Wczuj się w rolę reżysera, poproś grzecznie aby interesujące Cię osoby przybrały pozy, jakie 
chcesz. W wąskich alejach zazwyczaj panuje ogromny tłok. W takim przypadku odpowiednie tło 
ma bardzo duże znaczenie:

 Czy oglądający zdjęcia powinien rozpoznawać miejsca, gdzie zabawa świąteczna miała miejsce: na 
Placu Św. Marka, czy Moście Rialto? 
 Czy ciemności wąskiej alei zapewniają odpowiedni kontrast? 
 Czy może koncentrujesz się na konkretnej osobie, uznając że tło powinno być tak neutralne jak to 
możliwe? 

 Możesz bardzo szybko przetestować różne widoki przez zmianę punktu położenia 

aparatu. Przejdź na odpowiednie miejsce ze swoim modelem i zmieniaj wysokość położenia 
aparatu. Wykonane na poziomie oczu zdjęcia dają w rezultacie zbliżone warunki przestrzenne, 
podczas gdy nisko położonym aparatem uchwytujemy niebo. Maski zostały sfotografowane jako 
kontrast do bardzo prostego tła. Przykłady pokazują, że zdjęcia ludzi mogą być udane zarówno w 
formacie krajobrazowym jak i portretowym. Jedyną ważną rzeczą jest właściwe kadrowanie 
motywu w danym formacie. W wielu przypadkach warto podejść bliżej. Stwierdzenie to 
szczególnie sprawdza się w przypadku tej weneckiej scenerii. Ostateczny efekt jest polepszony 
dzięki włączeniu do kompozycji narożników budynków, dziedzińców i strasznych bram 
wejściowych. Zwracaj uwagę by ustawiać przesłonę obiektywu w zakresie średnich wartości. 
Powoduje to rozmycie tła i podkreśla jasność i ostrość modeli na pierwszym planie.

Oczekiwanie na odpowiedni moment

 W przeciwieństwie do fotografii pozowanej możesz uchwycić bardzo interesujące motywy siedząc 
i obserwując zdarzenia. Pierwszą czynnością jest ustalenie kierunku padającego światła. 
Najbardziej realistyczne i żywe efekty daje światło boczne.

Wskazówka:
 Stanowisko fotografa jest szczególnie ważne. Nie powinien on sfotografować własnego cienia. 

 Z aparatem w ręku możesz trzymać oko na tym co się dzieje. Jest bardzo dobrze jeśli przewidzisz 
moment w którym zdarzy się coś ciekawego. W naszym przypadku na małej wysepce w Tajlandii, 
rybakowi nie zajęło dużo czasu lądowanie małą, podłużną łódką na plaży. 

 Cała łódź została uchwycona obiektywem szerokokątnym o ogniskowej 30 mm. Przekątna 
perspektywa została osiągnięta poprzez przesunięcie się kilku kroków w lewo. Drobny piasek 
koralowej plaży stał się widoczny w prawym, dolnym rogu zdjęcia.
  

 Linia horyzontu jest prosta i dzieli fotografie w proporcjach 1 do 2, aby pierwszy plan nie był 
nadto dominującym. Chwilę później młody człowiek zakotwiczył łódź niedaleko linii brzegowej.
 Druga łódź, będąca w tle mogłaby zostać włączona, tak że powstała by równoległa do horyzontu 
linia. Łódź na pierwszym planie wygląda bardziej dynamicznie. Kierunek ruchu człowieka dodaje 
do fotografii odrobinę "życia". Refleksy odbitego od powierzchni wody światła mogą być 
doskonale usunięte za pomocą filtra polaryzacyjnego. W czystej wodzie Morza Andaman stoi 
człowiek. Nieduży teleobiektyw skupia przestrzeń zdjęcia, czyniąc sąsiadujące na horyzoncie 
wyspy bardziej widocznymi.

Serie zdjęć

 Seria, która posłuży nam jako przykład dydaktyczny z powodzeniem może stać się częścią 
fotografii codziennej. Jeśli możesz spróbuj różnych ustawień parametrów, robiąc zdjęcia tej samej 
sceny. Zmieniaj szybko pozycje aparatu i długość ogniskową. W ten sposób możesz uzyskać serię 
zdjęć opowiadającą jakąś historię, sekwencję, która zahipnotyzuje oglądającego.

 Rybak z naszych serii przybył na plażę i był zadowolony z roli modela. Dobrze się bawił 
przybierając kolejne pozy. Format krajobrazowy ze standardową ogniskową 50 mm umożliwia 
uchwycenie łodzi jak również bezkresu kryształowo błękitnego oceanu. Prosta, klasyczna pozycja 
osoby w centrum fotografii umożliwia fotografowanie z dalszej odległości. W ten sposób cień 
mężczyzny, tworzący przekątną linię rozciągającą się do dziobu łodzi, mógł być także uchwycony. 
Funkcja szybkiego przewijania, dostępna w wielu aparatach umożliwia wykonywanie szybkich serii 
naświetlań. Wydawaj polecenia. Poproś osobę o lekki obrót w prawo lub w lewo.

Lekcja 18

Zastosowanie światła 

Jak światło zmienia twarz

 Piękne portrety osiągają doskonałość tylko wtedy, gdy światło pada z odpowiedniego kierunku. 
Znajomość zasad rządzących oświetleniem pozwala poprzez niewielkie obrócenie głowy modela 
lub szybką zmianę miejsca, z którego wykonywane jest ujęcie zmienić przeciętne zdjęcie w 
atrakcyjną fotografię.

Oświetlenie frontalne

 Światło padające bezpośrednio na twarz modela, niezależnie od tego czy naturalne, czy z lampy 
błyskowej, jest najgorszym możliwym rozwiązaniem. Praktycznie w ogóle nie daje ono cieni, a 

ponadto często występują dodatkowe niedogodności w postaci silnych odbić. Nie ma wtedy szans 
na uzyskanie naturalnego, trójwymiarowego efektu. Innymi słowy, kiedy tylko to możliwe należy 
unikać bezpośredniego oświetlenia z przodu.

 W tym przypadku są wyjątki od reguły. Jednym z nich jest bez wątpienia światło uzupełniające z 
flesza. Lampa błyskowa nie jest jedynym źródłem światła, ma za zadanie jedynie delikatne 
rozjaśnienie cieni oraz zmniejszenie kontrastu.

Profesjonalna wskazówka:

 Efekt miękkiego oświetlenia można uzyskać stosując różnego rodzaju ekrany odbijające. W 
sklepach fotograficznych są do nabycia składane ekrany, chociaż często dla zapewnienia 
pośredniego oświetlenia twarzy wystarczy duży arkusz białego kartonu. Arkusz powinien być 
umieszczony poza kadrem, naprzeciw źródła światła. Umieszczony z boku, dodatkowo rozjaśnia 
obszary zacienione.

 Oświetlenie frontalne jest dobrze znane osobom zajmującym się makrofotografią. Używają oni co 
najmniej dwie lampy błyskowe rozmieszczone wokół obiektywu. Najbardziej wyrafinowanym 
rozwiązaniem jest flesz pierścieniowy, którego lampa wyładowcza otacza obiektyw. Ponadto 
frontalne światło błyskowe może być wykorzystywane do uzyskania specjalnych efektów i 
zniekształceń obrazu.

 Alabastrowe odcienie skóry, podobne do widzianych na reklamach kosmetyków można uzyskać w 
czarno-białych portretach.

Bezpośrednie światło lampy błyskowej może być pomocne kiedy używany jest specjalny program 
dostępny w wielu aparatach. Przy zdjęciach wykonywanych w półmroku aparat przełącza się na 
dłuższy czas ekspozycji i automatycznie dodaje wymagane światło flesza. Otwiera to możliwości 
tworzenia interesujących portretów.

 Używając bezprzewodowych, montowanych na uchwytach lamp błyskowych, dopóki fotografia 
nie jest gotowa, nie można zobaczyć w jaki sposób błysk rozkłada światło i cienie. Istnieją jednak 
sposoby na uprzednie sprawdzenie efektów rozkładu światła. Wyzwalając błysk za pomocą 
przycisku testowego można obserwować kątem oka emitowane światło. Innym sposobem jest 
improwizacja niewielkiego studia przez rozstawienie domowych lamp obok fleszy, które będą 
pozorować w ten sposób kierunki padania światła. Ci, którzy chcą zainwestować nieco więcej, 
powinni rozejrzeć się za kompaktowymi systemami fleszy. Są to małe, profesjonalne reflektory 
przystosowane do pracy ciągłej, służące dokładnemu wskazywaniu kierunku i efektu 
wywoływanego przez światło.

Wady bezpośredniego oświetlenia fleszem:
 Gwałtowna utrata światła obok fotografowanego obiektu i poza nim. Tło jest czarne. Przy ujęciach 
szerokokątnych wbudowany flesz działa jak reflektor punktowy 
 Oświetlenie tego rodzaju powoduje odbicia i odblaski. 
 W ujęciach portretowych często zauważalne są świetlne plamy na skórze. 
 Odwzorowanie kolorów bywa nierzeczywiste. Całkowite odbicie od kolorowych powierzchni daje 
w wyniku nienaturalną jasność. 

 

Wykonywanie fotografii z rozpraszaczem

 Fotografik nie zawsze może wykorzystać wszystkie możliwości, jakie daje oświetlenie. Czasem 
musi powrócić do prostych narzędzi. W takich sytuacjach pomocny okazuje się montowany na 
reflektorze lampy rozpraszacz światła (sklep z akcesoriami fotograficznymi). Częściowo redukuje 
twarde, dające ostry kontrast cienie. Dostarczane z rozpraszaczem kolorowe arkusze dodatkowo 
umożliwiają wypróbowanie efektów barwnych. Tego rodzaju dystrybucja światła jest szczególnie 
przydatna przy zbliżeniach osób.

Oświetlenie pośrednie

 Lampa błyskowa jest najczęściej stosowanym źródłem światła, nie licząc Słońca. Jeśli Twój aparat 
jest wyposażony w mocowanie lampy błyskowej lub dodatkowe gniazdo do kabla lampy, możesz 
zacząć eksperymentować z bardziej zaawansowanym oświetleniem. Jeśli skierujesz ostre światło 
lampy błyskowej bezpośrednio na białą powierzchnię i odbijesz je od niej na fotografowaną osobę, 
możesz oczekiwać znacznie lepszych rezultatów. Większość reflektorów lub nowoczesnych lamp 
błyskowych (bezprzewodowych i wyposażonych w odpowiedni uchwyt) może być obracanych i 
przekręcanych (tilt reflector).

Wskazówka:
 Jeśli nie dysponujesz taką lampą, możesz poszukać tzw. "nakładki obrotowej do lampy" Nakładki 
te umożliwiają na zmianę ustawienia całej lampy. 

 Mimo to, miękkie i stosunkowo bezcieniowe światło tworzy raczej sztuczny efekt, gdy pada z 
przodu. W związku z tym nie należy ustawiać reflektora dokładnie tyłem do miejsca, w którym 
znajduje się fotograf. Z tego powodu często ustawia się reflektor tak, żeby był skierowany lekko w 
dół, żeby światło padało pod kątem ok. 45ø. Tworzy to efekt podobny do oświetlenia słonecznego, 
niedługo po południu. Jeśli jest to możliwe należy ustawiać reflektor lekko w górze i z boku.

Powierzchnia odbijająca powinna:
 jak najlepiej odbijać światło 
 być biała lub jasno-szara, gdy używamy filmów kolorowych. 

 Powierzchnie kolorowe często powodują zniekształcenie kolorów. 
Ważne:
 Należy pamiętać, że światło ma do pokonania podwójną drogę nim dotrze do modela. Zatem 
wysokie sufity są mniej odpowiednie dla pośredniego oświetlania. Należy wybrać znacznie większy 
otwór przesłony przy nie zmienionej mocy błysku, maleje w efekcie głębia ostrości. Ważne jest 
także uwzględnienie całkowitej ilości odbitego światła w otoczeniu. Pracując w pomieszczeniach 
bogatych w duże, białe powierzchnie można uzyskać lepsze rezultaty niż w otoczeniu ciemnym. 
Pośredni błysk flesza właściwie nie ma zastosowania w pomieszczeniach z ciemnymi ścianami lub 
sufitami. Sufity z drewnianych paneli są do tego celu najmniej odpowiednie. 

Wskazówka:
 Należy pamiętać, że światło ma do pokonania podwójną drogę nim dotrze do modela. Zatem 
wysokie sufity są mniej odpowiednie dla pośredniego oświetlania. Należy wybrać znacznie większy 
otwór przesłony przy nie zmienionej mocy błysku, maleje w efekcie głębia ostrości. Ważne jest 
także uwzględnienie całkowitej ilości odbitego światła w otoczeniu. Pracując w pomieszczeniach 
bogatych w duże, białe powierzchnie można uzyskać lepsze rezultaty niż w otoczeniu ciemnym. 
Pośredni błysk flesza właściwie nie ma zastosowania w pomieszczeniach z ciemnymi ścianami lub 
sufitami. Sufity z drewnianych paneli są do tego celu najmniej odpowiednie. .

 Jakość światła nie zależy od warunków panujących w pomieszczeniu. Dodatkową zaletą tych 
niewielkich akcesoriów jest większa wydajność świetlna. Poza tym, droga jaką pokonuje światło 
jest w tym wypadku bardzo krótka. Większa moc światła oznacza również mniejszy otwór 
przesłony, a więc większą głębię kadru lub, przy nie zmienionym ustawieniu przesłony, możliwość 
zastosowania filmu o mniejszej czułości. W celu pomiaru natężenia światła odbitego lampy 
błyskowej należy posługiwać się komórką fotoelektryczną w lampie albo skorzystać z - 
precyzyjniejszego - pomiaru przez obiektyw (TTL - Through The Lens). Niektóre lampy błyskowe 
wyposażone są we wskaźnik błędu, zintegrowany z elektronicznymi funkcjami aparatu. Niewielka 
dioda lub lampka zapala się, jeśli ilość światła jest wystarczająca dla poprawnej ekspozycji.

 Wskazówka:
Każdy kto często pracuje z oświetleniem pośrednim bez wątpienia wie, że ujęcie wykonane przy 
przesłonie zwiększonej o pół punktu daje lepsze rezultaty, szczególnie przy filmach negatywowych. 
W takiej sytuacji należy zatem zawsze sprawdzić sprzęt i wprowadzić poprawkę opierając się na 
własnym doświadczeniu.

 Używanie odbitego światła pochodzącego z pojedynczego flesza zwykle pomaga osiągnąć 
naświetlenie miękkim światłem. Jednakże tego rodzaju oświetlenie nie jest w pełni doskonałe. Przy 
ujęciach portretowych po dokładniejszym przyjrzeniu, dostrzega się delikatne cienie, głównie pod 
nosem, zdradzające kierunek z którego padało światło. Przemysł fotograficzny jest świadom tego 
problemu i od dawna oferuje dodatkowe, uzupełniające lampy błyskowe o niewielkich wymiarach i 
mniejszej mocy, wbudowane w wyższej jakości flesze. Umożliwiają one zastosowanie 
niezależnego, dopełniającego oświetlenia od przodu. Fotograf uzyskuje zadowalające oświetlenie 
stosunkowo prostymi środkami. Co więcej, tego rodzaju sprzęt pozwala łatwo podążać za modelem 
dokądkolwiek się on udaje! 
Idealne warunki, pozwalające na uzyskanie pełnych ekspresji zdjęć portretowych, powstają przy 
kilku źródłach światła sztucznego lub kilku lampach błyskowych. W tym kontekście często pojawia 
się termin "bezprzewodowe" Bezprzewodowe oznacza po prostu, że główne źródło światła, na 
przykład flesz, nie znajduje się bezpośrednio na aparacie. Zalety tej techniki są oczywiste: lampa 
błyskowa może być ustawiana w pomieszczeniu niezależnie od aparatu. W praktyce stosowane są 
trzy rodzaje twórczego oświetlenia błyskowego. 
 

  

Oświetlenie boczne

 

  

Oświetlenie górne

  

  

Światło padające z dołu 

  

  

Światło padające z tyłu

  

Oświetlenie Boczne

 Jedna lampa błyskowa lub pojedyncze źródło światła sztucznego są wystarczające w prostych 
sytuacjach. Oto sposób na uzyskanie uderzającego oświetlenia: flesz zamontowany na trójnogu. 
Jednak jeśli nie ma innej możliwości, może on być umieszczony na dowolnym podłożu. Należy 
mieć na względzie końcowy efekt: światło i cień stają się teraz istotnymi środkami wyrazu. .

 Nieco większy wysiłek opłaca się. Znani fotografowie stworzyli sensacyjne portrety używając 
jedynie małych, kompaktowych fleszy. Oświetlenie boczne, podobne do wlewającego się przez 

duże okno, zapewnia pełen życia efekt. Faktura powierzchni wyraźnie ukazuje mroczne cienie. Jeśli 
światło nadbiega z boku i z góry, jest podobne do światła zachodzącego słońca. Jednakże związane 
z nim cienie nie zawsze są pożądane - szczególnie w fotografii portretowej. Z tego powodu przy 
pewnych bardziej wyrafinowanych studiach portretowych fotografowie rozjaśniają nieco boczne 
cienie.

Profesjonalna wskazówka:
 Nawet biała tafla styropianu umieszczona poza kadrem jest wystarczająca, by zauważalnie 
rozjaśnić cienie. Jeśli musisz improwizować, możesz użyć także np. dużego białego prześcieradła. 
Postaraj się o obecność drugiej osoby, która podtrzyma ten "odbijający ekran ".

 Z drugiej jednak strony, niektórzy dla uzyskania specjalnych efektów lubią pracować z twardymi 
cieniami i po prostu rozjaśniają połowę twarzy. W tym celu flesz musi być umieszczony bardziej z 
przodu w stosunku do aparatu. Każdy, kto pracuje z dwiema lampami błyskowymi może użyć 
jednej z nich do uzyskania dopełniającego oświetlenia. Jej moc musi zostać zredukowana 
przynajmniej o 2 do 3 punktów. Oczywiście pośrednie, miękkie boczne oświetlenie jest również 
możliwe a nawet często potrzebne przy pracach portretowych. W takim przypadku należy 
skierować flesz na delikatnie kolorową ścianę lub ponownie użyć arkusza styropianu, korzystając z 
odczytu TTL w celu określenia parametrów naświetlania. Można także postępować tak samo, jak w 
wypadku ustawień ręcznych:

 Należy wziąć pod uwagę odległość między fleszem a obiektem. Pamiętaj... 

 ... możesz regulować intensywność oświetlenia nie zmieniając ustawień - poprzez zmiany 
odległości.

 ... możesz zmieniać efekt i rozkład cieni przez zmiany pozycji flesza względem osi obiektu, przed 
nim lub za nim.
 Im bardziej zbliżasz flesz do osi obiektu, tym dłuższe będą cienie. 
 Krótsze cienie - niektóre przesłaniane przez główny motyw - pojawiają się, gdy przesuwasz flesz 
dalej ku bokowi i przodowi w kierunku osi aparatu. 

 Kolejnym czynnikiem jest odległość między obiektem a jego tłem. . Jeśli tło jest ciemne, a nawet 
czarne, po prostu otrzymasz cienie na obiekcie. Jeśli fotografowany motyw znajduje się 
bezpośrednio przed ścianą o jasnych kolorach, otrzymasz wyraźne cienie jego kształtu stopniowo 
zanikające w miarę zwiększania się odległości od tła.

Oświetlenie Górne 

Jeśli światło pada bezpośrednio z góry, w pierwszej chwili oko obserwatora przyciąga twarz 
modela. Jako że ilość światła gwałtownie się zmniejsza, jasność spada wyraźnie w kierunku 
podłogi. Niestety, tego rodzaju oświetlenie wywołuje ciemne cienie pod nosem. Traci się również 
blask oczu. Z drugiej jednak strony, warto poeksperymentować z tą techniką oświetleniową. Dla 
zmniejszenia cieni , można użyć ekranu odbijającego ustawionego z przodu i, co najważniejsze, od 
dołu.

Światło Padające z Dołu

 Światło padające z dołu wygląda ostro i tajemniczo. W celu uzyskania takiego efektu, możesz 
umieścić flesz na podłodze przed modelem. Tego rodzaju portretowe ustawienie jest określane jako 
oświetlenie sceniczne lub teatralne. "Aktor" wygląda jak demon z innego świata. Rozkład świateł i 
cieni musi być wcześniej ze szczegółami zaplanowany. Przy bardzo ostrym błysku, duża ciemna 

powierzchnia może zdezorientować odczyt lampy. Podobnie odczyt TTL aparatu będzie miał 
tendencje do rozjaśnienia ciemnego pomieszczenia i tworzenia zbyt dużej ilości światła. W takim 
przypadku powinieneś wykonać serię ujęć lub skorygować ustawienie przesłony o przynajmniej 1 
punkt.

Światło Padające z Tyłu

Oświetlenie od tyłu w przypadku korzystania z flesza, podobnie jak przy ujęciach w świetle 
dziennym, stwarza dla fotografa znaczące utrudnienie. Najważniejsze jest unikanie bezpośredniego 
światła, jeśli to tylko możliwe. Z wyjątkiem zamierzonych efektów, takie jego zastosowanie jest 
bardzo trudne do utrzymania pod kontrolą. W szczególności brak ogniskującego lub 
naprowadzającego światła zamienia planowanie końcowego efektu w zgadywankę. Tylne 
oświetlenie z założenia podkreśla pewne aspekty obiektu poprzez otoczenie ich obwódką halo. Z 
drugiej strony, światło to nie powinno docierać bezpośrednio do obiektywu, ponieważ refleksy w 
systemie soczewek i na otworze przesłony mogą powodować, że rezultatem będzie obraz pełen 
niepożądanych odbić. Znacznie lepiej i łatwiej jest używać pośredniego światła flesza. Flesz należy 
umieścić z boku i skierować pod kątem około 45o na białą powierzchnię, a model ustawić w 
odległości przynajmniej 2 metrów od niej. Końcowy efekt można poprawić osłaniając flesz 
kawałkiem czarnego kartonu umieszczonym od strony fotografowanego motywu.

Na przykład: błysk można skierować na białe drzwi, podczas gdy stoi przed nimi 

fotografowana osoba. Bez uzupełniającego światła z przodu, otrzyma się zarys jej sylwetki. 
Odbijające ekrany lub dopełniający flesz umieszczony z przodu może zmniejszyć kontrast do 
poziomu tolerowanego przez film. Odczyt TTL, jak również czujnik na lampie błyskowej pomogą 
określić odpowiednie ustawienia parametrów ekspozycji. Ważne jest, by wypróbować kilka różnych 
ustawień, by właściwie naświetlony materiał w rezultacie dał perfekcyjny efekt.

Jeśli pracuje się nad portretem sylwetkowym, można również zastosować podwójną 

ekspozycję i dodać drugie ujęcie z normalnymi ustawieniami. Jest to chwyt, który w swoim 
repertuarze ma dziś wiele studiów portretowych.

Lekcja 19

Efekty

Odbicia i inne ...

 Różnego rodzaju odbicia można mieć za darmo. Ekstremalne ujęcia pod ekstremalnymi kątami 
także mogą dodać nieco pikanterii do pracy fotografa.

 Wszędzie gdzie spojrzycie, o dowolnej porze dnia lub nocy, możecie zobaczyć odbicia. Są one 
niezależne od pogody i pory roku. Zwracając na nie nieco uwagi, można je wkomponować w 
zdjęcie uzyskując niezwykłe rezultaty. Pozwalają na przekazywanie zupełnie nowych treści bez 
stosowania specjalnych filtrów lub komputerów. Każdy, kto uczuli wzrok na różne odbicia w 
wodzie, metalu, na szkle lub innych materiałach zostanie wkrótce nagrodzony imponującymi 
odbiciami lustrzanymi. 

 Zasada tego zjawiska optycznego jest zawsze taka sama i nie jest wcale taka spektakularna.

 W przypadku odbić, kąt padania światła na powierzchnię odbijającą jest równy kątowi odbicia.

 Jeśli ustawisz się pod odpowiednim kątem do odbijającej powierzchni, kierunek padającego 
światła zostanie po prostu zawrócony i będziesz mógł zobaczyć swoje własne odbicie. Jeśli się 
odsuniesz, możesz zobaczyć obiekty, które znajdują się naprzeciw tej powierzchni. Powinieneś 
zawsze zwracać uwagę na tą zasadę wybierając pozycję aparatu.

Wskazówka:
 Powierzchnia odbijająca powinna być jak najbardziej gładka i błyszcząca. 

 Przykładami takich powierzchni są:
 Wszystkie rodzaje luster, 
 Zwykła szyba okienna, 
 Spokojna powierzchnia wody, 
 Błyszcząca powierzchnia metalu, oraz 
 inne pomalowane farbą powierzchnie. 

  

 

 Im bardziej jednolita jest powierzchnia, tym czystszy i prawdziwszy jest odbity obraz. Wszelkie 
zniekształcenia zmieniają go. Dotyczy to również wyrównanych i zakrzywionych powierzchni. 
Falowanie wody powoduje "rozmywanie" linii na odbitym obrazie, co także może zaowocować 
interesującym zdjęciem. Najbardziej interesujące efekty można uzyskać przy pomocy 
zniekształcenia obrazu spowodowanego przez lustra do efektów specjalnych. Dzięki nim 
perspektywa jest odwrócona do góry nogami! Efekt ten nie musi być wykorzystywany tylko do 
tworzenia fotograficznych karykatur. Akty sfotografowane przez André Kertesza w latach 30-tych 
są tego dowodem. Podobny efekt można uzyskać przy odbiciu obrazu od błyszczącej kuli.

Skupienie na odbitym obiekcie

 Wystarczy rozejrzeć się dookoła, by znaleźć różnego rodzaju odbicia. Istnieją one w różnym 
natężeniu, niezależnie od światła. Jeśli chcesz utrwalić je na zdjęciach musisz pamiętać, że obiekt 
zawsze znajduje się z grubsza w takiej samej odległości od odbijającej powierzchni, co jego 
odbicie. W związku z tym nastawianie ostrości na powierzchnię nie pozwoli na wykonanie ostrego 
zdjęcia! Powodem tego jest tzw. obraz "wirtualny". Należy ustawić ostrość po prostu na odbiciu 
obiektu chyba, że celowo chcesz uzyskać nieostry obraz.

Przykład:
 Jeśli Twój model znajduje się metr od lustra, ostry obraz uzyskamy ustawiając ostrość na 2 metry. 

 Odbicia na wodzie są najczęściej stosowanymi motywami szczególnie, gdy popołudniowe 

słońce oświetla całą scenę ciepłym, czerwonym światłem. Jednakże, oświetlenie wcześnie rano i 
późno wieczorem może być wykorzystane do podkreślenia ujęć panoramicznych i 
architektonicznych. Wieczorne światło podkreśla intensywność kolorów, co przeciwdziała redukcji 
ich intensywności spowodowanej przez odbicie. W rezultacie kolory są bogatsze, a film o nieco 
większym kontraście (niższej czułości) może jeszcze bardziej podkreślić ten efekt. Światło 
przechodzące przez chmury lub światło bardzo wcześnie rano spowoduje chłodniejszy i bardziej 
pastelowy wygląd odbić. 

 Najciekawsze efekty można znaleźć po deszczu, na zmoczonych wodą ulicach, szczególnie gdy 
liczne wieczorne światła miasta znajdują odbicia w mokrym chodniku. Jeśli powierzchnia 
odbijająca jest kolorowa, wywrze to bezpośredni efekt na odbiciu. Kolor złoty i mosiężny tworzą 
cieplejszą atmosferę, a obiekty chromowane dadzą czystsze odbicia i większe kontrasty. Malowane 
powierzchnie samochodów, chromowane części motocykli lub części maszyn mogą być zawsze 
wykorzystane przy wyczarowywaniu fascynujących odbić.

Wskazówka:
 W całym zamieszaniu nie można zapomnieć o tym, aby na zdjęciu nie pojawiło się nasze własne 
odbicie. Należy stosować duże długości ogniskowej, pamiętając oczywiście o zwiększeniu 
odległości od obiektu przy zwiększeniu długość ogniskowej.

 Obiektywy makro mogą być używane tylko jako alternatywa przy bardzo dużych zbliżeniach. 
Oczywiście stosowanie obiektywów szerokokątnych także może być interesujące. W odpowiednich 
warunkach mogą dzięki nim powstać szczególnie dynamiczne zdjęcia.
  
 Bardzo interesujące może być także fotografowanie przezroczystych odbijających powierzchni 
takich jak sklepowe okna wystawowe. Połączenie odbicia z widokiem zza szyby tworzy efekt 
wielowarstwowości. Odbicia od szkła formowanego, luster parabolicznych, lub ceramiki 
dostarczają dalszych możliwości.

 

  

Mniej często znaczy lepiej

 

  

W poszukiwaniu ekstremów

  

  

Odejście od norm 

  

  

Obramowane widoki

  

  

Koncentracja na podstawach

  

  

Celowy wybór

Lekcja 20

Serie Fotograficzne

Gdy fotografie opowiadające historię

 Dzięki automatycznemu przesuwowi filmu, nowoczesne aparaty mają możliwość robienia 
szybkich zdjęć seryjnych. Sekwencja ujęć może być wykonana w mgnieniu oka. Niestety 
możliwość ta jest wykorzystywana zbyt rzadko. Czasem wystarczą dwa lub trzy zdjęcia do 
stworzenia wyrazistych obrazów opowiadających historię.

 Ten rodzaj fotografii wykracza poza ramy pojedynczego obrazu i to jest prawdopodobnie 
powodem, dzięki któremu jest tak skuteczny. Serie zdjęć przeciwstawiają się efemeryczności.

 Seria zdjęć może być opracowana w różny sposób:
 Możesz fotografować kilka ruchów i uzyskać ujęcia poszczególnych faz. 
 

 Możesz sfotografować historię poprzez wykonanie różnych ujęć z centralnym motywem. 
 Możesz wykorzystać różne ujęcia i kadry pojedynczego tematu. 
 Możesz unieruchomić aparat i dokumentować zmiany, które są widoczne w kadrze. 
 Możesz połączyć zdjęcia o podobnej tematyce. 
 

Wskazówka:
 Wyjątkowo atrakcyjnie wizualnie historie mogą powstać po prostu poprzez zmiany oświetlenia.

 Jeden temat, nieskończona ilość możliwości

 Nawet dzieci są zafascynowane porównywaniem zdjęć: czym się różnią? Co od razu może 
zobaczyć wprawne oko? Tylko dokładne spojrzenie odkryje odpowiedź: niektóre szczegóły są 
różne, brakujące, zamienione lub dodane.

 Do tej kategorii należą serie zdjęć obejmujące stosunkowo długi okres. Wydaje się, że bardzo łatwo 
coś takiego zrobić. Po prostu trzeba wziąć statyw, zamocować aparat i czekać. Na filmie zapisane są 
zmiany następujące w ciągu dnia, od wschodu do zachodu słońca, w regularnych odstępach. Stała 
długość ogniskowej i identyczny kadr są niezbędnymi elementami wszystkich zdjęć tego typu.

 Temat zdjęcia wygląda zupełnie inaczej w świetle wczesnego poranka, w środku dnia i późnym 
popołudniem.
 W rześkim porannym świetle, mały kąt padania promieni słońca wydaje się wzmacniać 
trójwymiarowy efekt zdjęć panoramicznych. Jednak kolory są bardziej stonowane i stosunkowo 
chłodne. 
 Światło w południe powoduje odblaski i krótkie cienie. Reprodukcja kolorów w tym przypadku 
jest bardziej naturalna. 
 Gdy surowe światło wdziera się w delikatną atmosferę popołudnia, pojawiają się cienie, które 
rozpraszają przestrzeń obrazu i upodabniają panoramę do impresjonistycznych obrazów. 
 Światło późnym popołudniem jest bardzo dobre do pokazania atmosfery ujęć - z czerwonawym 
zabarwieniem i dramatyczną wymową. 
 Późniejszy czas można nazwać "błękitnymi godzinami wieczornymi". Musisz szybko reagować, 
żeby zdążyć uchwycić przygasające światło na filmie. Monochromatyczny, błękitny odcień 
scenerii, w połączeniu z dodatkowym kontrastem źródeł sztucznego światła, tworzy niezwykle 
ekscytujący obraz. 

 Najlepszą porą do wykonywania zdjęć jest ranek lub popołudniowe światło padające pod 
niewielkim kątem.  

 

 

 

 Specjaliści fotografii panoramicznej doceniają znaczenie temperatury kolorów, która w 
rzeczywistości oznacza, ciągle zmieniającą się jakość światła. Czasem w świetle dominuje jego 
niebieska część, podczas gdy, innym razem mamy przesunięcie w kierunku czerwonego spektrum, 
co może być uchwycone na filmie. 

 Niewielka część tych wszystkich czynników, zapisywana na filmie w ciągu całego dnia, jest 
widoczna na każdym zdjęciu. Szczególny wydźwięk tego rodzaju zdjęć staje się widoczny po 
porównaniu. Moment w którym zostało wykonane zdjęcie nie jest widoczny na pojedynczym 
zdjęciu, ale widz systematycznie zbliża się do ostatecznej kolejności zdjęć. Okres w którym robi się 
zdjęcia może być wydłużony do miesięcy lub lat. Na przykład, jeśli wykonujecie portrety osoby w 
jednakowych przedziałach czasu, z pewnością powstanie bardzo wymowna seria zdjęć. Inne 
aspekty codziennego życia mogą także być tematem:
 Możecie w równych odstępach czasu i w identycznych warunkach fotografować rzeczy, które 
kupujecie, np. samochód. 
 Możecie dokumentować pokoje hotelowe podczas podróży. 
 Możecie wykonywać zdjęcia migawkowe np. codziennych czynności. 
 Użyjcie swojego aparatu jako pamiętnika: kolekcjonujcie wspomnienia na filmie. 

 Oprócz tych kilku przykładów, technikę tą można stosować przy wykonywaniu dokumentacji np. 
fotograf wybiera poszczególne fazy - podczas budowy domu - następnie łączy te "fragmenty" w 
formie fotograficznego kolażu.

Wskazówka:
 Każdy, kto chce zająć się bardziej dogłębnie taką fotografią powinien określić podstawową 
koncepcję przed rozpoczęciem zdjęć: co ma być przedstawione, które momenty lub motywy 
opowiedzą historię najlepiej i przede wszystkim zwięźle.
 
 

  

Czas jako czynnik

 

  

Planowanie jest opłacalne

  

  

Jeden temat, kilka zdjęć 

  

  

Od pomysłu do serii zdjęć

  

  

Koncentracja na niezwykłym

  

  

Z dziećmi w wesołym miasteczku

  

  

Ruch i martwa natura

  

Lekcja 21

Poszukiwanie Tematu

Planowanie zbiegu okoliczności

 Patrząc na rzeczywiście imponujące zdjęcia nie możesz nadziwić się w jaki sposób udało się 
fotografowi znaleźć ich temat. Czy możesz zaplanować tego rodzaju ujęcia? Jak to zrobić i na co 
zwracać uwagę? Spróbujmy przypomnieć kilka podstawowych zasad. 
 Ujęcia tego typu nie są zazwyczaj tak spontaniczne na jakie wyglądają. Piękne krajobrazy lub 
typowe widoki miasta nie powstają z marszu. Wymagają pewnej dozy planowania. Jakkolwiek 
nowoczesna technologia ułatwia wykonywanie prostych fotografii, tak w celu uzyskania 
prawidłowego kadrowania, kompozycji, kierunku i efektu światła, nadal wymagane jest coś więcej 
niż tylko ostre, poprawnie naświetlone zdjęcia.  

 Zwykle zakłada się, że profesjonalni fotograficy posiadają większe środki finansowe do 

tworzenia lepszych zdjęć. Jednakże fakt ten, jak i sprzęt, nie przesądzają o jakości fotografii. Wręcz 
przeciwnie, najważniejsza jest codzienna pomysłowość i szybka reakcja. Profesjonaliści często 
pracują pod presją napiętych terminów, podczas gdy amatorzy mogą pozwolić sobie na luksus 
spędzania długiego czasu na próbach. Dla osób fotografujących dla przyjemności najlepszym 
okresem są wakacje. Kiedy indziej będziecie mieli czas i natchnienie? Są jednak pewne rzeczy, na 
które trzeba zwracać uwagę planując wakacje.

Dobra rada pomaga robić lepsze zdjęcia 

 Samo Słońce nie tworzy jeszcze idealnej atmosfery. Plaża także się nudzi po zrobieniu trzeciego 
filmu. Gdzie więc można robić dobre zdjęcia plenerowe? 
 Na początek najlepiej jest mieć dobre kontakty z agencją turystyczną. Wskazówka od ekspertów 
może czasem pomóc w celowym wyborze fotogenicznych miejsc na wakacje. 
 Przeglądając katalogi patrzcie nie tylko na ceny, ale dokładnie przeanalizujcie zdjęcia. 
Przedstawcie agentowi biura swoje plany. Znają oni osobiście wiele kompleksów hotelowych. 
Dzięki temu już na samym początku możecie otrzymać wiele pomocnych wskazówek. 

 Na przykład, który pokój powinniście wynająć w Paryżu, żeby mieć dobry widok ponad dachy? 
Gdzie jest hotelowy korytarz z niezwykłą atmosferą, lub który pokój posiadł czar minionych dni dla 
fotografii portretowej i aktów? 
 Kto wie, który pokój jest najlepszy do spania i robienia zdjęć? Czy hotel znajduje się w starym 
parku? Czy niezwykłe położenie basenu oferuje widok obszernej zatoki? Czy szklana winda 
posiada konieczny blask nowoczesnej technologii? 

Zacznij szukać tematów na mapie 
 Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, musisz trochę poczytać. Dobrze ilustrowane przewodniki 
turystyczne i magazyny mogą dać kilka wstępnych wskazówek, gdzie możesz uchwycić 
interesujące motywy. Mapy w odpowiednio dużej skali są nieodzowne do planowania w domu. 

Wskazówka: 
 Robienie na mapie notatek może pomóc w późniejszym dobieraniu tematów.  

 Ilustrowane książki dostarczają pierwszych wrażeń i wprowadzają fotografa w odpowiedni nastrój. 
Celem nie powinno być kopiowanie tematów, ale raczej przygotowanie się do wyprawy. Oglądając 
zdjęcia możesz określić jaki zestaw sprzętu będzie najodpowiedniejszy. Czy powinien to być film 
czarno-biały, czy kolorowy? Lektura także może pomóc w podjęciu decyzji. To samo dotyczy 
doboru filmów. Pomysły na własne historie fotograficzne mogą powstać od razu, w domu.

  
 Cała ta praca przygotowawcza oszczędza wam kłopotów z poszukiwaniem tematów. Czas 
spędzony w podróży jest cenny, więc fotograf powinien skupić się na widokach, które są dla niego 
najważniejsze. 

 Bardzo ważna jest szczegółowa mapa, która pozwoli na określenie kierunku padania światła. Jak 
wiemy, zmiana położenia Słońca jest związana z konkretnymi porami dnia. Kierunek światła 
możecie zaznaczać strzałkami na mapie. 

Wskazówka: 
 Nie na każdej mapie północ jest dokładnie u góry.

 Teraz możesz dostosować wycieczkę do celów fotograficznych. Unikaj robienia zdjęć w środku 
dnia, szczególnie w rejonach południowych i w okolicach równika. Najlepsze są godziny poranne i 
popołudniowe. Pamiętajcie jednak, że w niektórych rejonach okres pomiędzy zmierzchem, a 
ciemną nocą jest bardzo krótki. W tych krajach, o zmierzchu czasu wystarcza na zrobienie tylko 
kilku zdjęć. 

 Jeśli dobrze się przygotujecie, szybko będziecie w stanie określić kiedy są najlepsze szanse na 
uchwycenie, na przykład, popołudniowej atmosfery. Pozwoli to na uniknięcie późniejszego 
rozczarowania, jak wtedy, gdy ze sfotografowanej głównej bramy zamku na zdjęciu pozostał tylko 
ciemny kontur, ponieważ zrobiliśmy zdjęcie w złym momencie. Jeśli wycieczki krajobrazowe mogą 
być zorganizowane indywidualnie, należy je skoordynować z celami fotograficznymi. 
 

  

Najważniejsza jest mobilność

 

  

 Dopasuj wszystkie szczegóły do tematu

  

  

Przygotowywanie ujęć 

  

  

W odpowiednim momencie

  

  

Kontrola jest ważna

  

Lekcja 22

[kursy fotograficzne]
[podstawy fotografii]
 [cyfrowe początki]
 [fotografia cyfrowa]
 [fotografia tradycyjna]
 [czarno-biały kurs laboratoryjny]
 [przydatne programy]
 [odzyskiwanie zdjęć]
 [ciekawe miejsca w sieci]
[usługi fotografów]

 

sprawdź adresy:
Galeria Sart
Internetowe galerie sztuki. Załóż własne konto w galerii.
fotografia artystyczna
otwarta galeria artystycznych zdjęć czarno-białych

Długie Naświetlanie / Światło Zastane

Wszystko przeradza się w bezruch

 Techniki specjalne, jak fotografowanie przy długim czasie naświetlania, są szczególnym 
wyzwaniem. W porównaniu do fotografowania aparatem trzymanym w ręku, przy użyciu krótkiego 
czasu naświetlania - zazwyczaj otrzymujesz mniej dobrych ujęć. Mimo to długie naświetlania w 
nocy lub ujęcia w półmroku - tzw. zdjęcia przy świetle zastanym - posiadają wiele uroku.
 Gdy światło słoneczne straci twardość i intensywność, a pozostałości dnia jeszcze delikatnie 
oświetlają scenerię, nadchodzi czas na specjalne fotografie nocne.  

Wskazówka:
Najlepszych ujęć nie uzyskuje się w nocy, ale raczej o zmroku lub wczesnym rankiem. 

 W tym czasie jasność różnych źródeł światła, o różnych temperaturach kolorów, tworzy bardzo 
interesujące kombinacje kolorów.  Mniej ważne obszary motywu są szybko ukrywane w mroku, a 
rzeczy ważniejsze, lepiej oświetlone, zostają uwypuklone. Zazwyczaj powstają wtedy silne 
kontrasty. Ważny staje się odpowiedni dobór filmu, a przede wszystkim odpowiednie ustawienia 
czasu naświetlania.

Cienka linia pomiędzy mobilnością, a jakością

 W zasadzie, można podzielić te zdjęcia na dwie grupy:
 Ujęcia wykonywane bez statywu (fotografie przy świetle zastanym), przy dużej aperturze (czułe 
obiektywy, f2.8 lub nawet 1.8) oraz "czułe" filmy - ASA 400 lub więcej. 
 Prawdziwie nocne zdjęcia wykonywane przy użyciu statywu z czasem naświetlania od 1 s. do kilku 
minut. Apertury średnie do dużych, oraz średnie czułości filmów gwarantują najlepszą jakość zdjęć.
 Większość motywów fotografii przy świetle zastanym porusza się. Jest to kolejny czynnik 
utrudniający tę technikę. Czas naświetlania musi być wystarczająco krótki, ażeby aparat nie 
poruszył się podczas zwolnienia migawki. Wybór prędkości migawki zależy także od prędkości 
fotografowanego obiektu. Jeśli czas będzie zbyt długi, ruch spowoduje utratę ostrości zdjęcia.   

Wskazówka:
 W przypadku zdjęć aparatem trzymanym w ręku należy ustawiać najwolniejszą migawkę dla 
ustawionej długości ogniskowej. Na przykład, jeśli ustawisz zoom na 125 mm, musisz ustawić 

migawkę na 1/125 s lub mniej. 

 Jeśli w tych warunkach ustawisz krótszy czas naświetlania dla średnio czułych filmów, szybko 
zorientujesz się, że musisz zastosować większe otwarcie przesłony. Znacznie ograniczy to głębię, a 
właściwości optyczne niektórych obiektywów staną się niezadowalające. Jeśli potrzebujesz 
większej głębi przy tych samych ustawieniach migawki, po prostu użyj bardziej czułego filmu. 

  

Ostatnie światło dnia

 Fotografie zachodów Słońca są bardzo popularne. Ich efekty możesz bardzo precyzyjnie 
kontrolować używając ustawień czasu naświetlania. Jeśli chcesz zrobić zdjęcie bezpośrednio w 
kierunku zachodzącego Słońca - bez korekcji - scena będzie wyglądała jak grafika. Więcej 
szczegółów cieni możesz uzyskać poprzez:
 Ustawienie korekcji naświetlania na + 1 do 2 wartości f. 
 Obniżenie nieco aparatu i zapisanie w pamięci uzyskanego ustawienia naświetlania. 
 Odczyt ustawień dla punktu o średniej jasności. 

Wskazówka: 
 Jeśli używasz kolorowego filmu negatywowego, profesjonalne laboratorium może wydobyć z 
niego znacznie więcej. Jeśli nie podoba Ci się klimat zdjęcia, zrób dodatkową odbitkę zgodnie z 
własną specyfikacją (jaśniejszą lub ciemniejszą). 

 Fotografowie wykorzystujący slajdy powinni wykonywać kilka naświetleń (otworzyć przesłonę o 
dodatkowe + 1/2, + 1, + 1 1/2 i + 2 f). Odnosi się to przede wszystkim do wartości obliczonych 
przez wbudowany czujnik. Dzięki temu, po wywołaniu filmu możesz wybrać ujęcie, które ma 
najlepsze oświetlenie.

Wskazówka:
 Fotografowie cyfrowi powinni od razu sprawdzać rezultaty na wyświetlaczu LCD i jeśli jest to 
konieczne, wprowadzić odpowiednie poprawki. Późniejsze rozjaśnianie podczas obróbki graficznej 
spowoduje utratę nastroju zdjęcia. W takim przypadku musisz oddzielnie zmieniać gradację 
jasności i cieni, a następnie dostosować kontrast. 
 

  

Bardzo ostre motywy

 

  

Uderzająca fala

  

  

Duże kontrasty, mało światła 

  

  

Jaki typ filmu najlepiej się do tego nadaje?

  

  

Fotografowanie sztucznych ogni

  

Bardzo ostre motywy 

 Zdjęcia nocne wymagają długiego czasu naświetlania. W związku z tym zazwyczaj są 

wykonywane ze statywu i mają bardziej statyczny charakter niż zdjęcia przy świetle zastanym. 
Podczas gdy wykonując szybkie zdjęcie aparatem trzymanym w ręku, ze względu na niskie 
natężenie światła stosujemy relatywnie otwarty obiektyw, to długi czas ekspozycji wymaga małej 
apertury obiektywu i w efekcie uzyskuje się dużą głębię ostrości. 

 Nie musisz mieć kosztownych, czułych obiektywów, żeby robić zdjęcia z długim czasem 
naświetlania. Możesz także obejść się bez drogich, bardzo czułych filmów. Poprawki podczas 
obróbki (zazwyczaj w przypadku filmów slajdowych), znane jako "push processing", także rzadko 
są konieczne. Wszystko, czego potrzebujesz do robienia zdjęć nocnych, to przygotowanie aparatu 
do długich czasów naświetlania. Musisz znaleźć specjalną funkcję naświetlania lub ręcznie ustawić 
czas naświetlania.
 Ustawienie "B" (ang.bulb - żarówka) zazwyczaj może być stosowane do nieograniczonych czasów 
naświetlania: 

 Migawka zostaje otwarta tak długo, jak wciśnięty jest przycisk zdalnego uruchamiania migawki. 
Chociaż jest to rzadsze, czasem możesz znaleźć ustawienie "T" (od ang. time - czas) w aparacie.

 
Wskazówka: 
 W niektórych typach aparatów, długie czasy naświetlania znacznie zużywają baterie. Lepiej jest 
wykorzystywać aparaty z mechaniczną funkcją długiego naświetlania. 

 Zawsze powinieneś posiadać zapasowe baterie. Twój aparat także może czasem zawieść, 
szczególnie podczas długich sesji nocnych. W niskich temperaturach powinieneś trzymać zapasowe 
baterie blisko ciała, ażeby utrzymać je w cieple.

 W celu uniknięcia wstrząsów aparatu powinieneś używać zdalnego lub kablowego wyzwalacza 
migawki. Upewnij się, że nie jest on zbyt krótki (co najmniej 15 cm). Specjalna uwaga dla 
zapominalskich: jeśli zapomnieliście zdalnego wyzwalacza, możecie zastosować następującą 
sztuczkę: użyj funkcji samowyzwalacza. Zdjęcie zostanie zrobione automatycznie bez konieczności 
dotykania go. Jest to także wygodne, gdy umieścisz aparat np. na murze lub stole, zamiast na 
statywie.

Uderzająca fala 

 Jeśli chcesz osiągnąć więcej w tej specjalnej dziedzinie fotografii, powinieneś zakupić naprawdę 
stabilny statyw. Powinieneś także sprawdzić go, gdy będzie w pełni rozłożony. Jeśli znajdujecie się 
na nienajlepszym podłożu lub wieje mocny wiatr powinieneś przykręcić do statywu dodatkowe 
obciążenie. 

Profesjonalna wskazówka: 
 Funkcja wstępne uruchomienie lustra może być wykorzystana do zmniejszenia drgań 
wytwarzanych przez ruch lustra (w aparatach SLR). Lustro jest odchylane przez niewielką dźwignię 
jeszcze przed wykonaniem zdjęcia.

 Z tego względu, aparaty typu "wyceluj i zrób" oferują optymalne warunki początkowe, ponieważ 
nie posiadają systemu luster. Dodatkowym efektem jest to, że możesz patrzeć przez bezpośredni 
wizjer optyczny podczas całego czasu ekspozycji. W aparatach typu SLR wizjer jest ciemny. W 
niektórych typach aparatów, powinieneś zakryć otwór wizjera wbudowaną zaślepką, żeby 
uniemożliwić wykonanie złego naświetlenia. 

 Rozbudowane systemy naświetlania są bardzo pomocne podczas wykonywaniu zdjęć nocnych.

Duże kontrasty, mało światła

 Najważniejszym elementem w fotografii nocnej jest uchwycenie odpowiedniego momentu. Jak już 
wspomnieliśmy, zmierz jest bardziej odpowiedni do tego rodzaju zdjęć niż czerń nocy. Najlepsze co 
możesz zrobić to ustawić aparat przez zmrokiem i czekać na moment, gdy światło dzienne zmieni 
odcień z pomarańczowo-czerwonego na niebieski. Tylko wtedy nowe światła wychodzą na 
pierwszy plan, a resztki światła dziennego oświetlają jeszcze pozostałą scenerię. 

 Teraz musisz określić odpowiedni czas naświetlania. Wbudowany światłomierz zazwyczaj okazuje 
się nieprzydatny. Technika naświetlania, która podkreśla tony pośrednie, zbyt mocno wyodrębnia 
jasne miejsca, w porównaniu z jasnością otoczenia. Powoduje to zbyt słabe naświetlenie zdjęć. 

 Z drugiej strony, odczytywanie wartości dla punktów ciemnych prowadzi do wybielania punktów 
jasnych, co także jest niepożądane. Najlepsze, co można zrobić, to wybrać obszar motywu o 
średniej jasności, taki jak np. powierzchnia drogi oświetlona przez latarnię. 

 Wartość ta może być wpisana ręcznie lub zapisana w pamięci. 

Wskazówka profesjonalna:
 Pomocne może być wykorzystanie karty skali szarości. W tym celu, standardowa karta skali 
szarości jest zapamiętywana w obrazie wizjera poprzez wykonanie odczytu z małej odległości. 

 Najlepszą metodą określenia czasu naświetlania jest ustalenie przesłony, a następnie dobranie 
odpowiadającego jej czasu naświetlania. Przy czasach naświetlania dłuższych niż 1 s. powinieneś 
pamiętać o Efekcie Schwarzschild'a. Znacznie mniejsze prędkości migawki wymagają dłuższych 
czasów naświetlania w stosunku do wybranych przez aparat. 
 Decyzja, czy powinieneś wykonywać zdjęcie z lub bez automatycznego ustawiania ostrości, należy 
wyłącznie do Ciebie. W fotografii przy świetle zastanym jeśli kontrast jest wystarczająco duży, 
funkcja autofocus może okazać się bardzo przydatna. W tym przypadku, pozwoli na szybsze i 
dokładniejsze znalezienie motywu w ciemnym obrazie widocznym przez wizjer. Im bardziej 
nieruchome są obiekty przed aparatem, tym mniejszy sens ma stosowanie funkcji automatycznej. W 
przypadku dłuższych czasów naświetlania lepiej jest ustawiać ostrość manualnie, na statywie.

Jaki typ filmu najlepiej się do tego nadaje?

 Z jednej strony, dobrze jest wykorzystywać bardzo drobne ziarno, tzn. niskoczuły film z 

bardzo dużą rozdzielczością. Z drugiej strony, niskoczułe filmy posiadają twardszą gradację. W 
związku z tym źle tolerują wysokie kontrasty i wykazują mniejszą tolerancję naświetlania niż 
emulsje średnio- lub wysokoczułe. Musisz także pamiętać, że niskoczułe filmy wymagają 
odpowiednio dłuższych czasów naświetlania. Efekt Shwarzshcild'a staje się bardziej widoczny. 

Najbardziej pomocne są testy 

 Koniecznie musisz spróbować najpierw naświetlić kilka filmów testowych, ponieważ w tym 
rodzaju fotografii, skądinąd podobne filmy reagują bardzo różnie. Każdy, kto stosuje kolorowe 
filmy negatywowe może poradzić sobie nawet z najtrudniejszymi kontrastami dzięki zastosowaniu 

płaskiej gradacji i późniejszemu poprawieniu efektów kolorowych w laboratorium. W fotografii 
czarno-białej nie ma nic lepszego, niż własnoręczne wywoływanie, gdy możesz sam 
zoptymalizować gradację i wartości szarości. 

Wskazówka profesjonalna: 
 Jeśli chciałbyś bezpieczniej stosować filmy slajdowe i wykonywać niepowtarzalne zdjęcia, 
powinieneś poprosić o "clip processing" w profesjonalnym laboratorium. W tym procesie, 
pierwszych kilka naświetleń na filmie jest odcinanych i wywoływanych w pierwszej kolejności. Na 
podstawie tego testu, fotograf może zamówić odpowiednie dla niego korekty. 

 Jeśli chodzi o temperaturę kolorów w fotografii nocnej, zazwyczaj masz do czynienia z mieszanką 
różnych źródeł światła. Jest to istotny aspekt, który kreuje specyficzną atmosferę tych fotografii. W 
związku z tym powinieneś wykonywać zdjęcia na materiale do światła dziennego nawet wtedy, gdy 
przeważa światło sztuczne. Unikaj filtrów korekcyjnych. 

 Ci z Was, którzy mają odwagę spróbować tego rodzaju fotografii, powinni rozważyć także kwestię 
formatu filmu. Format 35 mm czerpie najwięcej z najnowszych technologii emulsyjnych, ale nie ma 
wątpliwości, że większe formaty również z nich czerpią. Efektywna rozdzielczość ma mniejsze 
znaczenie w tym szczególnym rodzaju fotografii. Znacznie większe znaczenie ma dostępne 
nasycenie kolorów i mniejszy współczynnik powiększania w procesie obróbki. Dziś, większe 
formaty nadal prowadzą w tym względzie. W związku z tym każdy, kto chce wykonywać fotografie 
nocne, doskonałe pod względem technicznym, powinien przynajmniej spróbować użyć dużego 
formatu.

Fotografowanie sztucznych ogni

 Gra ognia i światła może być uchwycona całkiem prosto. Prawie każdy aparat jest do tego zdolny. 
Ustawienie "B" (bulb) lub "T" do długiego naświetlania jest warunkiem wstępnym. Ustawienie to 
umożliwia dowolnie długie utrzymywanie otwartej migawki. Ważne jest także posiadanie statywu i 
kablowego wyzwalacza migawki. 

Wskazówka: 
 Doświadczeni fotografowie zabierają ze sobą małą latarkę, żeby mogli z zewnątrz sprawdzać 
ustawienia aparatu. 

 Filmy o średniej i wysokiej czułości (ASA 100 - 400) są najlepsze do tego celu. Jeśli jest to 
możliwe, przy wyborze obiektywów, powinniście preferować standardowe lub szerokokątne 
długości ogniskowej. Obiektywy nie mogą być zbyt niskoczułe (najlepiej f = 2.8). 

 W związku z tym, że pokazy sztucznych ogni przyciągają wielu widzów, powinniście przyjść 
wcześniej i znaleźć odpowiednie miejsce dla aparatu. Istotne jest, ażeby w polu widzenia aparatu 
nie było oświetlonych budynków, ponieważ mogą one spowodować niechcianą poświatę. 

Przygotowania są ważne 

 Oczywiście powinniście wcześniej dokonać wszystkich koniecznych ustawień i załadować film. 
Czarny kawałek papieru może być użyty do przykrycia obiektywu pomiędzy krótkimi przerwami 
między kolejnymi eksplozjami. Umożliwi to zapisanie kilku z nich na jednej klatce. Zwiększy to 
ogólny efekt zdjęcia. 

Jak przygotować ustawienia? 

 Przy tym rodzaju fotografii nawet wyszukane systemy naświetlania nie poradzą sobie. Kontrast 
pomiędzy jasnościami i miejscami ciemnymi jest po prostu za duży. Warunki oświetleniowe 
zmieniają się zbyt szybko. Migawka musi być otwarta przynajmniej przez kilka sekund, żeby ślady 
światła były zapisane na filmie. Generalnie: 
 Ustawienie przesłony ma duży wpływ na smugi światła 
Czas naświetlania określa długość rozmazań i ich obfitość. 

Wskazówka:
 Używaj filmów o średniej czułości (ASA 100-200) nie schodź zbyt z przesłoną, najlepiej 4.0 lub 
5.6. Migawka powinna być otwarta przez 10 do 30 sekund. 

 Zdecydowanie powinieneś robić kilka różnych ujęć jedno po drugim. Osoby, które wcześniej 
pracowały nad tym tematem wiedzą, że najbardziej efektowne wystrzały zdarzają się pod koniec 
pokazów, a tzw. Wielki Finał gwarantuje najlepszy rezultat!

Lekcja 23

Głębia ostrości

Poprawne użycie ostrości i rozmycia

 Dzięki nowym obiektywom i filmom wszystko jest możliwe: ostrość dokładnie tam, gdzie tego 
chcesz. Kreatywne ustawianie ostrości jest bardziej wyraziste i łatwiejsze niż dotąd! 
 Jak wiemy do kompozycji zdjęcia najpierw należy wybrać odpowiednie ustawienie. Odległość od 
fotografowanego obiektu ma duży wpływ na ostateczny efekt zdjęcia. Równie ważny jest obszar 
zawarty w efektywnej ogniskowej oraz perspektywa.  

  
 Zazwyczaj zaniedbuje się inny aspekt fachowej fotografii. Niektórzy fotografowie uważają 
kombinację czasu naświetlania i wielkości przesłony tylko za środek pomiaru światła. Ale to coś 
więcej:
 Czas naświetlania tworzy dynamiczne lub statyczne wrażenie poprzez użycie większej lub 
mniejszej prędkości migawki. 
 Oprócz kontroli naświetlania, apertura służy także do stopniowania obszaru obrazu. 
 W pełni automatyczne funkcje skłaniają ludzi do pozostawienia całej pracy aparatowi. Wiele 
przeciętnych zdjęć, które wszyscy widzieliśmy jest tego dowodem. Tylko zaangażowany fotograf 
wie jaka będzie zależność pomiędzy obszarami ostrymi i rozmazanymi jeszcze przed zrobieniem 
zdjęcia, a przy odrobinie doświadczenia, może nawet przewidzieć stopień nieostrości. Używaj 
konkretnych ustawień apertury, żeby bawić się efektami przestrzennymi. 

Odpowiedni stopień kontroli

 Osoby posiadające aparaty SLR mogą wcześniej skutecznie ocenić jak ustawienie apertury wpływa 
na fotografię. Większość wymiennych obiektywów lub wysokiej jakości obiektywów 
wbudowanych posiada do tego celu skalę głębi ostrości. Pokazuje ona zakres ostrości przy różnych 
ustawieniach apertury. Innymi słowy, możesz zobaczyć jak duża będzie głębia ostrości przy 
ustawieniu odległości np. na 10 metrów. Im większa jest liczba f, a w związku z tym mniejsza 
apertura (otwór przesłony), tym większy będzie zakres ostrości przed i za ustawioną odległością 10 
m. Obiektywy typu zoom posiadają zazwyczaj kilka skal, stosuje się je w zależności od długości 
ogniskowej.

 Innym optycznym narzędziem, które posiadają niektóre aparaty jest tzw. przyciski stop-down. 
Umożliwia on zejście do wybranej apertury przed rzeczywistym zrobieniem zdjęcia, w celu 
sprawdzenia efektu. Przy zmniejszaniu apertury, obraz w wizjerze staje się stopniowo ciemniejszy, 
a zakres ostrości zwiększa się. Doświadczeni fotografowie mogą ocenić ostateczny efekt.   

  

Coś co powinieneś wiedzieć...
 Określenie "ostrość" nie jest jasno zdefiniowane w sensie technicznym. Nie istnieją precyzyjne 
liczby, które określają stopień ostrość. Zbyt wiele czynników wpływa na to zjawisko. Oświetlenie i 
kontrast odgrywają tak samo ważną rolę jak odtwarzanie kontrastu na filmie. Fotografie zazwyczaj 
wydają się ostrzejsze, gdy efekt ostrości zwiększany jest poprzez kontrasty wynikające z małego 
konta padania światła, którego źródło jest maksymalnie oddalone od osi optycznej. Filmy z większą 
gradacją (większym kontrastem) tworzą motywy z większą ostrością niż filmy z emulsjami bardziej 
miękkimi (takimi jak filmy portretowe). Natura ostrości i rozmazania jest kluczowa. Rozmazanie 
może wynikać także z poruszenia aparatu. Wibracje wewnątrz aparatu (praca lustra) mogą również 
wpłynąć na ogólne rozmazanie obrazu. Częściowe rozmazanie wynika zazwyczaj z ruchu obiektu. 
Mówimy wtedy o rozmazaniu ruchowym. 

  

Co składa się na ostrość?

 Apertura obiektywów nie tylko kontroluje strumień światła poprzez zmianę jego średnicy, ale 
wpływa także bezpośrednio na zakres ostrości przed i za płaszczyzną ostrości. Ustawienia ostrości 
wykonywane są zazwyczaj z największą, tzn. otwartą aperturą. Zmniejszenie średnicy apertury 
(zwiększenie liczby f!) zwiększa głębię ostrości. W związku z faktem trójwymiarowości obiektów, 
powoduje to następujące konsekwencje: 

Głębia ostrości powinna być traktowana jako płaszczyzna. Obraz zawsze posiada miejsce o 
wysokiej ostrości i obszar, który jest rozmazany. 

 Dokładnie mówiąc, ostrość występuje w ogniskowej promieni światła, tzn. w płaszczyźnie 
ogniskowej. 

 Z grubsza, głębia ostrości zwiększa się o 1/3 do przodu i 2/3 do tyłu.
  

 W strefie 20-krotności długości ogniskowej i przy obrazie w oryginalnym rozmiarze, zazwyczaj 
należy założyć stosunek 1:1. W zbliżeniach, stosunek ten zmienia się do: 2/3 z przodu i 1/3 za 
płaszczyzną ogniskowej. W związku z tym nie ma wątpliwości, że maksymalna ostrość jest 
uzyskiwana bezpośrednio w płaszczyźnie ogniskowej. 

Istnieją dwa czynniki, które ograniczają głębię ostrości:
 Odległość pomiędzy obiektywem, a obiektem, tzn. odległość od motywu. 
 Zwiększenie liniowe (tzn. długość ogniskowej) użytego obiektywu. 

 W związku z tym przy tych samych ustawieniach apertury czasem uzyskamy większą głębię 
ostrości, a czasem niewystarczającą. Absolutna głębia ostrości zmniejsza się gwałtownie, jeśli 
pracujesz w zbliżeniach lub większych odległościach ogniskowych. 

 W związku z tym, mniejsza odległość od obiektu odpowiada małej głębi ostrości.

 Obiektywy telephoto tworzą powiększony widok motywu. Obraz jest ograniczony kadrem. 
Zbliżanie się do obiektu dalej zmniejsza głębię ostrości. Jest to sztuczka używana przy 
fotografowaniu mody przez fotografów, którzy chcą, żeby ich zdjęcia wyglądały jak montaż. 
Pracują z tłem, które nagle zupełnie się rozmazuje. Z drugiej strony, małe obiektywy 35 mm są 
popularne wśród fotoreporterów.   

 Tworzą większą głębię ostrości przy tych samych ustawieniach apertury, jak w przypadku 

standardowych obiektywów w odpowiedniej odległości. Chociaż drastycznie zmniejszając aperturę, 
zwiększają głębię ostrości, jakość fotografii może na tym ucierpieć. Fotografia wykonywana przy 
średnich ustawieniach apertury (np. 5.6, 8 lub 11) wydają się bardziej ostre niż te, wykonywane 
przy małej aperturze (np. 32). Przyczyną ogólnego pogorszenia jakości jest efekt dyfrakcji. 
Powinieneś także mieć na uwadze fakt, że głębia ostrości nie zależy od późniejszego stopnia 
powiększenia. Tylko oddziaływanie pomiędzy obszarami ostrymi i rozmytymi wydaje się bardziej 
wyraźna na powiększeniach. 

 

  

 Jak uzyskać większą głębię ostrości

 

  

 Kreatywne narzędzie dla ekspertów

  Jak uzyskać większą głębię ostrości Jeśli ręcznie modyfikujesz program aparatu, możesz łatwo 
zwiększyć głębię ostrości zdjęcia. W tym celu możesz zastosować kilka sztuczek: 

  

 Ustawienie krótszych odległości ogniskowych (większy kadr) przy tej samej odległości do 

obiektu powoduje zwiększenie głębi ostrości. 
 Ogólnie: najlepszym rozwiązaniem dla wielbicieli ostrości jest statyw. Można wtedy ustawić 
mniejszą aperturę, nawet gdy zwiększa się czas naświetlania. 
 Pomóc może także zastosowanie bardziej czułych filmów. Zmiana z ISO 100 na ISO 200 zwiększa 
głębię ostrości o jeden stopień, a ISO 400 nawet o dwa 
 Nie ma zbyt wiele miejsca na głębię ostrości w zdjęciach wykonywanych w małych odległościach. 
Jeśli jest to możliwe należy zwiększyć nieco odległość od obiektu. Spowoduje to zwiększenie głębi 
ostrości. 
 Jeśli nie możecie wystarczająco zbliżyć się do obiektu: zmniejszcie aperturę o kilka stopni. 
Zwiększy to nieco ograniczenie ustawień dla małych odległości. Jeśli Twój aparat posiada przycisk 
stop-down (modele SLR), możesz sprawdzić efekt w wizjerze

Kreatywne narzędzie dla ekspertów 

 Niezależnie gdzie oglądasz zdjęcia: na reklamach, w mediach czy na wystawie, często nie 
znajdujesz pełnej ostrości. 

 Jednak gra pomiędzy ostrością i rozmazaniem nie powinna być traktowana jako niedociągnięcie, 
ale prawdziwie profesjonalne wykorzystanie tej techniki. Ostrość jest bardzo ważnym narzędziem 
kreatywnym. Istnieją dwa powody dla których efekt ten jest dziś jeszcze ważniejszy:
 Wiele popularnych obiektywów uzyskało bardzo wysoki standard techniczny. Niektóre z nich 
osiągają optymalną rozdzielczość i ostrość nawet przy dużych aperturach. 
 Nowe filmy także są ważnym czynnikiem: mogą "dostrzec" dużo więcej niż kiedyś. Ich 
rozdzielczość pozwala na znacznie czystsze przedstawienie szczegółów. Filmy posiadają tak drobne 
ziarno, że jeśli się uważnie przyjrzysz, możesz całkiem wyraźnie zobaczyć głębię ostrości. 

 Jednak nowoczesne filmy także bardzo wyraźnie ukazują miejsca o gorszej ostrości. Nowoczesna 

fotografia nie charakteryzuje się płynnym przejściem pomiędzy dwoma ekstremami, ale ich 
wyraźnym rozróżnieniem: ostre - tu, rozmazane - tam.

 W związku z tym ważniejsze jest teraz, nawet w powszechnej fotografii żeby robiąc zdjęcie mieć 
konkretny pomysł na jego wymowę 

 Można to osiągnąć przez celowe ustawianie głębi ostrości. Chociaż nadal będziecie natrafiać na 
motywy, które muszą być ostre w całym obszarze zdjęcia, to znacznie częściej będziecie w stanie 
stopniować obszar obrazu poprzez celowe sterowanie ostrością. Zwiększy to efekt 
trójwymiarowości i głębi fotografii. Fotografie nie wyglądają wtedy tak martwo, przedstawiając 
trzy wymiary w formie dwóch. Zejście o 1 do 3 numerów przesłony (f) podkreśla to, co jest ważne i 
powoduje rozmycie elementów mniej znaczących. 

 Wiedzą o tym nie tylko fotografowie zajmujący się portretami i modą, którzy używają długości 
ogniskowych od 135 do 300 mm z dużą aperturą wstępną. Zmniejszają aperturę tak, żeby ich 
modele były wyraźnie odróżnione od rozmazanego tła. Kolory mogą być celowo wyodrębniane i 
łączone.
 Podstawowa zasada: bardziej aktywnie podkreślicie przesłanie zdjęcia jeśli zastosujecie celowy 
podział obszarów ostrych i rozmytych. Jeśli będziecie w stanie to robić, nigdy już nie przyniesiecie 
do domu przeciętnych zdjęć!

Lekcja 24

Ustawienie aparatu

Szukaj okazji!
 Mobilność jest potrzebna. Może wnieść urozmaicenie w świat Twoich fotografii. Większość zdjęć 
wykonuje się z poziomu oczu a wybór odpowiedniego ustawienia aparatu nie może być sprawą 
przypadku! Spróbuj czegoś innego! Odejście od utartych schematów może zaowocować 
pasjonującymi zdjęciami.  

  
 Zdarza się, że do uzyskania ciekawszego zdjęcia wystarczy zmienić położenie aparatu o kilka 
centymetrów! Ważna jest odległość od motywu, jak i położenie osi optycznych. Kombinacja obu 
tych wielkości oraz ustawienie efektywnej długości ogniskowej wpływają na końcowy efekt. 
Wskazówka:
 Prawie każda zasada kompozycji może być złamana. Zależy to od motywu. Potrzebne jest jednak 
doświadczenie wynikające z praktyki i własnych eksperymentów. Gdy się je zdobędzie, 
niekonwencjonalne kompozycje będą ożywiać fotografie. 

Różnorodność jest kluczem do sukcesu

 Przy "standardowym" ustawieniu aparatu oś optyczna znajduje się na wysokości od 1.50 do 1.65 m 
nad ziemią. Jeśli nieco przysiądziesz, staniesz na podwyższeniu lub poruszysz się w bok, uzyskasz 
zupełnie inny efekt. 

 Wielu fotografów nie zdaje sobie sprawy z wagi wpływu wysokości ustawienia aparatu na 
portretowane obiekty. Ostatecznie, w ten sposób fotograf decyduje o położeniu różnych elementów 
obrazu względem siebie. 

Zmiana położenia aparatu powoduje nachodzenie na siebie, przykrywanie lub obramowywanie się 
poszczególnych elementów. Na przykład, jeśli wykonujesz zdjęcie poprzez okno, którego ramy są 
widoczne na fotografii, podkreślisz efekt przestrzenny. 
Wskazówka:
 Wykonaj próbę: wyceluj aparat bez filmu na zwykły codzienny obiekt, taki jak ławka w parku czy 
samochód. Następnie zmieniaj położenie aparatu. Obserwuj jak zmienia się obraz. Zwróć uwagę na 
efekt pierwszego planu i tła w zależności od wysokości, na której znajduje się aparat.  

 Fotografowanie stało się szybkie i łatwe. Nadal jednak powinieneś poświęcić kilka sekund na 
znalezienie odpowiedniego ustawienia aparatu. Patrząc przez wizjer zwracaj uwagę nie tylko na 
główny motyw, ale patrz na obraz jako na całość. Końcowy rezultat będzie lepszy!

 Motyw najlepiej wybrać zanim spojrzymy przez wizjer. Wcześniej powinieneś także zaplanować 
długość ogniskowej. Zdecyduj, czy chcesz sfotografować wycinek widocznej scenerii, czy poprzez 
zmniejszenie długości ogniskowej, pragniesz pokazać więcej z otoczenia. 
  

 Zastanów się:
 Czy niebo jest odpowiednim tłem... 
 ...A może łąka lub chodnik wyglądałyby lepiej? 

 Zmiana ustawień powoduje, że tło nagle wygląda zupełnie inaczej. Możesz wyeksponować 
niektóre elementy, a inne po prostu ukryć. W zależności od ustawienia aparatu, zarysy i struktura 
stają się bardziej lub mniej widoczne. Znajome motywy będą znacznie wyróżnione, jeśli zostaną 
pokazane z dolnej perspektywy, lub z góry - "z lotu ptaka". 

Odpowiedni kąt

 Każdy, kto opuści aparat z poziomu wysokości oczu zmieni nastrój wielu swoich zdjęć. Po prostu 
zniż się i zobacz jak zmienia się wygląd motywu. Usiądź, jeśli planujesz wykonanie serii fotografii. 
Uklęknij, gdy wykonujesz zdjęcia dzieci, aby znaleźć się na ich poziomie. Jeśli chcesz być 
kreatywny, stosuj bardzo ostre kąty. Spróbuj położyć się na ziemi. Efekt będzie zadziwiający: dzieci 
(i oczywiście inne motywy) nagle stają się ogromne!
 Teleobiektywy dają powiększony widok. Obraz jest ograniczony kadrem. W takim przypadku, 
zbliżenie się do fotografowanego obiektu zmniejsza głębię ostrości. Jest to sztuczka używana często 
przez fotografów mody i portrecistów pragnących, aby zdjęcia wyglądały jak montaż. Fotografia 
wykonywana jest na tle, które nagle zupełnie się rozmywa. Z drugiej strony małe, 35 mm-
obiektywy są popularne wśród fotoreporterów.   
 

  

Odchodzenie od norm

 

  

Eksperymenty

  

  

Waga praktyki

  

  

Widok jak z samolotu

  

  

Widok z lotu ptaka

  

  

Fotografie "na wyczucie"

  

  

Obramowane widoki

  

  

Przypadki szczególne

Lekcja 25

Kolor to coś więcej niż widzisz
 Zapalony fotograf nie zadowoli się samymi kolorowymi fotografiami. Poświęci dużo wysiłku by 
uzyskać dobre zdjęcia z interesującą kompozycją kolorów. 

 Bez światła - nie ma koloru 
 Ludzkie oko, jak wiemy, rozróżnia tylko bardzo wąski zakres spektrum promieniowania. Rejestruje 
fale elektromagnetyczne o długości od 400 do 700 nm (nanometrów). Widzialne spektrum w 
uproszczeniu dzieli się na niebieskie ( długość fali: 400 - 500 nm), zielone (500 - 600 nm) oraz 
zakres fal długich - czerwonych
(700 nm). 

 

 Obecność wszystkich części składowych kolorów charakteryzuje światło białe (średnie światło 
dzienne). Składają się na nie wszystkie kolory od niebieskiego do czerwonego. Obiekty fizyczne, w 
zależności od swojej natury: albo odbijają wszystkie fale (dając kolor biały) albo pochłaniają ich 
część. Mieszanka pozostałych, odbitych daje widoczny kolor. 

 Zielone pole odbija zielony zakres spektrum światła, pochłaniając jednocześnie składową niebieską 
i czerwoną. Zmiana proporcji powoduje zmianę nasycenia koloru. Na przykład zielony pieprz 
będzie widoczny w naturalnym kolorze tylko wtedy, gdy odpowiadające kolorowi długości fali 
będą obecne w świetle. Oświetlany światłem barwnym będzie zmieniał swój wygląd. Jeśli zostanie 
na przykład oświetlony pomarańczowym światłem, zielony pieprz stanie się ciemny, prawie 
bezbarwny.   

 Ten sam efekt widoczny jest wieczorem i w nocy. Przy zbyt słabym oświetleniu, nie jesteśmy w 
stanie rozpoznawać i wyróżniać kolory. W nocy wszystkie koty są czarne - przynajmniej dla 
ludzkiego oka! Widzenie kolorów przez oko jest charakterystyczne tylko dla wysokiego natężenia 
światła. W półmroku, receptory czarno-białe przejmują pracę receptorów czułych na kolor. 

 Oprócz dominującej kompozycji kolorów światła padającego (temperatury koloru), istnieją inne 
parametry, równie ważne dla opisu natury koloru:  Odcień 
Powierzchnia obiektu 
Nasycenie koloru 
Jasność koloru 
 Natężenie oświetlenia 
 Pigmentacja 

Kontrast
 Jasność nie jest jedynym czynnikiem, powodującym różnice w odtwarzaniu kolorów. Kontrast 
oświetlenia ma także duży wpływ na wygląd barw. Kolory w cieniu są mniej wyraźne i jaskrawe. 
Natomiast kolory powierzchni oświetlonych przez słońce wydają się być bardziej nasycone i 
dopełnione. Wysokokontrastowe światło, towarzyszące niskiemu położeniu słońca na niebie, 
podkreśla wyrazistość kolorów. Z drugiej strony mgła, zachmurzenie i deszcz powodują 

wygaszenie kolorów o mało zróżnicowanej jasności. Oświetlenie powoduje wtedy bardzo mały 
kontrast.  

Ważna różnica

 Oprócz efektu kolorów indywidualnych, także grupy kolorów wywierają wpływ na ostateczny 
wygląd fotografii. Na przykład, kolory achromatyczne - biały, szary i czarny - kontrastują ze 
wszystkimi innymi barwami. Doświadczone oko zawsze rozpozna rodzaj koloru na podstawie barw 
achromatycznych, szczególnie na podstawie szarych elementów obrazu. Czerń i biel nie mają tak 
wyraźnego wpływu na odtwarzanie kolorów. Każdy, kto próbuje zidentyfikować rodzaj koloru na 
podstawie barw chromatycznych, będzie miał problemy. Widoczne są jedynie bardzo drastyczne 
błędy. Jeśli nie ma żadnych kolorów odniesienia, można utknąć w miejscu. Nasza zdolność do 
zapamiętywania kolorów jest bardzo słaba, ponadto kolory zmieszane zapamiętywane są z dużym 
przekłamaniem w stosunku do oryginału. 

Spektrum kolorów
 Kontrast kolorów występuje, gdy w spektrum kolorów znajdują się one daleko od siebie. W 
ekstremalnych przypadkach są kolorami przeciwstawnymi (znajdują się po przeciwnych stronach 
koła kolorów). Wydźwięk obrazu jest zupełnie inny, gdy motyw składa się tylko z jednej barwy 
zróżnicowanej poprzez zmiany jasności i nasycenia. Obrazy takie nazywane są 
monochromatycznymi, a ich atrakcyjność polega na umiejętnej kombinacji odcieni kolorów. 
Ogólnie mówiąc, kolor daje fotografowi narzędzie do tworzenia efektów specjalnych. W tym 
przypadku kombinacja kolorów bardziej zależy od dnia niż obiektywnego odwzorowania.  
 

  

Kolory chromatyczne i achromatyczne

  

  

Biel 

  

  

Kolor niebieski 

  

  

Kolor żółty i zielony

  

  

Kolor czerwony i Brązowy 

 

Kolor jako kontrast
 Kolory tworzą kontrasty, gdy połączy się różne barwy o tej samej jasności i nasyceniu. Podstawą 
jest umiejętne łączenie, niezależnie od tego, czy kolory mają czysty odcień, czy też są mieszaniną. 
Ważne jest by były spektralnie odległe od siebie. Pożądany kontrast można stworzyć łącząc ze sobą 
kolory: jasne i ciemne, powściągliwe i wyraźne; albo używając uderzającego koloru sygnałowego.  

  

Ciepłe kolory
 Po dodaniu żółtego, uzyskany kolor będzie cieplejszy. Ilustruje to także psychologiczny efekt barw. 
Kolory, takie jak zielony, pomarańczowy i czerwony stają się szczególnie ciepłe po wymieszaniu z 
żółtym. Na przykład żółto-zielony wydaje się tak ciepły jak pomarańczowy lub czerwono-
pomarańczowy. Dotyczy to głównie stłumionych odcieni, gdy efekt mniej nasyconych kolorów jest 
słabszy. W tym przypadku zimne kolory tworzą szczególnie wyraźny kontrast. 

 

Kolor i harmonia

 Wewnętrzna równowaga motywów, która emanuje spokojem i pogodą opiera się głównie na 
świadomym doborze harmonijnych kolorów poszczególnych elementów. Podobne odcienie, 
zbliżone do siebie spektralnie lub skoordynowane mieszaniny mogą scalić martwą naturę. Żaden z 
kolorów nie dominuje, żaden z obiektów nie przyciąga całej uwagi. Zdjęcie powinno wywierać 
określony efekt jako całość i oddziaływać na obserwatora odpowiednim rozkładem kształtów i 
powierzchni. Stosunkowo duże kolorowe powierzchnie i najwyżej kilka barw wystarczy do 
kolorowej fotografii tego typu.

Kolory dopełniające

 Największy możliwy kontrast pomiędzy dwoma barwami osiąga się, gdy znajdują się one 
dokładnie po przeciwnych stronach koła kolorów. W takim przypadku nazywane są kolorami 
"dopełniającymi". Prawdziwie dopełniający efekt kontrastowy osiągany jest, gdy używane są razem 
niebieski z żółtym, magenta z zielonym, cyan z czerwonym. Wszystkie mieszaniny tych kolorów 
także mają uzupełniających partnerów, chociaż efekt optyczny jest znacznie słabszy. 

Kolory punktowe
 Im intensywniejszy kolor punktowy, tym mocniejszy efekt. Nie potrzeba dużego obiektu, żeby to 
osiągnąć. Duża powierzchnia tła o wyciszonych kolorach także może zostać wzbogacona tego typu 
kolorowymi akcentami. Kontrasty mogą ożywić kompozycję i dodać motywom nieco wigoru. 

 

Zimne kolory
 Niebieski nie jest jedynym kolorem, który tworzy chłodną atmosferę - wszystkie mieszaniny tego 
koloru dają taki efekt. Mieszaniny niebieskiego z zielonym (cyan) i czerwonym (magenta) są 
szczególnie silnymi kolorami sygnałowymi. Eksperymenty twórczych zmian motywu za pomocą 
"chłodnych" kolorów można przeprowadzać stosując niebieski filtr. 

Wskazówka:
 Same kolory nie stworzą dobrego zdjęcia. Jednak używane rozważnie mogą pomóc w uzyskaniu 
lepszych fotografii

Lekcja 26

Naświetlanie
 Wyłącz opcję automatycznego ustawiania przesłony w swoim aparacie i zapoluj na motyw lub 
sytuację, w której będą dominować ciemne, przytłumione kolory. Zorientujesz się wtedy, czym jest 
dotarcie do granic "zwykłej" fotografii. 

  
 Prawdopodobnie zauważyłeś już, że poprawnie naświetlone zdjęcie nie zawsze wygląda najlepiej. 
Funkcje naświetlania Twojego aparatu działają zgodnie z prawami fizyki. Ostateczna wymowa 
fotografii zależy także od spojrzenia i interpretacji motywu przez fotografa.
 Na przykład niektórzy fotografowie przykładają większą wagę do subiektywnego spojrzenia, niż 

do najdokładniejszego odtworzenia obrazu. 

 Alternatywą, niezwykle prostą z technicznego punktu widzenia, jest świadome modyfikowanie 
wartości wskazywanych przez światłomierz. W tym celu możesz:

 Wyłączyć program naświetlania 
 Wprowadzić poprawki 
 Uruchomić pamięć aparatu, lub 
 Wprowadzać ustawienia manualnie. 

 

Wskazówka:
 Najpierw powinieneś zdecydować, czy motyw jest odpowiedni. Jakie są warunki oświetleniowe? 
Czy kontrasty motywu pozwalają na duże zmiany w ustawieniach parametrów naświetlania? Jak 
silny efekt wywoła celowe prześwietlenie lub niedoświetlenie?

 Sedno specjalnych fotografii kryje się w pojęciach "high-key" oraz "low-key". Odejście od 
dokładnego odwzorowania może nadać kompozycji unikalną atmosferę. W tym celu powinieneś 
zastosować światło rozproszone lub przynajmniej kontrolować jego kierunek. Rozmyślnie 
skoordynowane, umiarkowane barwy także mają duże znaczenie. 
 Zdjęcia wykonywane na filmach: negatywowych lub slajdach; czarno-białych lub kolorowych, 
mogą być modyfikowane w ten sposób, zyskując znaczną swobodę indywidualnej interpretacji i 
subiektywnej kreatywności. 

Wskazówka:
 Zasadą jest, że najlepszy efekt uzyskuje się uczestnicząc zarówno w procesie naświetlania, jak i 
późniejszej obróbki. 

Efekty dramatyczne

 Określenie "low-key" jest łatwe do opisania. Fotografie wykonane w tym stylu charakteryzują się:
 Nasyconymi kolorami na dolnym końcu skali wartości barw, 
 Głębokimi cieniami, oraz 
 Kilkoma, ale bardzo silnymi kontrastami. 
 

 Światło jest słabe, zazwyczaj ukierunkowane lub delikatnie rozproszone. "Low-key" 

oznacza celowe naświetlanie i komponowanie w sposób odbiegający od normy. Można to osiągnąć 
poprzez świadome wybranie motywów o ciemniejszych barwach i niedoświetlenie klatki o półtora 
do dwóch f-stopni. Te dwa elementy należy łączyć bardzo ostrożnie. Kierunek i intensywność 
światła ma znaczący wpływ na rezultat. W odróżnieniu do ujęcia "high-key" z rozproszonym 
oświetleniem, oświetlenie "low-key" powinno być stonowane, ale skierowane z boku. 

 

Kontrast a stosowany film
 Na filmie, który został naświetlony "normalnie" i prawidłowo, zakres kontrastów motywu zawiera 
się w zakresie kontrastów filmu. Odtworzenie jasności i cieni jest zrównoważone. W przypadku 

celowego niedoświetlenia tak nie jest. Dlatego fotograf musi zwrócić szczególną uwagę na 
elementy, które uważa za najważniejsze i "otoczyć" je tajemniczym półmrokiem. Elementy, które 
wydają się mieć drugorzędne znaczenie będą jedynie zarysem, zbędne znikają w ciemnościach. 
Kilka elementów jaśnieje, a cienie stają się czarne  

 Głównymi przesłaniami ujęcia "low-key" są:
 Spokój, 
 Melancholia, 
 Smutek, 
 Dekadencja, 
 Dramat, 
 Patos. 
  

 Określenia "high-key" i "low-key" od samego początku związane są wyłącznie z fotografią czarno-
białą. Jednak obecnie nowoczesne, kolorowe filmy mogą tworzyć porównywalne efekty.  
 

  

Jaki film?

  

  

Ujęcia low-key w praktyce 

  

  

 Praca z miękkimi kolorami i odcieniami szarości 

  

  

Mniej często znaczy więcej

  

  

Kolory obiektu

  

  

Mgła jako efekt specjalny

  

  

Dobre rezultaty ze slajdami i negatywami kolorowymi

  Lekcja 27

Efekty Zoom

 Nowoczesne zmiennoogniskowe obiektywy dają możliwość tworzenia pełnych ujęć, półzbliżeń i 
ujęć macro. Serie zdjęć powstają szybko i łatwo. Kilka fotografii z różnym kadrowaniem jest 
bardziej interesujące niż pojedyncze ujęcie. Zakres najczęściej stosowanych długości ogniskowych 
to przedział od 28 do 300 mm. Zmiennoogniskowe obiektywy szerokokątne i specjalne 
teleobiektywy obejmują ten zakres. 

  

 Nowoczesne obiektywy zmiennoogniskowe są dobrą alternatywą dla obiektywów o stałej 

ogniskowej: standardowe typy dają optymalną jakość ostrości i zniekształceń zdjęć. Można tworzyć 
zarówno ujęcia szerokokątne, jak i duże zbliżenia. To co wyróżnia ten typ obiektywów od innych, 
to efekt zoom. Jest to kreatywna sztuczka, której nie można uzyskać przy pomocy żadnego 
obiektywu o stałej ogniskowej - w dodatku jest zupełnie prosta.

 Efekt zoom zmienia zwykłe zdjęcia w prawdziwe "dzieła sztuki". Obiektywy zmiennoogniskowe 
znacznie zwiększają różnorodność uzyskiwanych efektów, jak w magii. Alternatywne stosowanie 
dodatkowych filtrów oraz komputerowa edycja, często nie może równać się ze świeżym, 
przyciągającym uwagę efektem oryginalnym. Poza tym, jak już wspomnieliśmy, są to bardzo proste 
metody, nie wymagają żadnego dodatkowego wyposażenia i związanych z nim kosztów 

finansowych. 

 Przy niewielkiej wprawie, metoda uzyskiwania dynamicznych ujęć zoom może być stosowana w 
wielu sytuacjach. Ci z was, którzy są bardzo oszczędni powinni mieć na uwadze, że film 
wykorzystywać trzeba hojnie. 

Wskazówka:
 Weź ze sobą odpowiednią ilość filmów, żeby wypróbować różne ustawienia naświetlania i 
ogniskowej.  

 Wspaniały efekt, bez trudu
 Sztuczka ta polega na kombinacji stosunkowo małej prędkości migawki z jednoczesną zmianą 
długości ogniskowej. Podczas długiego naświetlania zmieniasz ustawienie z małej ogniskowej na 
dużą lub odwrotnie. 

Wskazówka:
 Dobre efekty uzyskasz tylko, jeśli ustawisz czas naświetlania dłuższy niż 1/30 s. Możesz 
wykorzystać odpowiedni program, a jeżeli możesz ustawiać czas i przesłonę manualnie, dobierz 
małą prędkość migawki i dostosuj do niej przesłonę. 

 Przesuwane obiektywy zmiennoogniskowe są wygodniejsze niż obracane szczególnie, gdy chodzi 
o płynną i szybką zmianę ogniskowej. Naturalnie można to zrobić również w przypadku obiektywu 
obrotowego, ale w tym przypadku zaleca się stosowanie statywu, który zapobiegnie ruchowi 
aparatu podczas przekręcania obiektywu. Z drugiej strony, fotografowie, którzy chcą 
eksperymentować mogą spróbować wykonać zdjęcia "z ręki".   

Nierzeczywiste efekty

 Fotografie wyglądają jakby ktoś szybkim pociągnięciem pędzla rozmazał kolory i cienie od środka 
w kierunku brzegów. Motyw wydaje się nierealny i skąpany w świetle. Efekt zwiększa się w 
kierunku brzegów, a tło wydaje się wkraczać na pierwszy plan. Przy obmyślaniu ujęcia powinieneś 
zwracać na to szczególną uwagę.
 Centrum obrazu wprost przeciwnie - pozostaje stosunkowo realistyczne. Skupienie uwagi widza na 
środku obrazu jest kluczowym elementem. 

 
Odpowiedni film 

 Niezależnie, czy wykonujesz zdjęcia przyrodnicze, sportowe, czy krajobrazowe, powinieneś 
wybrać właściwy film. Nakładanie się obszarów obrazu powoduje ogólne zmniejszenie kontrastu, 
powinieneś zatem wybrać film o rozdzielczości "plakatowej". Ujęcia z efektem zoom najczęściej są 
mniej kontrastowe, często zbyt jasne i raczej płaskie. Najlepszym antidotum jest użycie filmów 
wysoko kontrastowych. Zamiast miękkiej, portretowej błony lepiej użyć film, który zagwarantuje 
jakość plakatu. Do tego celu najlepiej nadają się filmy niskoczułe. Mocniejsza, kontrastowa 
rozdzielczość zapewnia niezbędny wydźwięk. Najlepiej będą filmy o czułości ISO 50 i 100. 
Posiadają drobniejsze ziarno. Podczas wykonywania zdjęć w świetle słonecznym, długi czas 
naświetlania prowadzi do konieczności stosowania małej przesłony. Niskoczułe filmy powodują, że 
nie musimy używać najmniejszej, a w związku ze zjawiskiem dyfrakcji, bardzo małe przesłony 
pogarszają jakość zdjęcia. W przypadku większości obiektywów, optymalnym zakresem są 
ustawienia średnie - od 5.6 lub 8 do 11.   

Wskazówka:

 Jeśli jest zbyt jasno na długi czas naświetlania, możesz zastosować filtry o neutralnym 
przyciemnieniu. Można takie kupić w sklepach fotograficznych. 

 Używając filmu slajdowego powinieneś skorygować zmierzone parametry naświetlenia. Zmniejsz 
wartości o -0.5 lub -1 EV. Bardzo często jasne obszary zdjęcia rozlewają się na obszary 
ciemniejsze. Cienie są rozjaśniane, a miejsca jasne błyszczą się. W przypadku filmów 
negatywowych, efekt ten jest łagodzony przy wywoływaniu. 

Wskazówka:
 Otrzymane zdjęcie jest zależne od czasu naświetlania, zakresu i szybkości zmiany długości 
ogniskowych. 
 Efekty zoom nie zawsze dają się dokładnie przewidzieć. Jeśli jednak poświęcisz odpowiednią ilość 
czasu na doskonaleniu tej techniki, szybko znajdziesz własną metodę. Niektórzy fotografowie 
najpierw ustawiają najmniejszą ogniskową i sprawdzają kadr. Następnie zmieniają jej długość 
patrząc w obiektyw, aż do zaplanowanego efektu. Inni fotografowie robią to odwrotnie. 

  

  

Szukaj prostych motywów

  

  

Silniejszy, czy słabszy efekt? 

  

  

Panorama 

  

  

Zbliżanie z lampą błyskową

  

  

Odpowiednie naświetlenie - znakomity rezultat

  

  

Efekty specjalne: wieczorna godzina

  

  

Efekty dla fotografów ryzykantów

  

 Lekcja 28

Cienie jako motyw

 Nie ma czegoś takiego, jak światło bez cienia! Kierunek i rozproszenie światła determinuje 
intensywność cieni. Ważnym tematem do przemyślenia jest fakt, że światło ze źródła punkowego 
tworzą zupełnie inne efekty, niż światło padające z dużego obszaru. 

  
 Zależnie od gustu: cienie mogą być uważane za element niepożądany, lub mogą być celowo użyte 
jako kreatywne narzędzie. 
 Pomimo że sylwetki mogą być dobrze wkomponowane w obraz, wykonując zdjęcie często nie 
zwraca się na nie uwagi, a później uważa się, że psują ostateczną fotografię. 

 Nie każde zdjęcie z rozproszonym oświetleniem bez żadnych cieni przyciąga uwagę obserwatora. 
Wrażenie zazwyczaj powstaje dzięki niezwykłemu oświetleniu. Powstające wtedy cienie mogą stać 
się częścią zaplanowanego motywu.

 Cienie można uzyskać zarówno przy świetle dziennych, jak i sztucznym. Niezależnie od tego, czy 
używasz bardzo szybkiej lampy błyskowej, czy oświetlenia stałego, kształt źródła światła i 
odległość od obiektu określa intensywność i jakość cieni. 

Wskazówka:
 Przywiązuj taką samą wagę cieniom, jak i powierzchniom oświetlonym.  
 Fotografia reklamowa słusznie uważana jest za pole innowacyjne. Wyszukane produkcje 
reklamowe ilustrują nie tylko aktualne tendencje, ale także pokazują przyszłe trendy. Z tego punktu 
widzenia, zdjęcie nie posiadające cieni, które zostało oświetlone przy użyciu wszystkich 
"książkowych" metod, wydaje się odsunięte w przeszłość. Cienie i związana z nimi żywotność, 
pokazywane są celowo i przeciwstawiają się tendencjom do tworzenia "sterylnych" fotografii. 

 
 

  

Cienie jako motyw

  

  

Wyrazistość cieni 

  

  

Sylwetki

Lekcja 29

Wielokrotna ekspozycja

Coś więcej niż pojedyncze zdjęcie
 Dla wielu fotografów zrobienie zdjęcia kończy się po ułamku sekundy, wymaganym do 
naświetlenia filmu. Dla fotografów lubiących eksperymentowanie i doświadczonych amatorów 
prawdziwa twórczość może zacząć się dopiero wtedy! Dlaczego nie naświetlić dodatkowego 
motywu na tej samej klatce filmu? Bardzo interesujące montaże mogą powstawać również później. 

  
 Wielokrotne ekspozycje można tworzyć zarówno w indywidualnych sekwencjach, jak i z 
czasowym opóźnieniem. Uzyskane efekty mogą być nierzeczywiste, surrealistyczne, a czasem 
bajkowe. Metodę wielokrotnego naświetlania należy jednak stosować z rozwagą.
 Istniej kilka technik, pozwalających osiągnąć cel, zależnie od rodzaju aparatu i zamierzonego 
efektu. Rozróżnienie między ekspozycją podwójną a wielokrotną wynika z faktu, że to drugie może 
składać się z teoretycznie nieskończonej ilości pojedynczych obrazów.

Odpowiedni aparat ułatwia zadanie

 Ci z Was, którzy posiadają aparat wyposażony w funkcję wielokrotnej ekspozycji, mają ułatwioną 
pracę. Poszczególne naświetlenia są precyzyjnie koordynowane ze względu na paremetry 
ekspozycji i uproszczone jest odpowiednie ustawienie całego obrazu. Film nie jest przesuwany. 
 W aparatach wyposażonych w funkcje wielokrotnej ekspozycji przełącznik znajduje się zazwyczaj 
na górze, w łatwo dostępnym miejscu. Wciśnięty, po pierwszym naświetleniu wyłącza mechanizm 
przesuwu filmu i zatrzymuje licznik klatek. W tym momencie, przy dalszym wykonywaniu zdjęć 
uruchomiana zostaje jedynie migawka. Procedura ta może być powtarzana tak często, jak tylko 
chcecie. Po ostatnim naświetleniu, film zostanie normalnie przesunięty. Każdy może stworzyć 
nawet efekt pseudostroboskopowy, gdzie dynamiczna scena zapisywana jest w pojedynczej 
sekwencji obrazów. 

Wskazówka:
 Pamiętaj o wciśnięciu przycisku wielokrotnego naświetlania przed zrobieniem pierwszego zdjęcia. 

Aparaty SLR bez funkcji wielokrotnego naświetlania
 Aparaty, które nie są wyposażone w funkcje wielokrotnego naświetlania także mogą być 
wykorzystywane do tych eksperymentów. Wszystko, co trzeba zrobić, to "obejść" funkcje aparatu. 

Wskazówka:
 W tym celu, najpierw napnij film przy użyciu dźwigni do przewijania. Następnie naciśnij przycisk 
cofania, który zazwyczaj znajduje się na spodzie aparatu. Ostrożnie uruchom migawkę. 
Jednocześnie, delikatnie przytrzymaj dźwignię przewijania i jeszcze raz przytrzymaj przycisk 
cofania. Jeśli chcesz, możesz powtórzyć tą procedurę kilkukrotnie. 

 
 Następnie możesz normalnie przesunąć film do przodu. Przycisk zwalniający migawkę znów 
wyskoczy do góry. Upewnij się, że zamknąłeś migawkę i zrób puste ujęcie (z przykrywką 
zasłaniającą obiektyw!). Następna klatka zostanie ustawiona w odpowiedniej pozycji i uniknie się 
nałożenia zdjęć. Licznik klatek nie będzie już pokazywał rzeczywistej liczby naświetleń. 
 Powodzenie tej metody zależy w dużym stopniu od typu aparatu. W związku z tym powinieneś 
wziąć ze sobą próbną rolkę filmu.

  

  

Pole do popisu dla pomysłowości

  

  

Niezwykłe portrety 

  

  

Dwa obrazy, jedno zdjęcie 

  

  

Wspaniałe efekty lampy błyskowej 

  

  

Alternatywy 

  
Lekcja 30

Wywoływanie crossowe

Niezwykłe Kolory
 Kolory, które zaprzeczają zwykłym zasadom równowagi i harmonii, podbijają świat obrazu. 
Krzykliwe kolory i ostre kontrasty charakteryzują kolorowe zdjęcia nowoczesnych fotografów. Na 
pierwszy rzut oka, wydają się niewłaściwe, ale dzięki temu są tak atrakcyjne. Fotografie tego 
rodzaju są bardzo łatwe do wykonania i każdy, kto zna kilka fachowych sztuczek, może osiągnąć 
biegłość w świecie niezwykłych kolorów. 

  

  
Dziwne obrazy bez dodatkowych narzędzi

 Akcesoria są pierwszą rzeczą, o której myślimy gdy chodzi o twórcze modyfikacje. Jednak, sprytni 
fotografowie sam film potrafią wykorzystać jak skarbiec unikalnych efektów. 

 Może Cię kusić do eksperymentowania nie tylko z filmem wywoływanym w sposób standardowy, 
ale także manipulując zarówno filmem, jak i procesem jego obróbki. Wybór odpowiedniego filmu i 
połączenie go z niestandardowym procesem obróbki może zaowocować osobliwymi efektami.

Więc co jest standardem?

 Oczywiście, żeby wykorzystać cały zakres możliwości, każdy film musi być wywoływany 
odpowiednio do typu i specyfikacji obróbki. Jednak, nawet standardowy proces pozwala na 
odchodzenie od normy. Czas wywoływania jest wielkością, która wpływa na wynik. Oczywiście 
można go zmieniać. Na przykład filmy mogą być niedoświetlane i prześwietlane - proces ten jest 
określany jako wywoływanie forsowne. Jego przeciwieństwem jest wywoływanie "hold".

Wykorzystywanie efektów
 Jeszcze więcej do zaoferowania mają te techniki dla twórczych fotografów: wywoływanie 
forsowne filmów slajdowych o więcej niż jeden lub dwa stopnie tworzy wyraźną ziarnistość, 
szczególnie w przypadku czułych i bardzo czułych filmów.

 

  

Efekty graficzne uzyskane przez "nieprawidłową obróbkę"

 Wywoływanie kolorowych filmów negatywowych w procesie slajdowym zmniejsza ilość kolorów 
do tylko kilku monochromatycznych mieszanin. Ale jak znaleźć sposób nie tylko na zmianę 
reprodukcji kolorów, ale także na tworzenie stosunkowo realistycznych wartości kolorów na 
jednym i tym samym zdjęciu?
 Fotograf może usunąć kolory bez większego wysiłku technicznego poprzez wywoływanie 
standardowego filmu slajdowego w kolorowym procesie negatywowym. Brak odwrotnego 
wywoływania w tym procesie zapobiega tworzeniu kolorowych pozytywów. W związku z tym film 
jest podczas wywoływania zmieniony w negatyw.

 
Proces także dla filmów slajdowych

 Filmy slajdoweg przechodzą standardowy, kolorowy proces negatywowy w temperaturze 38 °C: po 
kolorowym wywoływaczu następuje kąpiel w wybielaczu, płukanie, a następnie kąpiel utrwalająca. 
W wyniku tego kolorowe negatywy następująco różnią się od standardowych:
 Brakuje typowego pomarańczowego maskowania emulsji. 
 Można zauważyć bardziej stromy zakres kontrastów oraz większe gęstości kolorów. Negatywy 
wyglądają bardziej "jaskrawo". 

Nowe parametry, nowe kolory

 Zastosowanie filmu slajdowego nie zapewnia automatycznie dobrych rezultatów. Chociaż 
wykorzystanie filmów ze stosunkowo twardymi zakresami kontrastów (właściwym filmom 
slajdowym) prowadzi do większego nasycenia kolorów, nadal trzeba przestrzegać pewnych zasad 
podczas pracy z filmami wywoływanymi krosowo:
 Kontrasty oświetlenia muszą być odpowiednie. 
 Kolory obiektów muszą być dopasowane. 
 Ważne jest odpowiednie naświetlenie. 

 Kluczową rolę pełni kontrolowanie kontrastu poprzez dobór czasów obróbki 
 Musisz zwracać szczególną uwage na odpowiednie oświetlenie. Ponieważ negatywy posiadają 
bardzo ostre kontrasty, tzn. ukazują zupełnie białe i czarne obszry, powinieneś unikać bardzo 
dużych kontrastów oświetlenia.

Wskazówka:
Staraj się nie wykonywać zdjęć bezpośrednio pod Słońce. Negatywy staną się zbyt twarde.
  
 Możesz także kontrolować efekty poprzez kolory obiektu. Bardzo ciemne, achromatyczne 
powierzchnie mają tendencje do wpadania w czerń, a jaśniejsze, pastelowe - w biel. Najlepsze są 
motywy, w których dominują czyste kolory. Ich wyrazistość jest podkreślana poprzez technikę 
wywoływania krosowego: przeważają bogate, jasne kolory.

Wskazówka:
 Istnieją filmy slajdowe, które oferują inną reprodukcję kontrastu, zwaną także zakresem kontrastu. 
Filmy do zdjęć portretowych są bardziej miękkie. Są nieco bardziej zrównoważone w procesie 
wywoływania crossowego. Efekt wysokiego kontrastu filmów slajdowych jest zwiększany.
 Powinieneś rozważyć także technikę charakteryzacji, jeśli stosujesz tą metodę do poprawiania 
portretów. Nakładaj makijaż oszczędnie, ponieważ cross-developing silnie akcentuje usta, brwi i 
oczy. W nowoczesnej fotografii mody, powierzchnia skóry jest fotografowana w bezpośrednim 
oświetleniu. W połączeniu z bardzo delikatnym makijażem metoda ta tworzy blady, a czasem nawet 
śnieżno-biały wygląd cery. 

Wskazówka:
 Takie fotografie zazwyczaj wymagają jedynie specjalnej uwagi, gdy niektóre powierzchnie (np. 
miejsca jasne) wyglądją neutralnie, a inne kolory nierzeczywiście. 
Twarde światło z jasnymi miejscami silnie oświetlonymi i bardzo ciemnymi cieniami tworzy 
graficzny efekt artystyczny związany z twardszą reprodukcją na papierze kolorowym. Wartości 
kolorów są zredukowane. 

  
 

  

Natarcie koloru

  

  

Poprawki w ciemni 

  

  

Inny sposób powiększania 

  

  

Nowe kolory, nowe warunki

Lekcja 31

Przypadkowa martwa natura

To nie czas potrzebny na dotarcie do odległych celów decyduje o tym, czy znajdziesz interesujące 
motywy martwej natury, ale raczej twoje oko do niezwykłych widoków i kompozycji. Mnóstwo 
motywów czeka na odkrycie nawet na twoim własnym progu. Przepis na te, zazwyczaj 
nieplanowane zdjęcia jest całkiem prosty:

 Zbliż się do motywu. 
 Lub użyj dłuższych obiektywów. 

 Uchwyć rzeczy z bliskiej odległości używając makro-ustawienia 
 lub specjalnych makro-obiektywów. 

Patrząc w ten sposób, możesz szybko ulec urokowi niedostrzeganych obiektów przy drodze. Nagle 
zostają ujawnione niewyczerpywalne zasoby fascynujących obrazów. Tajemnicze okno, kształt lub 
po prostu gra kolorów - wszystko to ma swoje własne, intensywne graficzne oddziaływanie. Mogą 
być tylko częścią widoku, ale to istotny powód, dla którego mają tak graficzny wygląd. 

  
 
  
Poprzez wybranie części widoku, kładziesz większy nacisk na motyw i nagle wydaje się on być 
mniej funkcjonalny, a bardziej kombinacją kształtów, kolorów i światła.

Rozpocząwszy kolekcjonowanie tego rodzaju motywów, szybko staniesz się dobry w wybieraniu 
ich. Będziesz stopniowo trenował swoje oko i zaczniesz postrzegać selektywnie. Skupienie się na 
danym temacie może być urozmaicone:

 Możesz fotografować uderzające szczegóły. 
 Możesz trzymać się jakiegoś tematu (np. refleksów światła, znaków, szczegółów 
architektonicznych , a nawet neonów). . 
 Możesz fotografować pary obrazów lub pary motywów. 
 Możesz zbierać optyczne akcenty (specyficzne kształty, kolory).   

Wyposażenie

Jeśli chodzi o aparat i film, możesz używać niemal wszystkich rodzajów współczesnego sprzętu 
fotograficznego. Powinieneś zazwyczaj podchodzić do tego tematu z drobnoziarnistym filmem, 
który zapewnia wysoką rozdzielczość detali. Niemniej jednak, również średnio- i bardzo czułe 
filmy mają współcześnie na tyle drobne ziarno i dobrą rozdzielczość, że i one mogą być używane 
do tego rodzaju motywów. Warto czasem użyć aparatu cyfrowego, zwłaszcza odkąd oferuje on 
znakomitą rozdzielczość obrazu przy zbliżeniach i powiększenie bez żadnych dodatkowych 
akcesoriów.
 Jednakże nawet bardzo prosty sprzęt jest zupełnie wystarczający. Obiektyw ze standardową 
ogniskową wystarczy, byś osiągnął swój cel.   

 

Niedocenione wymiary

Powstają nowe obiektywy macro o coraz dłuższych ogniskowych. Są jedynymi, które oferują 
komfort wyboru różnych ujęć. Z drugiej strony, co mają do zaoferowania obiektywy o standardowej 
ogniskowej? Sporo, włączając kilka korzyści nie do przebicia. To wystarczający powód, by 
wyciągnąć twój stary, zakurzony obiektyw o standardowej ogniskowej do fotografowania martwej 
natury.

 Kąt widzenia aparatu to nie wszystko, ponieważ przy około 45 do 46°, ogniskowa 50 mm z 
grubsza odpowiada świadomemu polu widzenia postrzegania człowieka. Minęły też czasy, kiedy 
byłeś w stanie odróżnić wysoką jakość optyczną zdjęć wykonanych obiektywami stałoogniskowymi 
od tych wykonanych obiektywami zoom. 

 

Więc dlaczego tym razem sugerujemy używanie "standardowych" obiektywów?

Przy określonej minimalnej odległości, ogniskowa 50mm daje bardzo realistyczny obraz bez 
zniekształceń. Brak jest skrajnego dynamizmu należnego przesadnie szerokim kątom i 
skondensowania przestrzeni obrazu przez skrajnie długie ogniskowe. Zamiast tego dostajesz czysto 
zbudowane obrazy, które są skoncentrowane zgodnie z właściwym wyborem kadru.

Oto, co jest przede wszystkim niezbędne do zdjęć napotkanej martwej natury!

 Poprzez ograniczenie się do jednej ogniskowej, możesz powrócić do tradycyjnych wartości 
fotograficznej ekspresji. Wyjście w celu robienia zdjęć z jak najmniejszym ekwipunkiem jest 
uważane za proste ćwiczenie w rozważnym szukaniu właściwej pozycji aparatu i, przede wszystkim 
, właściwego kadru.
Trochę w lewo lub prawo, trochę wyżej i może kilka kroków bliżej obiektu: konfrontacja z 
motywem jest dużo intensywniejsza i trochę bardziej naturalna niż gdy masz inne ogniskowe. Czyż 
nie może to być kontrastem dla zalewu manipulowanych zdjęć? Powrót do korzeni technologii 
jednoobiektywowej lustrzanki?  
 

  

Łatwe do wykorzystania porady o małych kosztach.

  

  

Wszechstronny czy specjalista? 

  

  

Różne rodzaje wzorów. 

  

  

Stworzone dla kolekcjonerów.

Lekcja 32

Sekwencje i serie fotograficzne: Zmiany Motywu w Czasie 

 Fotografia była zawsze uważana za medium dokumentalne, przeznaczone do zapisu wydarzeń. 
"Fotografia wyraża więcej niż tysiąc słów" - w tym stwierdzeniu jest dużo prawdy. Pojedyncze 
ujęcie często opowiada całą historię. Co więcej, jeśli połączycie fotografie sytuacji powtarzającej 
się co pewien czas w serię fotograficzną, możecie stworzyć kompletną dokumentację fotograficzną 

 Zazwyczaj sam motyw wymusza wybór czasu i przerw pomiędzy poszczególnymi ujęciami. 
Ogólnie można dokonać następującego podziału. 
Zmiany, które mogą być dostrzeżone "gołym" okiem (zdjęcia wykonywane przy użyciu statywu, w 
krótkich odstępach czasu) 
Serie fotograficzne, które trwają wiele godzin lub dni (zazwyczaj zdjęcia wykonywane przy użyciu 
statywu z ustawieniem czasowym lub manualnym naświetlaniem) 
Projekty fotograficzne, które obejmują dłuższy czas, mierzony w miesiącach lub latach (zdjęcia 
wykonywane przy pomocy statywu lub "z ręki") 
Technika 

 Do powyższych projektów można wykorzystać dowolny sprzęt fotograficzny, analogowy lub 
cyfrowy. Można jednak wyróżnić trzy techniki fotografowania: 
Fotografie wykonywane za statywu, ukazujące ten sam kadr w każdym ujęciu. W tym przypadku 
statyw pozostaje umocowany w jednym miejscu lub jest za każym razem ustawiany w oznaczonym 

miejscu. Widz może dostrzec bardzo subtelne zmiany w kolejnych ujęciach. 
Zdjęcia wykonywane w podobnym kadrowaniu i porównywalną długością ogniskowej. W tym 
przypadku ważne są także zmiany oświetlenia i atmosfery 
Historie w stylu dokumentalnym zapisywane w różnych miejscach i różnych ustawieniach 
naświetlania 
 Wysokiej jakości aparaty lustrzankowe posiadają ustawienia odpowiednie do wykonywania zdjęć 
w określonych przedziałach czasu. Fotograf wprowadza sekwencje czasowe, a następnie aparat 
automatycznie wykonuje zdjęcia. Jest to bardzo wygodny sposób. Stabilny statyw jest w tym 
wypadku koniecznością. 

 Jeśli chcesz robić zdjęcia obiektu w stosunkowo długich odstępach czasu, powinieneś oznaczyć 
położenie nóg statywu na ziemi. Zapisz ustawienia aparatu, takie jak długość ogniskowej, 
ustawienie odległości i przesłony (ważne do osiągnięcia porównywalnej głębi ostrości). Najlepiej 
stosować samowyzwalacz. Przesłona jest ustalona, a ustawienia migawki wynikają ze zmiennych 
warunków oświetlenia. Dla odmiany, program automatyczny także pracuje z różnymi czasami 
naświetlania dla odpowiadających im przesłon. 
 

      

Jaki film? 

 Przy tym rodzaju fotografii możesz w pełni wykorzystać wszystko, co oferuje Ci chemia 
fotograficzna. Jeśli najważniejsze są kolory, odpowiednim wyborem jest film kolorowy. Jeśli 
historia ma być bardziej dokumentalna, spróbuj użyć filmu czarno-białego. Filmy negatywowe 
oferują zazwyczaj większą tolerancję naświetlania i bardziej efektywnie bilansują kontrast. 
Powinieneś wziąć to pod uwagę podczas wykonywania zdjęć w niekorzystnych warunkach 
oświetleniowych. Dotyczy to także zdjęć wykonywanych w pomieszczeniach zamkniętych bez 
użycia lampy błyskowej, w półmroku i serie zdjęć wykonywanych w godzinach popołudniowych. 

Pomysł musi być odpowiedni! 

 Jeśli wychodzisz z aparatem w poszukiwaniu tematu, powinieneś z góry wiedzieć, mniej więcej, 
jak ma wyglądać Twoja seria fotograficzna. W przypadku sekwencji czysto dokumentalnych 
pojedynczych sytuacji, widz oczekuje jak najbardziej realistycznego wyglądu fotografii. Jeśli 
jednak chcesz zapisać atmosferę oświetlenia i kolorów lub pozwolić na subiektywną interpretację, 
wtedy możesz eksperymentować. Można wykorzystać filtry do aparatu, następnie dodać efekty w 
ciemni lub wykorzystać szeroką gamę cyfrowych możliwości edycyjnych na komputerze. 
 

  

Temat: Światło

  
 

  

Mali ludzie, wielkie zdjęcia

  
 

  

Dobry pomysł gwarantuje dobry efekt

  
 

  

Zawsze zabieraj aparat, gdy podróżujesz

  

Temat: Światło

 Oczywiście nie trzeba więcej przekonywać: każdy początkujący wie o wpływie oświetlenia na 
wydźwięk zdjęcia. Jednak same blaski i cienie nie tworzą motywu. Kolor i kompozycja światła oraz 
jego siła i jakość są równie ważne, jeśli zajmujemy się efektami świetlnymi. 

     

 

 Światło dzienne, które wydaje się po prostu oświetlać, staje się wszechstronnym narzędziem. Jest 

wszędzie, a wprawne oko może odróżnić różne typy tego rodzaju światła. Jednak, sposób w jaki 
efekt zostaje odtworzony na filmie jest określony następującymi czynnikami: 
Godziną, o której wykonywane jest zdjęcie, 
Pogodą, 
Porą roku.  

     

 Do tych czynników należy dodać jakość promieni słonecznych. Temperatura 

barwowa opisuje stan światła. Wysokie wartości oznaczają nadmiar niebieskiego, co zazwyczaj 
można zaobserwować w środku dnia. Niskie wartości oznaczają zwiększoną zawartość czerwonego 
(późno po południu).

Mali ludzie, wielkie zdjęcia Użycie aparatu jako pamiętnika lub pewnego rodzaju notesu - tak 
fotografowie dokumentalni zapisują unikalne momenty. Często, w życiu prywatnym, dobrze jest 
zapisywać wszelkie zmiany na filmie. Dzieci i wnuki, które tak szybko rosną są idealne do tego 
rodzaju fotografii. 

     

 

 Wiele ludzi później żałuje straconych okazji: "Gdybym zrobił zdjęcie lub zapisał ten szczególny 
moment na kilku fotografiach". Zamiast rozwodzić się nad przeszłością, włóżcie film do aparatu i 
róbcie zdjęcia swojego dziecka np. od dnia urodzenia do dnia ślubu! Zdjęcia pierwszych kilku 
godzin po urodzeniu stają się jeszcze cenniejsze i bardziej ekspresyjne wraz z dorastaniem dziecka. 
 

     

 Zdjęcia wykonywane oddzielnie są stopniowo łączone w sekwencję. Fotografie 

wykonane zaraz po urodzeniu są początkiem cyklu. Następnie są portrety wykonywane co tydzień, 
miesiąc lub rok. Wykorzystuj raczej światło naturalne i unikaj stosowania lampy błyskowej. Światło 
nawet małych lamp błyskowych może być oślepiające, szczególnie dla noworodków. 

 Chociaż będziesz musiał wykorzystywać czasy naświetlania wynoszące 1/4 lub 1/15 s, wynik 
takiego ryzyka fotograficznego często jest nagradzany autentycznością zdjęć. Oczywiście, 
przyjazne otoczenie i atmosfera - bez grania reżysera - także pomagają w uchwyceniu 
odpowiedniego momentu. Czas wykonywania serii zdjęć może być bardzo różny. Dotyczy to 
zarówno przerw pomiędzy poszczególnymi zdjęciami, jak i czasu wykonywania całej serii. 

Wyraźne portretowanie faz rozwoju 

 To nie przedziały czasowe mają największe znaczenie, a raczej obserwacja i umiejętne uchwycenie 
charakterystycznych faz rozwoju. Bardzo wiele dzieje się w ciągu pierwszych kilku tygodni. 
Zmiany można zauważać prawie co godzinę. Później przerwy pomiędzy zdjęciami mogą być 
dłuższe, żeby podkreślić interesujące różnice. Przerwy zwiększają się z wiekiem. To jakość, a nie 
ilość, gwarantują sukces. Tylko najlepsze zdjęcia powinny być wykorzystane do zbudowania serii 
zdjęć i nadania jej unikalnego charakteru.

Dobry pomysł gwarantuje dobry efekt
 Podstawa sukcesu w tego rodzaju dokumentacji fotograficznej, zawierającej stosunkowo długie 
przedziały czasowe jest zamysł, który musi być ustalony na samym początku. Czy jesteś pewien, 
jakiej użyć metody fotograficznej? Czy dokładnie ustaliłeś cele i wybrałeś sprzęt? Jeśli tak, nie 
będziesz miał skłonności do zmiany metody. Mieszanie fotografii czarno-białych z kolorowymi lub 
stosowanie różnych czułości i technik naświetlania spowoduje, że ostateczny efekt będzie 
heterogeniczny.

     

 Trudno precyzyjnie określić specyfikację techniczną, ponieważ wybór sprzętu jest okreslony przez 
osobiste preferencje fotografa. Zdjęcia wykonywane w oświetleniu naturalnym wyglądają bardziej 
autentycznie. Jednak, fotografowie doceniający jakość mogą uzyskać nieco lepszą rodzielczość i 
bardziej neutralny kolor skóry wykorzystując w fotografiach kolorowych funkcję 'fill-in' lampy 
błyskowej, zmniejszony o jeden lub dwa stopnie.

Zawsze zabieraj aparat, gdy podróżujesz
 Łącz swoje "znaleziska" w geometryczne martwe natury. W związku z tym powinieneś 
fotografować napotkane motywy, a nie te, które przygotowałeś specjalnie do tego celu. 
Przygotowania i kąty widzenia wynikną automatycznie. Eksperymentowanie i zmiana położenia 
aparatu oraz długości ogniskowej stanowią o atrakcyjności tego rodzaju pracy. Obramowania, 
odległości, perspektywy, nieostrości i oświetlenie są łatwe do sfotografowania       

 

 W tych ujęciach najważniejszą rolę gra oświetlenie: kolory i struktury powierzchni są najlepiej 
podkreślane przez częściowo rozproszone i ukierunkowane światło późnego popołudnia. 
 

       

 Korzystne jest także tworzenie montażu pary zdjęć. W tym celu, oba motywy - 

wcześniejszy i teraźniejszy - są drukowane na identycznym formacie papieru i przecinane po 
środku. Na przykład, można połączyć dawną sytuację, po lewej stronie, z aktualnym obrazem po 
prawej. Montaż jest bardzo łatwy do stworzenia na komputerze, przy użyciu programu do obróbki 
obrazu. Oba zdjęcia mogą być połączone z dokładnością do jednego piksela i, jeśli jest to 
konieczne, zmodyfikowane narzędziami edycyjnymi. 

 Istnieje wiele pomysłów na serie fotograficzne. Do opisania Wam, wybraliśmy tylko kilka spośród 
nich.

Lekcja 33

Miękkie Zdjęcia

 Portrety i akty mogą uzyskać niezwykłą lekkość dzięki zastosowaniu filtrów zmiękczających. Jeśli 
wykorzystujesz filtry podczas wykonywania zdjęć, możesz uzyskać zarówno wizerunek bardziej 
realistyczny lub też twórczo go zmodyfikować. Do pierwszej grupy zaliczamy filtry poprawiające 
barwy, np. dodające lub ujmujące odcienie szarości na czarno-białych filmach (filtry kolorowe). 
Filtry polaryzacyjne, mogą wyeliminować odbicia światła od powierzchni wysokoodblaskowych. 
Wszystkie te filtry wchodzą w skład podstawowego zestawu wyposażenia. 

 Dla odmiany, tzw. "filtry kreatywne" są sprawą osobistych preferencji. Mogą być wykorzystywane 
do tworzenia różnego rodzaju zniekształceń, zależnie od typu naświetlenia i filtra. Jednym z filtrów 
należących do tej grupy jest filtr zmiękczający. Występuje on pod różnymi nazwami: 
Miękki obraz (Soft image), 
Zmiękczający (Soft focus), 
Softar, 
Filtr mgłowy, 
Rozpraszacz, 
Dreams lub 
Pastel.

W swój sposób, każdy z tych filtrów tworzy następujące efekty:
 Zmniejszenie kontrastu , 
 Dodanie poświaty do miejsc dobrze oświetlonych, oraz

 Niewielkie zmniejszenie rozdzielczości (w niektórych przypadkach). 

Wskazówka:
 Te dodatki, wsuwane lub nakręcane na obiektyw, mogą także pomóc fotografowi w uatrakcyjnieniu 
wyglądu skóry.

 
 Nie wszystkie filtry zmiękczające dają takie efekty. Jeśli dobrze się przyjrzysz zobaczysz, że 
osiągane efekty znacznie się różnią. Poza kilkoma wyjątkami, efekty uzyskiwane w znacznym 
stopniu zależą od zastosowanej przesłony. Ustawienia przesłony wpływają na stopień 
"zniekształcenia" przez filtr promieni światła od ich naturalnego biegu. Odbicia promieni światła 
tworzą poświatę. Ogólnie można się spodziewać, że uzyskamy najlepsze efekty przy zmniejszeniu 
przesłony o 1 lub 2 stopnie. 

Wskazówka:
 Efekt "zmiękczający" jest najmocniejszy, gdy przesłona jest najbardziej otwarta, a słabnie wraz z 
jej zmniejszaniem. W związku z tym, podczas wykonywania zdjęcia, powinieneś sprawdzić 
stosowaną przesłonę, żeby uniknąć niepożądanych efektów na ostatecznych ujęciach. 

 

  

Wiele filtrów ... porównywalne efekty

  

  

Dobre wyniki z odpowiednim naświetleniem 

  

  

Alternatywne efekty zmiękczające

  

  

Sztuczki w ciemni

  

  

Zmiękczanie na PC

Wiele filtrów ... porównywalne efekty

 Filtry zmiękczające, można podzielić na kilka grup. Rozpraszające, zmiękczające i mgielne 
zapewniają jednorodny efekt, ale pozwalają na zróżnicowanie obszarów na bardziej lub mniej 
rozproszone. Podkreślone są odcienie pastelowe. Powinniście uważać przy obiektach oświetlonych 
od tyłu. Dobrym rozwiązaniem jest umieszczenie modela w jasnym ubraniu na tle stosunkowo 
ciemnego tła. Zwiększy to efekt poświaty wokół najjaśniejszych obszarów.

 Fotografie wyglądają jakby były zanurzone w baśniowym świetle, a miejsca w różny sposób 
otoczone poświatą. Reszta obrazu wydaje się stosunkowo naturalna. Zaleca się ostrożne stosowanie 
nakładek zmiękczających. Poświaty są zazwyczaj tworzone przez małe, koncentryczne okręgi na 
powierzchni filtra. Łatwo je odróżnić od równomiernie matowej powierzchni pierwszej grupy 
filtrów. Oczywiście powinieneś pracować ze stosunkowo dużymi przesłonami, tzn. rzadko schodzić 
poniżej f 5.6 (zależnie od obiektywu). Dodatkową zaletą tej techniki jest fakt, że przy zastosowaniu 
długich ogniskowych, możesz stworzyć rozmyte i jednolicie rozmazane tło za modelem. 

 Jeśli za bardzo zmniejszycie ogniskową, możecie czasem uzyskać podwójny obraz. Filtry typu 
Softar, których powierzchnia pokryta jest "mini obiektywami", zachowują się zupełnie inaczej. 
Tworzą szczególnie dokładny i delikatny efekt zmiękczenia. Efekt ten możesz uzyskać także w inny 
sposób: możesz zastosować filtry gwiazdowe, które również zmniejszają kontrast. Jasne miejsca na 

obrazie zmieniane są w małe gwiazdy. Oprócz kilku obiektywów zmiękczających można 
zastosować domowej produkcji nakładki do praktycznego uchwytu do filtrów.

Dobre wyniki z odpowiednim naświetleniem

 Fotograf tworzy ostateczny efekt dla obserwatora poprzez dokładne przemyślenie kompozycji 
fotografii wykorzystując ciemne, jasne i podświetlone obszary, odpowiednio dostosowując 
naświetlenie. Jest to czynnik najważniejszy, ponieważ nakładki zmiękczające nie spełnią swojego 
zadanie, jeśli nie zastosujecie odpowiedniej korekcji naświetlenia. Zmylony przez zbyt intensywne 
poświaty, nawet najlepszy system naświetlający zazwyczaj zareaguje błędnie. Zamiast miękkiego, 
atmosferycznego ujęcia, otrzymacie ciemny i brązowawy - wszystko z powodu niedoświetlenia. 
Dotyczy to także filmów negatywowych, pomimo większej tolerancji naświetlania w porównaniu z 
filmami diapozytywowymi. 

Wskazówka:
 Naświetlenie powinieneś zawsze mierzyć bez filtr, lub zmienić wartość zmierzoną o 1 lub 2 stopnie 
(ustawić korekcję naświetlenia w aparacie o + 1-2 EV)..

 Fotografie muszą być mocniej naświetlane czyli, jeśli manualnie dokonujesz ustawień, musisz 
otworzyć przesłonę lub przedłużyć czasy naświetlania. Korekcja naświetlenia może zostać wpisana 
także w programy automatyczne. Niektórzy lubią bardzo miękkie, pastelowe efekty, a inni średnie 
odcienie, które nadal są realistycznie odtworzone. Przy testowaniu filtra, powinniście wykonać serie 
zdjęć z różnymi ustawieniami naświetlenia i wybrać to, które najbardziej się Wam podoba. 

 Przy pracy z filmem odwracalnym należy być bardzo ostrożnym, ponieważ zmiana nawet o 1/3 lub 
1/2 stopnia w kierunku niedoświetlenia może stworzyć bardzo zły rezultat. Filmy negatywowe 
reagują na takie zmiany słabiej, ponieważ posiadają większy użyteczny zakres naświetlania. 
Dodatkowo, w celu stworzenia efektów specjalnych, filmy negatywowe pozwalają na różnego 
rodzaju interwencje w późniejszych procesach obróbki.

 Jeśli wykonujesz portrety przy użyciu nowoczesnego, bardzo ostrego filmu, często zostaniesz 
skrytykowany przez modela. Niedoskonałości skóry są odtwarzane bardzo wyraźnie, a lepszy 
kontrast uniemożliwia osiągnięcie pożądanej atmosfery. Reprodukcja skóry jest znacznie lepsza 
przy zastosowaniu nakładki zmiękczającej, ponieważ wygląda ona na bardziej gładką. 

 Kombinacja technologii emulsyjnej nowoczesnych filmów i wyważone użycie nakładek 
zmiękczających, gwarantuje uzyskanie niepowtarzalnych portretów, aktów lub zdjęć nastrojowych. 
W każdym razie, zalecamy dokładne sprawdzenie własnej kombinacji filtrów zmiękczających i 
filmów.

Alternatywne efekty zmiękczające

 Podobne efekty zmiękczające można osiągnąć bez stosowania jakichkolwiek filtrów. Na przykład, 
możecie wykorzystać technikę pseudo-zoom. Ustawcie nieco większy czas naświetlania, np. 1/8 s. 
Następnie szybko przesuńcie pierścieniem nastawiania ostrości obiektywu w czasie uruchamiania 
migawki. Im większy czas naświetlania, tym bardziej motywy będą się ze sobą zlewać. Uzyskacie 
prawie malarski efekt.

 Bardzo prosta jest także sztuczka z chuchaniem na obiektyw. Tuż przed wykonaniem zdjęcia, 
chuchnijcie na obiektyw - lub lepiej na filtr neutralny - popatrzcie przez wizjer i zobaczcie jak 
zmienia się efekt zmiękczenia. Metoda ta jest szczególnie efektywna podczas mokrej pogody. 

 Nie zapominajmy o sztuczce okiennej. Fotograf patrzy na model poprzez mokrą szybę okienną. 
Krople deszczu tworzą atrakcyjny efekt zmiękczający, który jest zależny od odległości od szyby i 
ustawienia przesłony.

Sztuczki w ciemni

 Specjaliści znają ten problem: kontrast zmiękczonych zdjęć nie zawsze jest zadowalający. Jeśli 
posiadacie własną ciemnię, możecie dodać zmiękczonym fotografiom trochę treści i życia poprzez 
zastosowanie papieru fotograficznego o wyższym kontraście lub ustawienie twardszego stopnia 
kontrastu papieru (3.5 do 4.5 dla czarno-białych papierów fotograficznych). Jednak, nawet 
standardowe negatywy i slajdy mogą być później zmiękczone. W procesie odwracalnym, możecie 
to uzyskać poprzez zastosowanie filtra w powiększalniku.

 To samo dotyczy procesu powiększania. Jednak uzyskujemy odwrotny efekt. To nie jasne obszary 
rozmywają się na ciemne, ale raczej na odwrót: cienie rozlewają się na obszary oświetlone. W 
wyniku otrzymujemy unikalny efekt zmiękczenia, który od razu zostanie doceniony przez 
specjalistów. 

 Efekt pseudo-zoom użyty podczas naświetlania także można stworzyć w ciemni. W tym celu, 
poruszajcie dzwignią ustawienia ostrości powiększalnika podczas naświetlania papieru. Efekt jest 
bardzo delikatny. Oddzielne naświetlanie ostrych i rozmazanych obrazów także daje niezwykłe 
efekty. W tym przypadku, najpierw, przez 50% czasu, naświetlany jest ostry obiekt, a następnie 
lekko się go rozmywa na resztę czasu. 

 Ciemnia nadal jest znakomitym miejscem na twórcze eksperymenty. Dodatkowe unikalne efekty, 
można osiągnąć poprzez umieszczenie folii na papierze fotograficznym. W tym celu, papier 
fotograficzny umieszcza się w kopioramce. Nieco zmatowiona, przezroczysta folia nakładana jest 
na cały lub część papieru. Następnie naświetlamy papier.

 Zastosowanie "negatywów do specjalnych efektów" jest także bardzo ciekawe. Umieszcza się taki 
negatyw w karetce powiększalnika wraz z negatywem którego obraz chcemy zniekształcić. Mocne 
efekty można uzyskać poprzez umieszczenie kawałka przezroczystego papieru na lub pod 
negatywem. Tworzy to rodzaj faktury na odbitce. Efekt ten jest różny, zależnie od umiejscowienia 
papieru (nad - mniej zmiękczony - lub pod negatywem).

Sztuczki w ciemni
 Skanowane odbitki, negatywy lub slajdy mogą być poprawione poprzez obróbkę cyfrową. Przy 
zdjęciach zmiękczonych, największą uwagę należy poświęcić kontrastowi. Zazwyczaj trzeba nieco 
zwiększyć kontrast (ustawiając "krzywe"). W ten sposób możecie także poprawić jasność. Zasadą 
jest niewielkie zwiększenie kontrastu i jasności.. 

 Jeśli chcesz miękko zamglić cały portret lub akt bez wykorzystania efektu zmiękczenia, nie 

ma problemu! 

 To, co filtry zmiękczające mogą zrobić podczas naświetlania, można osiągnąć także na 
komputerze. Wyższością tego rodzaju obróbki jest możliwość dokładnego kontrolowania efektu. 
Wszystkie programy do edycji obrazu oferują różne ustawienia w menu "Filtry". Opcje 
zgromadzone pod hasłem "filtry rozmywające" ("blur filters") umożliwiają osiąganie szerokiego 

zakresu efektów. Specjalne plug-iny lub programy mogą rozszerzyć ten repertuar. Próbne odbitki 
pomogą w osiągnięciu ostatecznego efektu 

Wskazówka 
 Najważniejsze w tworzeniu szczególnie zaawansowanych, zmiękczonych fotografii jest zwracanie 
uwagi na szczegóły. Wybierzcie poszczególne obszary obrazu i dla każdego oddzielnie stosujcie 
efekt zmiękczający. Unikniecie w ten sposób rozmycia całego obrazu.