„Jak przygotować się do zajęć zintegrowanych?”, 



Jedną z przyczyn złych i nieefektownych zajęć jest 

brak umiejętności planowania. Każdy plany, aby 

dobrze służył nauczycielowi, powinien mieć prostą 

budowę. 



Dużą pomocą dla nauczyciela są programy 

autorskie, które zawierają propozycję planowania 

zajęć dydaktyczno – wychowawczych. Wobec tych 

propozycji nauczyciel może przyjąć różne 

postawy:



Przyjąć ją w pełni



Dokonać jej modyfikacji



Skonstruować własny plan zajęć (ośrodek 

dzienny).



Zwiększenie skuteczności nauczania i wychowania



Lepsze korzystanie z zasobów wiedzy, motywacji, 

środków



Świadomą kontrolę nad przebiegiem i wynikami 

kształcenia



Upodmiotowienie ucznia w procesie kształcenia, 

większą jego aktywność i partnerstwo



Rytmiczność osiągania celów i zadań 



Ustrukturowanie i profesjonalizm pedagogiczny 



Zdolność do modyfikacji i unowocześniana 

kształcenia



Koordynację i integrację kształcenia w szkole



Ochronę prze rutyną i monotonia szkolną



Samowiedzę i samoocenę pracy dydaktycznej.



Konspekt powinien być ściśle zorientowany na cele lekcji.



Cele lekcji nie mogą być „ozdobą konspektu” ani jego 

marginalnym elementem.



Konspekt powinien zawierać cele końcowe lekcji i 

pośredniczące (środki do celu).



Konspekt powinien akcentować adekwatną do potrzeb 

uczniów sekwencję (syntaksę) czynności uczenia się 

uczniów.



Konspekt powinien być ściśle związany z planowanie 

wynikowym.



Powinien on zawierać „sprzężenie zwrotne” w 

doskonaleniu nauczania przez zawieranie elementów 

ewaluacyjnych.



Powinien umożliwiać oryginalne sposoby osiągania celów 

przez projektowanie sekwencji czynności pośrednich 

(zadań dydaktycznych).



Konspekt powinien służyć samoocenie i rozwojowi 

samoświadomości dydaktycznej nauczyciela.



Powinien być prosty w budowie, łatwy w wykorzystywaniu 

i nie ograniczający możliwości bieżących modyfikacji.



KONSPEKT

 

– szkic utworu, wykładu, przemówienia; zarys 

czegoś; skrót, streszczenie. (Słownik języka polskiego)



SCENARIUSZ

 

– to tekst literacki stanowiący podstawę dzieła 

filmowego, zawierający szkic fabuły utworu, ramową 

charakterystykę postaci i scenerii wydarzeń oraz dialogi. 



PROJEKT –

 to zamierzony plan działania, postępowania; 

pomysł, zarys.



PLAN 

– to opis możliwego w przyszłości doboru układu 

czynności zjednoczonych wspólnym celem lub możliwego w 

przyszłości doboru i układu części składowych wytworu 

czynności tak zjednoczonych (T. Kotarbiński)

Decyzja o wyborze określenia rodzaju planowania – konspekt czy 

scenariusz – zależy od samego nauczyciela.



W edukacji wczesnoszkolnej najmniejszym 

elementem planowania nie jest dzisiaj 45 – 

minutowa lekcja, ale większa jednostka 

czasowa, obejmująca jeden dzień,  a 

czasami kilka lub kilkanaście dni. 



Podstawową jednostką jest ośrodek 

dzienny. Planując działalność 

dydaktyczną, nauczyciel może 

przygotować:

–

Plan ośrodka dziennego

–

Konspekt ośrodka dziennego

LEKCJI

OŚRODKA DZIENNEGO

Według „Słownika pedagogicznego” 

lekcja to „organizacyjna forma 

nauczania oparta na realizacji 

określonego zadania dydaktycznego 

w ciągu ustalonego czasu”.
Czas lekcji najczęściej mieścił się w 

granicach 45 minut.

Organizacyjna forma pracy 

pedagogicznej w edukacji 

wczesnoszkolnej, oparta na realizacji 

celów i zadań w ciągu jednego lub 

kilku dni.

Obecnie lekcja jako organizacyjna 

forma nauczania występuje w klasach 

IV-VI szkoły podstawowej

Organizacja zajęć w klasach I-III 

szkoły podstawowej

R. Więckowski uważa, że „Podstawową formą organizacji edukacji 
wczesnoszkolnej jest dzień pracy i aktywność dziecka. Szczególna 
formą pracy są zajęcia. Są one zróżnicowane organizacyjnie ze 
względu na wiek dzieci”.



Podobnie jak w konspekcie lekcji, również 

konspekt ośrodka dziennego można podzielić 
na dwie części: część ogólną i część 
szczegółową związaną z przebiegiem zajęć 
dydaktycznych 

Część szczegółowa – 

dotyczy opisu zamierzonych działań uczniów i 

nauczyciela. Niektóre tematy ośrodka dziennego mogą być 

opracowane w ciągu jednego dnia, inne w ciągu kilku dni.

Część ogólna 

(stała, pierwotna, wstępna, metryczna)

1. Ośrodek tematyczny (krąg, blok tematyczny, temat bloku, temat 

kompleksowy, temat ośrodka zintegrowanego, temat ogólny, temat 

naczelny, temat centralny):

2. Ośrodek dzienny (temat ośrodka dziennego, temat szczegółowy, temat 

dnia zajęć zintegrowanych, temat jednostki dziennej, temat dnia, 

jednostka tematyczna):

3. Czas trwania (liczba godzin):

4. Cele:

5. Metody: 

6. Formy:

7. Środki dydaktyczne:

8. Zapis w dzienniku:

9. Literatura:



Część szczegółowa konspektu ośrodka dziennego może być 
prezentowana w różny sposób. Najczęściej funkcjonują wzory:

Wzór 1

Przebieg (tok, plan) zajęć, pracy dnia. Opis 

czynności ujęty w punktach
1. 
2. 
Itd..

Wzór 2

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

1. 
2. 
itd

Wzór 3

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

Środki dydaktyczne

1. 
2. 
Itd..

Wzór 4

Przebieg zajęć

Rodzaj (obszary) 

aktywności

Środki dydaktyczne

1. 
Itd..



Należy zwrócić uwagę na układ treści w 

edukacji matematycznej oraz w 

kształceniu językowym. „Treści te należy 

opracować w takiej kolejności, w jakiej są 

one ze sobą powiązane, tworząc struktury 

logiczno – formalne. W praktyce szkolnej 

najpierw w planie dydaktycznym ustala 

się kolejność realizowania w ciągu roku 

treści o układzie liniowym. Wokół nich 

natomiast grupuje się treści typu 

społecznego, przyrodniczego, 

artystycznego itp. Taka konfiguracja 

oznacza, że treści pozostałych kierunków 

edukacji są autonomiczne i można je 

łączyć w dowolny sposób, co sprzyja 

synkretycznemu poznawaniu przez 

dziecko otaczającej rzeczywistości” 

     (K. Żuchelkowska i J. Nowak).



TEMAT

 

– jest tym „co stanowi zasadniczą, 

podstawową myśl, przedmiot rozmowy, pracy, 
utworu, działa; wątek”.



TEMATYKA

 

– to zespół zagadnień, tematów, dzieła, 

twórczości – gr. thema >>rzecz postanowiona, 
sformułowana, zaproponowana<<.



BLOK

 

– „pot. kilka audycji radiowych lub punktów 

programu telewizyjnego, tworzącego jakąś całość”.



OŚRODEK

 

– „środkowy, centralny punkt czegoś”.



KOMPLEKS

 

– „zespół przedmiotów lub zjawisk 

uzupełniających się wzajemnie, tworzących pewną 
całość”.



KRĄG 

– „ przen. (…) b) zakres, zasięg myśli, przeżyć, 

zainteresowań itp.”.



Tematyka 

(czego?)

•

 bloku

•

 ośrodka

•

 kręgu

•

 kompleksowa 



Temat (czego?)

•

 jednostki dziennej

•

 dziennego 
ośrodka

Ośrodek tematyczny obejmuje jeden, kilka, a czasem kilkanaście 

dni pracy. Tematy ośrodków tematycznych formułowane są 

najczęściej w postaci haseł, np.:



Jestem uczniem klasy pierwszej



Zima wokół nas

Z tematu ośrodka tematycznego wypływa temat ośrodka 

dziennego. Redagowany jest on najczęściej w postaci 

zdaniowej (charakter zdań oznajmujących), np.:



Poznajemy warzywa i owoce



Pomagamy ptakom przetrwać zimę

Temat ośrodka dziennego może przybrać postać zdania 

pytającego, np.:



Jak pracuje poczta?

„Tematyka bloków powinna być 
wyznaczana potrzebami i 
zainteresowaniami dzieci oraz być 
dostosowana do ich możliwości 
rozwojowych” (E. Ziętkiewicz)

W tematach bloków należy uwzględnić związek z najbliższym 

otoczeniem dziecka. Punktem wyjścia do zaplanowania 
tematu bloku mogą być także, np. zdarzenia, które dzieją 
się wokół dziecka, jego przeżycia, ciekawi ludzie itp.

Według E. Ziętkiewicz temat bloku powinien być tak 

sformułowany, by:



 budził zainteresowanie i zaciekawienie dzieci,



 wyzwalał inicjatywę w planowaniu pracy wokół bloku,



 prowadził dzieci do podejmowania zadań

Dobrze jest, gdy temat bloku jest sformułowany 

dynamicznie, np. Pomóżmy zwierzętom przetrwać 
zimę. Bardzo wartościowe jest formułowanie bloku 
problemowo, co stawia dziecko w roli odkrywcy, 
badacza. 

Formułując temat bloku, nauczyciel nie powinien 

posługiwać się czasownikiem poznajemy, gdyż takie 
ujęcie powoduje, że staje się ono celem.

W zintegrowanym planie edukacyjnym uwidocznione 
zostają także tematy poszczególnych dni. Jest ich tyle, 
ile będzie trwać realizacja bloku.

Tematy dni aktywności możemy formułować w sposób:
 czynnościowy,
 zadaniowy,
 zadaniowo – problemowy 

Tematy dni aktywności powinny wyrażać chęć do 
działania, pobudzać inicjatywę do udziału w planowaniu 
pracy.



Graficzne ujęcie 

celów

Cele ogólne

Cele pośrednie, 

cele szczegółowe

Cele operacyjne

Podstawy 

programowe

Konspekt 

(scenariusz) ośrodka 

dziennego

Programy autorskie

POSTAWA PROGRAMOWA 

– dokument państwowy 

określający zadania szkoły. Stanowi podstawę do 
opracowywania standardów i doboru programów 
nauczania.

CEL OGÓLNY 

– cel wyznaczający kierunek dążeń, cel 

złożony z pewnej liczby celów szczegółowych.

CELE OPERACYJNE 

– cele wyrażone w postaci 

mierzalnych zachowań (czynności uczniów).

Przykłady prezentacji zapisu celów kształcenia w 

konspektach studentów i nauczycieli:

WZÓR  1

Cele:

WZÓR  2

Cele dydaktyczne:

WZÓR  3

Cele ogólne:
Cele operacyjne – osiągnięcia uczniów
Uczeń: np. pisze…

WZÓR  4

Cele (zakładane efekty):

WZÓR  5

Cele  operacyjne w kategoriach czynności ucznia:

WZÓR  6

Cele edukacyjne:

WZÓR  8

WZÓR  9

WZÓR  7

WZÓR  10

Zadania edukacyjne:

Zamierzenia edukacyjne:

Cele kształcenia:
Uczeń potrafi:

Cel ogólny: Kształtowanie…
Cele operacyjne: 
•Zapamiętanie:
•Zrozumienie:
•Stosowanie wiadomości w sytuacjach typowych:
•Stosowanie wiadomości w sytuacjach nietypowych:

Przy formułowaniu celów ogólnych używa się takich 
pojęć jak:

Kształtowanie, doskonalenie, wdrażanie, rozbudzanie, 
wyróżnianie, nazywanie, rozwijanie, zapoznanie, wyrabianie, 
utrwalanie, bogacenie, poszerzanie, usprawnianie, kształcenie, 
zdobywanie

Przy formułowaniu celów szczegółowych używa się 
takich pojęć jak:

Uczeń potrafi (powinien): np. skonstruować, scharakteryzować, 
udowodnić, uporządkować, opisać, obliczyć, porównać, 
uzasadnić. 

Cele operacyjne mogą być przedstawiane razem z 
celami ogólnymi, z których zostały wyprowadzone w 
drodze operacjonalizacji.

•

 celowy

•

 wykonalny

•

 teoretycznie i praktycznie konsekwentny

•

 operatywny

•

 racjonalny

•

 giętki

•

 optymalnie szczegółowy

•

 odpowiednio długodystansowy

•

 czasowo – określony

•

 kompletny