ZŁAMANIA ODCINKA
BLIŻSZEGO
KOŚCI UDOWEJ
M.A.Milczarek
Klinika Ortopedii USK im. WAM
ZŁAMANIA ODCINKA
BLIŻSZEGO
KOŚCI UDOWEJ
M.A.Milczarek
Klinika Ortopedii USK im. WAM
ZŁAMANIA ODCINKA
BLIŻSZEGO
KOŚCI UDOWEJ
I. Szyjka kości udowej
II. Przezkrętarzowe
III. Podkrętarzowe
ZŁAMANIA ODCINKA
BLIŻSZEGO
KOŚCI UDOWEJ
Zdarzają się u 60 % ludzi, kobiety 3 x częściej,
rasa biała częściej niż czarna.
97 % złamań po 70 r.ż. (Ochsa, 1990, Kanada).
30 % wszystkich uszkodzeń narządu ruchu
(więcej tylko złamań podudzia –
Zawadziński).
50 % łóżek uraz.-ortop.
ZŁAMANIA ODCINKA
BLIŻSZEGO
KOŚCI UDOWEJ
Każdy ortopeda leczy rocznie powyżej
25 przypadków złamań odcinka
bliższego kości udowej. [AO]
Średnio co 30 sekund 1 mieszkaniec
Unii Europejskiej doznaje podobnego
złamania [AO]
ZŁAMANIA ODCINKA
BLIŻSZEGO
KOŚCI UDOWEJ
Objawy:
- ból i obrzęk okolicy stawu biodrowego
- ból w stawie kolanowym (nawet bez
bólu stawu biodrowego)
- przymusowe ustawienie kd (rotacja
zewnętrzna)
- skrócenie kd
ZŁAMANIA ODCINKA
BLIŻSZEGO
KOŚCI UDOWEJ
Etiologia:
- upadek (starsze osoby)
- wypadek komunikacyjny (uraz
wysokoenergetyczny u młodych osób –
zł. podkrętarzowe)
- zmiany patologiczne (osteoporoza,
nowotwory, wtórna nadczynność
przytarczyc w przebiegu
zaawansowanej niewydolności nerek,
przewlekła sterydoterapia)
ZŁAMANIA ODCINKA
BLIŻSZEGO
KOŚCI UDOWEJ
Diagnostyka radiologiczna:
- RTG – zawsze zdjęcie porównawcze
st. biodrowych AP + osiowe
- CT – do planowania
przedoperacyjnego skomplikowanych
złamań
- MRI
Złamania szyjki kości
udowej
• Ambroise Parre (XVI wiek).
• Sir Astley Cooper (1882) opisał,
sklasyfikował i podzielił na wewnątrz-
i zewnątrztorebkowe
(„wewnątrztorebkowe nie zrastają się
nigdy”).
• „Ostatnie złamanie w życiu”.
Złamania szyjki kości
udowej
Podstawowy podział złamań:
1) przypodstawne (przykrętarzowe –
najlepsze rokowanie)
2) przezszyjkowe
3) podgłowowe (najgorsze rokowanie)
Złamania szyjki kości
udowej
dr Royal Whitman (1925, Nowy Jork) –
leczenie zachowawcze - nastawienie
(wyciąg odwiedzenie rotacja
wewnętrzna).
Dodawano do tego rękoczyn Taverniera
(wyciąg w osi szyjki) i odpowiednio
domodelowany gips biodrowy. Nastawienie
wzmacniano rękoczynem Cottona
(dobicie w okolicę krętarza poprzez worek
z piaskiem) ok. 1/3 zrostów wśród
pozostałych przy życiu.
Złamania szyjki kości
udowej
• Nicolays (1897) opracował
gwoździowanie (metal rdzewiał).
• Lambotte (1913) dwa gwoździe (też
rdzewiały).
• Kocher (1920) – wycięcie głowy.
• Henderson (1937), Putti (1938),
Garden - śruby kompresyjne.
• Austin Moore (Filadelfia, 1942) –
endoproteza głowy z szyjką
Złamania szyjki kości
udowej
LECZENIE:
a) operacyjne
b) zachowawcze
Taktyka leczenia wg Rąpały:
• 55 - 60 r.ż.
- zespolenie + uzupełnienie ew. ubytku przeszczepem
• 60 - 70 r.ż.
- podgłowowe lub Garden IV
- całkowita endoproteza bezcementowa
• 70 - 80 r.ż.
- całkowita endoproteza cementowa
• > 80 r.ż.
- połowicza (AM, bipolarna)
Złamania szyjki kości
udowej
Leczenie czynnościowe wg Tylmana:
a) wyciąg nadkostkowy na szynie Grucy
+ lignokaina dostawowo po
ustąpieniu bólu ruchy 6 - 10 tyg.
chodzenie z odciążeniem 4 - 5 m-cy
b) u chorych obciążonych
(nieoperacyjnych): blokady dostawowe
po ustąpieniu ostrego bólu
usprawnianie, mimo stawu rzekomego
Złamania szyjki kości
udowej
POWIKŁANIA:
- miejscowe
- ogólne
Powikłania miejscowe:
- jałowa martwica głowy kości udowej
(20%, objawy 8-28m. od złamania)
- staw rzekomy
- zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające
Złamania szyjki kości
udowej
Powikłania ogólne (30%-80%):
- niewydolność krążeniowo-oddechowa
- zapalenie płuc
- zatory płuc i mózgu
- infekcja dróg moczowych
- odleżyny
- śmierć
Złamania krętarzowe
Podział podstawowy (klasyfikacja Evansa):
a) stabilne
b) niestabilne
A1 – przezkrętarzowe bez odłamów
pośrednich
A2 – przezkrętarzowe wieloodłamowe
A3 – międzykrętarzowe
Złamania krętarzowe
LECZENIE:
a) operacyjne
b) zachowawcze
Leczenie zachowawcze:
- młodzi i zdrowi (u osób starych tylko przy
przeciwwskazaniach do leczenia operacyjnego).
- wyciąg za nadkłykcie nastawienie w znieczuleniu
sposobem Whitmana - Taverniera ułożenie na
szynie Grucy, kolano i biodro w zgięciu po 30
wyciąg 6 - 8 kg ćwiczenia izometryczne przez 3 - 4
tyg.+ kontralateralne zmiana wyciągu na
nadkostkowy lub za guzowatość ćwiczenia
izotoniczne przez 6 - 8 tyg.
Złamania krętarzowe
Leczenie operacyjne:
- repozycja m. Whitmana pod kontrolą
monitora, by oprzeć o siebie części łuku
Adamsa druty kierunkowe
instrumentarium zespalające:
a) DHS
b) gwóźdź Gamma
c) płyta kątowa
d) pręty Endera
e) alloplastyka (A2, A3)
Złamania krętarzowe
Powikłania leczenia operacyjnego:
- destabilizacja zespolenia
- brak zrostu
- brak nastawienia lub złamania
jatrogenne (błędy techniki
operacyjnej)
- powikłania ogólne
Złamania podkrętarzowe
Najtrudniejsze w leczeniu złamania
kości udowej.
Leczenie operacyjne:
a) DHS
b) gwóźdź Gamma
c) płyta kątowa