SOCJOLOGIA
Zmiana, rozwój, postęp
SOCJOLOGIA
Zmiana, rozwój, postęp
Zmiana, rozwój, postęp
Skrótowe ujęcie historii ludzkiej (Giddens)
Historia gatunku liczy ok. 500 tys. lat
Uprawa roli jako początek osiadłego trybu życia trwa ok.
12 tys. lat
Pierwsze cywilizacje powstały ok. 6 tys. lat temu
Rozwój społeczeństw nowoczesnych rozpoczął się 200-
300 lat temu.
Gdyby historię ludzkości przedstawić w postaci jednej
doby, to początki rolnictwa wypadłyby dopiero ok.
23.30, pierwsze cywilizacje ok. 23.43.
Nowoczesna faza historii to ostatnia minuta doby.
Jednak w ciągu ostatniej minuty zaszło znacznie więcej
zmian społecznych niż przez pozostałą część doby.
Zmiana, rozwój, postęp
ZMIANA: Różnica między stanem systemu w jednym
momencie a
stanem tego systemu w innym
momencie.
Dotyczy:
składu systemu
struktury systemu
funkcji systemu
granicy systemu
otoczenia systemu
PROCES: nawarstwianie się zmian
procesy liniowe (np. industrializacja)
procesy cykliczne (np. cykle koniunkturalne w
gospodarce)
proces skokowy (np. rewolucje w nauce)
Zmiana, rozwój, postęp
ROZWÓJ: procesy zmian dokonujących się w jednym kierunku
(np.rozwój przemysłu, rozwój instytucji oświatowych,
rozwój przestępczości).
Rozwój oceniany pozytywnie nazywamy postępem, jego
przeciwieństwo – regresem (oddalanie się od stanu
pożądanego).
Postępem jest to, co za postęp jest uważane.
Relatywizacja postępu do:
zbiorowości (wydziedziczenie wielkiej własności
ziemskiej)
perspektywy historycznej (prawa wyborcze kobiet)
uznawanych wartości (industrializacja vs ekologia)
Kryteria oczywiste i uniwersalne (np. średnia długość życia)
Zmiana, rozwój, postęp.
Czynniki rozwoju społecznego
Czynniki geofizyczne (środowisko naturalne)
Czynniki somatyczne (rasa)
Czynniki demograficzne (wzrost ludności)
Czynniki społeczne
konflikty
ruchy społeczne
przywództwo (wybitne jednostki)
Czynniki kulturowe
kontakt kulturowy
religia; rodzaj systemu kulturowego
wynalazki, odkrycia i innowacje
Czynniki:
egzogenne (wymuszenie zmiany; procesy reaktywne,
adaptacja)
endogenne (wewnętrzny mechanizm zmian)
Zmiana, rozwój, postęp
IDEOLOGIE POSTĘPU XIX WIEKU
Postęp jako nieustanny, ciągły, prawidłowy ruch
ludzkości ku doskonalszym formom życia społecznego.
Czynnik sprawczy:
wizja sakralna
wizja mechanistyczna
wizja humanistyczna
Zmiana, rozwój, postęp
MODERNIZACJA:
Ciąg zmian społecznych prowadzących do
przekształcenia społeczeństwa tradycyjnego w
nowoczesne.
Wskaźniki tradycjonalizmu / nowoczesności (T.Parsons)
uświęcony zwyczaj
/
innowacja
przypisanie
/
osiąganie
funkcjonalna całościowość
/
aspektowość
partykularyzm
/
uniwersalizm
afektywne zaangażowanie
/
neutralność
Modelowe ujęcia zmiany
społecznej:
1. model cykliczny
2. model ewolucyjny
3. model konfliktowy