1

Ćwiczenia z psychologii różnic indywidualnych

 

Zjazd 3. Skale ocen na przykładzie 

kwestionariusza EAS Bussa i Plomina dla 

dzieci 

(wersja dla nauczycieli i rodziców)

 

mgr Ewa Witkowska

ewa.m.witkowska@wp.pl

 

 

 

2

Kwestionariusz EAS - wersje

• Kwestionariusz Temperamentu 

EAS-D Wersja dla Dorosłych

• Kwestionariusz Temperamentu 

EAS-C Wersja dla Rodziców

• Kwestionariusz Temperamentu 

EAS-C Wersja dla Nauczycieli

 

 

3

Kwestionariusz EAS - opis

• Wersja dla dorosłych ma charakter samoopisowy. 

• Wersje dla dzieci odwołują się do danych 

obserwacyjnych uzyskiwanych w jednej wersji od 

rodziców, w drugiej - od nauczycieli. 

• Każda z trzech wersji składa się z 20 pozycji o 

charakterze stwierdzeń, których prawdziwość 

odpowiadający ocenia na skali pięciostopniowej (od 

"Zdecydowanie nie" do "Zdecydowanie tak"). 

• Wersja dla dorosłych zawiera 5 skal, dotyczących: 

Emocjonalności, Strachu, Złości, Aktywności i 

Towarzyskości,  

• wersje dla dzieci - po 4 skale, dotyczące: 

Nieśmiałości, Towarzyskości, Aktywności i 

Emocjonalności. 

• Teoretyczną podstawę narzędzia stanowi Genetyczna 

Teoria Temperamentu A.H. Bussa i R. Plomina. 

 

 

4

Kwestionariusz EAS - 

przeznaczenie

Normy pozwalają na stosowanie wersji dla 
dorosłych wobec osób w wieku 16-50 lat, a 
wersji dla dzieci - wobec badanych w wieku 
3 -11 lat. Są to normy stenowe. 
W odniesieniu do dorosłych podane są dla 
czterech grup wieku (16-19; 18-30; 31-40 i 
41-50 lat), oddzielnie dla mężczyzn i 
kobiet, w odniesieniu do dzieci - dla dwu 
grup wieku (3-7 i 8-11 lat), dla obu płci 
łącznie.

 

 

 

5

Genetyczna Teoria 

Temperamentu 

A. H. Bussa i R. Plomina

• Temperament -  zespół 

dziedziczonych cech osobowości, 

ujawniających się we wczesnym 

okresie życia jednostki

– Ujawnienie się już w 1. roku życia oraz 

zdeterminowanie genetyczne odróżnia 

cechy temperamentalne od innych cech 

osobowościowych

– Temperament jest podstawą 

kształtowania się i rozwoju osobowości

 

 

6

Cechy temperamentu

•

E

Emocjonalność (emotionality)

– Niezadowolenie (emotionality-distress)
– Strach (emotionality-fear)
– Złość (emotionality–anger)

•

A

Aktywność (activity)

• Towarzyskość (

s

sociability)

• Nieśmiałość

 

 

7

Niezadowolenie (emotionality-

distress)

• Tendencja do łatwego i silnego 

reagowania niepokojem

• Jej składnikiem jest poziom pobudzenia 

układu sympatycznego (zdeterminowany 

genetycznie)

• Wymiary: brak reakcji – intensywne, 

trudne do opanowania reakcje (płacz, 

krzyk, napady złego humoru)

• Najlepszy wskaźnik behawioralany: 

płacz/gotowość do płaczu

 

 

8

Strach (emotionality-fear)

• Skłonność do unikania awersyjnej 

stymulacji oraz próbami ucieczki 
przed zagrożeniem wraz z 
towarzyszącymi zmianami 
fizjologicznymi

 

 

9

Złość (emotionality–anger)

• Typowe przejawy: atakowanie, 

odpychanie przedmiotów, głośne 
skarżenie się na bodziec (u dzieci) 

• Przejawy fizjologiczne: zwężenie 

oczu, napięcie warg, zaciśnięcie 
pięści, postawa ciałs sygnalizująca 
gotowość do ataku 

 

 

10

A

Aktywność (activity)

• Cecha zwiazana z wydatkowanie 

energii fizycznej

• Zakres zmienności – od bezruchu do 

skrajnie energetycznego zachowania

– Składniki:

• Tempo- szybkość działania
• Wigor- związany z siłą i intensywnością 

reakcji 

 

 

11

Towarzyskość (

s

sociability)

• Tendencja do nawiązywania 

kontaktów i przebywania raczej w 
towarzystwie niż samotnie

• Dążenie do zawierania nowych 

znajomości oraz chęć uczestniczenia 
w szerokich kontaktach społecznych

• Poszukiwanie „nagród społecznych”

 

 

12

Nieśmiałość

• Poczucie zahoamowania i 

skrępowania, wraz z towarzyszącym 
im poczuciem dyskomfortu w 
interakcjach społecznych; chęć 
wycofania się z takich sytuacji

• Ujawnia się w obecności obcych osób
• U dzieci przejawia się jako lęk 

(ostrożność) przed obcymi

 

 

13

Zgodność wewnętrzna skal EAS-D 

(N=450)

Cechy

α Cronbacha

Niezadowolenie K

0,65

Niezadowolenie M

0,70

Strach K

0,63

Strach M

0,47

Złość K

0,55

Złość M

0,68

AKTYWNOŚĆ - K

0,59

AKTYWNOŚĆ - M

0,66

TOWARZYSKOŚĆ - K

0,47

TOWARZYSKOŚĆ - M

0,55

 

 

14

Zgodność wewnętrzna skal EAS-C 

(N=225)

Skala

Opisujący

α Cronbacha

Emocjonalność

Matka

0,66

Ojciec

0,67

Nauczyciel

0,73

Aktywność

Matka

0,74

Ojciec

0,71

Nauczyciel

0,47

Towarzyskość

Matka

0,49

Ojciec

0,47

Nauczyciel

0,81

Nieśmiałość

Matka

0,75

Ojciec

0,75

Nauczyciel

0,85

 

 

15

Stabilność bezwzględna pomiaru 

skalami EAS- D oraz standardowe 

błędy pomiaru

Skala

2 tyg.

SEM 6 mies. SEM

Niezadowolenie

0,81

1,43

0,63

2,03

Strach

0,75

1,34

0,66

1,56

Złość

0,84

1,03

0,69

1,44

AKTYWNOŚĆ

0,75

1,55

0,79

1,42

TOWARZYSKOŚ

Ć

0,71

1,33

0,53

1,69

 

 

16

Zadanie

• Wiedząc

, że stała zα

/2 

przyjmuje 

następujące wartości:

 α  0,150,100,050,01
z α

 /2

1,441,641,962,58

proszę oszacować wartości 
półprzedziałów ufności dla skal 
EAS-D dla wybranego poziomu 
istotności statystycznej 

 

 

17

Steny

N

S

Z

A

T

1

4

4-5

6

5-6

5-6

2

5

6

7

7-8

7-9

3

6-7

7

8

9

10-11

4

8

8-9

9-10

10

12

5

9-10

10

11

11-12

13

6

11

11

12

13

14

7

12-13

12

13

14-15

15-16

8

14-15

13-14

14

16

17

9

16

15-16

15

17-18

18

10

17-19

17-20

16-17

19-20

19-20

EAS – normy stenowe dla kobiet w wieku 

18-30 lat

 

 

18

Steny

N

S

Z

A

T

1

4

4

4-6

6-7

6-7

2

5

5

7

8

8-9

3

6

6

8-9

9

10-11

4

7

7

10

10-11

12

5

8

8

11

12-13

13

6

9-10

9

12

14

14

7

11-12

10

13-14

15

15

8

13-14

11-12

15

16-17

16

9

15-16

13

16

18

17

10

17-19

14-19

17-19

19

18-20

EAS – normy stenowe dla mężczyzn w 

wieku 18-30 lat

 

 

19

Korelacje wyników w EAS-D i EPQ-R

N

S

Z

A

T

Ekstrawersj

a

-0,13

-0,14

0,07

0,38**

0,51**

Neurotyczn

osć

0,68**

0,56**

0,33**

-0,05

-0,06

Psychotycz

ność

-0,16

-0,20

-0,01

-0,09

-0,17

Skala 

kłamstwa

0,01

-0,06

-0,12

0,09

0,02

 

 

20

Korelacje ocen temperamentu dzieci 

przedszkolnych

Matka- 

Ojciec

Matka- 

Nauczyciel

ka

Ojciec-

Nauczyciel

ka

Emocjonal

ność

0,75**

0,18**

0,11*

Aktywność

0,72**

0,32**

0,37**

Towarzysko

ść

0,60**

0,19**

0,21**

Nieśmiałoś

ć

0,74**

0,47**

0,37**

 

 

21

Zadanie

• W grupach proszę zaplanować 

dotychczas nie przeprowadzone 
badanie wybranego aspektu trafności 
kwestionariusza EAS (dowolnej wersji)

– Trafność teoretyczna (badanie związku 

konstruktu z zachowaniem)

– Trafność diagnostyczna
– Trafność prognostyczna