Katedra Chirurgii

Katedra Chirurgii

Zabieg operacyjny planowy i

pilny

Przygotowanie do zabiegu

Ryzyko operacji

Odczyn ustroju na zabieg

Prowadzenie pooperacyjne

Najczęstsze powikłania

Postępowanie w urazowych

uszkodzeniach ciała (podział,

pierwsza pomoc, powikłania)

Zabieg Operacyjny



Operacja, zabieg operacyjny, zabieg

chirurgiczny



to wszelkiego rodzaju zabiegi na

narządach i tkankach ciała, służące

poprawie stanu zdrowia i samopoczucia

chorego, bądź postępowanie

diagnostyczne przeprowadzane w taki

sposób.



Wbrew nazwie, zabiegi chirurgiczne nie

należą do kompetencji wyłącznie lekarzy

chirurgów - do operacji należy m.in.

cięcie cesarskie, będące jednym z

podstawowych zabiegów wykonywanych

przez lekarza ginekologa.

Zabieg Operacyjny

-podział



według specjalności lekarskich

(specjalności wewnątrz chirurgicznych)



operacje ginekologiczne



operacje okulistyczne



Operacje ortopedyczne



Operacje laryngologiczne



Operacje neurochirurgiczne



Operacje onkologiczne itp.

Operacja:



Operacja nagła



to zabieg, który dla odniesienia efektu

musi być wykonany w krótkim czasie po

wystąpieniu objawów, w przeciwnym

razie następuje znaczne pogorszenie

stanu zdrowia pacjenta. Taką operacją

jest na przykład wycięcie

··wyrostka

robaczkowego

(appendektomia), albo

nacięcie

··tchawicy

(tracheotomia).



Operacja planowa



ma miejsce, gdy nie ma potrzeby

niezwłocznego jej wykonania. Odbywa się

w ustalonym terminie. Przykładem

takiego zabiegu może być większość

operacji kosmetycznych.

Operacja







Operacja radykalna



to zabieg mający na celu całkowite

wyleczenie choroby, najczęściej jednak

połączony z szerokim wycięciem narządów,

bądź dużej części pojedynczego narządu.

Tego rodzaju operacje są wykonywane

często w przypadku

··nowotworów

, na

przykład wycięcie

··płuca

z powodu

··raka



Operacja paliatywna



poprawia jedynie stan chorego, nie

usuwając właściwej przyczyny dolegliwości.

Wykonywana ze względów

··humanitarnych

dla oszczędzenia cierpień i ograniczenia

bólu. Przykładem takiej operacji jest

zespolenie fragmentów

··przewodu

pokarmowego

tak, by ominąć niedrożność

spowodowaną nowotworem.





Operacja



Operacja zwiadowcza – diagnostyczna



nie ma na celu leczenia, a rozpoznanie

choroby



wykonywana jest, kiedy nie ma możliwości

zastosowania zachowawczych metod

diagnozowania, bądź są one nieskuteczne.

Przykładem takiej operacji jest

diagnostyczne otwarcie jamy brzusznej

(laparotomia zwiadowcza).

Operacja



Operacja

··plastyczna



zmienia wygląd lub funkcję narządu.



Tego rodzaju zabiegami są zarówno

operacje odtwórcze po wypadkach,

umożliwiające normalną egzystencję np. po

utracie

··nosa,

jak i operacje kosmetyczne,

poprawiające niewłaściwy (zdaniem

pacjenta) wygląd twarzy.



Całość działań świadomie

podejmowanych przez personel

medyczny i organizacje ochotnicze

mających na celu osiągnięcie przez

chorego gotowości do leczenia.

Przygotowanie pacjenta
do operacji – definicja !

Przygotowanie pacjenta
do operacji

Tryb planowy

Tryb nagły

Przygotowanie

dalsze

bliższe

podstawowe

Zabieg operacyjny

Przygotowanie do operacji



Powiadomienie chorego o

operacji



Zgoda na badania i operację



Przygotowanie psychiczne

pacjenta do operacji



Przygotowanie fizyczne

Przygotowanie dalsze
ocena ogólna stanu
zdrowia



Wykrycie chorób

współwystępujących



Cukrzyca, nadciśnienie tętnicze,

choroba serca, choroby żył,

tarczycy itp..



Ocena układu



oddechowego,



krążenia



wydalania

Przygotowanie dalsze
przywrócenie równowagi



Wyrównanie



Cukrzycy



Zaburzeń wodno-

elektrolitowych



Uzupełnienie krwi



Zaburzeń niewydolności

krążenia

Przygotowanie psychiczne
- Lęk



Aspekt negatywny

•

Pojawienie się postaw

negatywnych

•

Zaprzeczenie

•

rezygnacja



Aspekt pozytywny

•

Silna mobilizacja wegetatywno-

endokrynna

•

Pobudzenie mechanizmów

obronnych

Przygotowanie psychiczne
- Lęk



niepewność, bezradność, bezsilność



Niepokój



Niemożność decydowania o sobie



Naruszenie fizjologicznej całości

ustroju



Obnażeniem, odsłonięciem narządów

płciowych



Pozbawieniem samodzielnośći w

działaniu



Złym samopoczuciem po operacji



Uzależnieniem od aparatury

Przygotowanie psychiczne



Pełna informacja o chorobie



Wyjaśnienie celowości badań,

zabiegów



Nieograniczony kontakt chorego z

lekarzem i pielęgniarką



Rozładaowanie napięcia

nerwowego (gest, słowo,

zainteresowanie chorym,

obecnością przy chorym w trudnych

chwilach)



Tworzenie atmosfery zaufania,

bezpieczeństwa

Psychiczne przygotowanie
pacjenta do operacji – rola
pielęgniarki



Odnotowywać i przekazywać

lekarzowi zaobserwowane

trudności w porozumiewaniu się z

chorym



Być łącznikiem pomiędzy chorym a

zespołem medycznym oraz jego

rodziną

Psychiczne przygotowanie
pacjenta do operacji – rola
lekarza i pielęgniarki



Pomagać choremu w przełamaniu

strachu przed badaniem, operacją



Rozwiać wątpliwości chorego dotyczące

diagnozy, umiejętności personelu

medycznego



Nauczyć chorego i wyjaśnić celowość

wykonywania ćwiczeń specjalistycznych



Oddychania przeponą, napinania i

rozluźniania mięśni, odkrztuszania

wydzieliny itp..



Poinformować (nauczyć) chorego i

rodzinę o rodzaju pielęgnacji w domu

Premedykacja – jaki cel ?



Zmniejszenie

napięcia

psychicznego



Obniżenie przemiany

materii



Osłabienie

niepożądanych

odruchów



Zmniejszenie

wydzielania



Zapobieganie

niepożądanemu

wypływowi leków

używanych do

znieczulenia



Zwiększenie działania

środków

znieczulających

Przygotowanie fizyczne
bliższe



przygotowanie przewodu

pokarmowego



przygotowanie układu moczowego



przygotowanie skóry



Premedykacja

Fizyczne przygotowanie
pacjenta do operacji



Zakaz jedzenia na 12-24 godz

przed operacją



6 godz przed operacją zakaz picia



12 godz przed operacja lewatywa

(enema)



Przygotowanie skóry do operacji



Ogolenie włosów, mycie,

odkażanie, usunąć lakier z

paznokci,

Fizyczne przygotowanie
pacjenta do operacji



Prowadzić profilaktykę

p.zakrzepową



Opaski elastyczne lub wyroby

ucikowe (podkolanówki,

pończochy)



Sprawdzić dokumentację chorego

przed przewiezieniem chorego na

salę operacyjną



Zgoda na operację (podpis)



Podać premedykację

Ryzyko operacji



Ocena ogólnego stanu zdrowia

chorego



Wywiad



Badanie fizykalne



Badania laboratoryjne



Badania dodatkowe (rtg, ekg,

usg, tk, nmr, badania

bakteriologiczne, antybiogram)



Konsultacje specjalistyczne

Ryzyko operacji



Wiek (dzieci, chorzy w podeszłym

wieku)



Otyłość



Ciąża



Leki (chemioterapia, alergie itp)



Zakażenia



Choroby niechirurgiczne

Ryzyko operacji - wiek

•

Ryzyko operacji powinno być

oceniane na podstawie stanu

chorego a nie jedynie jego

wieku !!!



Dzieci



Chory w podeszłym wieku



Miażdżyca



Ograniczona rezerwa mięśnia

sercowego



Choroby nerek itp.

Ryzyko operacji - otyłość



Częściej niż u szczupłych występują

u nich inne poważne choroby



Częściej dochodzi do powikłań w

gojeniu ran



Częśćiej dochodzi do występowania

ŻCHZZ



Większe trudności z znieczuleniem



Do planowych operacji –

odchudzać pacjenta !!!

Ryzyko operacji - ciąża



Duże trudności diagnostyczne (

ciąża

zmienia lub maskuje objawy i przebieg choroby)



Ryzyko poronienia, porodów

przedwczesnych, wad wrodzonych



Niemożność stosowania pewnych

grup leków



Jeśli konieczność operacji to w 2 trymestrze !!!

Ryzyko operacji - Leki



Utrudniają gojenie



Immunosupresja



Sterydy



niektóre hormony



cytostatyki



Krwotoki



Kumaryny



Aspiryna



Uczulenia - wstrząs



Środki kontrastowe



antybiotyki



itp.

Ryzyko operacji -

zakażenia



Ryzyko sepsy



Chore zęby



Zapalenie zatok



Zapalenie pęcherza



Trudność w gojeniu rany



Zmiany ropne skórne w miejscu

cięcia



cukrzyca

Ryzyko operacji – choroby

niechirurgiczne



Cukrzyca



Niedokrwienie mięśnia sercowego



Choroby płuc



Choroby nerek



Udar mózgu



Nadciśnienie tętnicze



Choroby tarczycy, nadnerczy



itp

Prowadzenie pooperacyjne -

okresy



Obserwacja po znieczuleniu



Sala pooperacyjna



Intensywne leczenie



OIOM



Zwykła opieka



Oddział chirurgiczny



Opieka w okresie zdrowienia



Dom



Oddział ozdrowieńców

Prowadzenie pooperacyjne

- monitorowanie



Układ krążenie



Częstość tętna



Elektrokardiogram



Ciśnienie tętnicze



Ośrodkowe ciśnienie żylne (OCŻ)



Ciśnienie krwi w tętnicy płucnej



Minutowa objętość wyrzutowa

serca



Całkowity opór naczyń

obwodowych

Prowadzenie pooperacyjne

- monitorowanie



Układ oddechowy



Częstość oddechów



Objętość oddechowa



Szybkość wydechu



Ciśnienie wydechu



Podatność płuc



Prężność gazów w powietrzu

wydechowym



Prężność gazów w krwi tętniczej



Objętość wydzieliny drenowanej z

opłucnej



Badania radiologiczne klatki piersiowej

Prowadzenie pooperacyjne

- monitorowanie



Układ trawienny



Objętość płynów podawanych

doustnie



Objętość z sondy żołądkowej



Objętość płynu z przetoki, jej

skład



RTG przeglądowe jamy brzusznej

Prowadzenie pooperacyjne

- monitorowanie



Układ krwiotwórczy



Morfologia krwi



Hematokryt



Układ krzepnięcia



Liczba płytek krwi



Objętość krwi krążącej

Prowadzenie pooperacyjne

- monitorowanie



Układ moczowy



Godzinowe wydalanie moczu



Badanie moczu



Stężenie mocznika w krwi



Stężenie kreatyniny w surowicy



Klirans kreatyniny



Elektrolity w moczu

Powikłania pooperacyjne



Powikłania

płucne



Niedodma



ARDS



Zachłyśnięcie



Zapalenie płuc



Zator tętnicy

płucnej



Powikłanie w

ranie

operacyjnej



Krwiak



Wydzielina

surowicza



Zakażenie



Rozejście rany



Wytrzewienie



Przepuklina

Powikłania pooperacyjne



Powikłania ze

strony

otrzewnej



Zapalenie

otrzewnej



Ropnie



Powikłania

kardiologiczne



Obrzęk płuc



Zaburzenia

rytmu



Zawał mięśnia

sercowego

Powikłania pooperacyjne



Powikłania ze

strony PP



Rozdęcie

żołąka



Rostrzeń

żołądka



Niedrożność

porażenna



Niedrożność

mechaniczna



Zapalenie

trzustki



Powikłania ze

strony PP cd.



Wrzód stresowy



Rzekomobłoniaste

zapalenie jelit



Nagromadzenie się

mas kałowych



Zapalenie ślinianek



Ropień wątroby



WZW

Powikłania pooperacyjne



Powikłania ze

strony układu

moczowego



Zaleganie

moczu



Zakażenie

dróg

moczowych



Niewydolność

nerek



Powikłania

mózgowe



Udar mózgu



Psychoza

pooperacyjna

Document Outline