Patofizjologia obrzęków

• Obrzęk - (łac. oedema) stwierdzane w 

badaniu fizykalnym gromadzenie się płynu w 
przestrzeni pozakomórkowej i w jamach ciała.

• Powstaje na skutek zaburzenia równowagi 

między czynnikami dążącymi do zatrzymania 
płynu w naczyniach oraz czynników 
prowadzących do przedostawania się płynu 
poza ich światło.

• Obrzęk może być spowodowany 

zgromadzeniem przesięku lub wysięku.

Obrzęki

Obrzęki - podział

• uogólnione: 

– skóry i tkanki podskórnej - puchlina (łac. 

anasarca) 

– obrzęk całego ciała i zgromadzenie płynu w 

jamach ciała (łac. hydrops universalis) 

• zlokalizowane: 

– w jamach ciała: 

•otrzewnej - wodobrzusze (łac. ascites) 
•osierdziu - (łac. hydropericardium) 
•opłucnej - (łac. hydrothorax) 

– czaszka 

•układ komorowy mózgu - wodogłowie 

Obrzęki - podział

• Uogólnione

zależne od chorób serca, wątroby, 
nerek, nma skutek zaburzeń 
hormonalnych, niedoborów białkowych, 
jonów potasu, żelaza,  

• Zlokalizowane (miejscowe)

pochodzenia zapalnego, limfatycznego, 
skutek zaburzeń odpływu żylnego, 
alergiczne

Przyczyny obrzęków związane z typem 

gromadzonego płynu.

•

Wysięk powstaje w wyniku:

–

 wzrostu przepuszczalności kapilar - reakcja alergiczna, 
posocznica, oparzenia, nowotwór

•

Przesięk powstaje w wyniku: 

–

wzrostu ciśnienia hydrostatycznego w kapilarach 

–

utrudnienia odpływu żylnego, obrzęk płuc 

–

marskości wątroby 

–

zwiększenia objętości osocza spowodowane 
zatrzymaniem sodu 

–

utrudnieniem odpływu limfy 

–

spadku ciśnienia onkotycznego białek osocza 

–

retencji tkankowej sodu i następowym zatrzymaniem 
wody 

Obrzęki - przyczyny 

wysięk/przesięk

 

• Ciśnienie onkotyczne - rodzaj ciśnienia 

osmotycznego powodowanego przez białka obecne 

w osoczu krwi. 

• Ciśnienie onkotyczne równoważy ciśnienie krwi w 

naczyniach krwionośnych, dzięki czemu nie 

dochodzi do utraty wody z naczyń. 

• W stanach chorobowych, w których następuje 

obniżenie poziomu białek w osoczu (np. przy 

białkomoczu lub niedożywieniu), zmniejszone 

ciśnienie onkotyczne prowadzić może do powstania 

obrzęku.

• Ciśnienie onkotyczne oznacza się symbolem π.

Obrzęki – ciśnienie onkotyczne

• Obrzęk jest bardzo ważnym objawem klinicznym 

wskazującym na zaburzenia czynności głównych narządów 

takich jak serce, nerki, wątroba. 

• Rozmieszczenie obrzęków zależy od ich przyczyny.

– Obrzęki kończyn dolnych są charakterystyczne dla 

niewydolności serca. 

– U chorych leżących, obrzęki (z powodu grawitacji) 

wystąpią w pasie miednicznym.

– Obrzęk "sercowy" w ostrej niewydolności lewokomorowej 

z następowym wzrostem ciśnienia jest najsilniej 

wyrażony w płucach. Taki obrzęk płuc charakteryzuje się 

akumulacją płynu w pęcherzykach płucnych. 

– Obrzęki w niewydolności nerek albo w zespole 

nerczycowym są z reguły rozlane i najlepiej widoczne na 

twarzy (obrzęk wiotkiej tkanki łącznej na przykład 

powiek i wokół oczu).

• Obrzęk jest nie tylko objawem zasadniczej choroby, ale 

sam w sobie może stanowić problem kliniczny. Np. obrzęk 

mózgu

Obrzęki

Obrzęk mózgu

• Wzrost zawartości wody w tkance mózgowej. 
• Wzrost objętości przestrzeni śródkomórkowej 

 lub  pozakomórkowej.

• Skutki wspólne - urazu, udaru, zapalenia, 

krwotoku, guza, niedokrwienia, i hipoksji.

• Powoduje:

–  wzrost ICP
–  zmiany światła naczyń
–  przesunięcia tkanki mózgowej
–  wgłobienia

Etiologia obrzęku mózgu

 

• Neurologiczne – 

– udar ischemiczny i krwotoczny. 
– Guzy,
– meningitis, encefalitis , tbc.

• Pozaneurologiczne

– Kwasica
– Nadciśnienie, 
– Encefalopatia wątrobowa, zespół Reya.
– Zatrucie CO, Pb
– Narkomania
– Obrzęk związany z dużą wysokością HACE
– Ukąszenia węży, gadów.