PROMOCJA
ZDROWIA
Zdrowie
Publiczne
Novum
PROMOCJA
ZDROWIA
Zdrowie
Publiczne
Novum
PROMOCJA ZDROWIA
PROMOCJA ZDROWIA:
obejmuje
podnoszenie poziomu wiedzy o
sposobach zapobiegania chorobom. Jest
to system określonych działań mających
na celu kształcenie u ludzi zachowań
zdrowotnych, stylu i warunków życia
sprzyjających dobremu samopoczuciu i
poprawie zdrowia.
Założenia promocji
zdrowia:
Budowanie zdrowej polityki
publicznej, w której ustawodawstwo,
polityka finansowa, podatki, usługi,
produkcja itd. uwzględniają sprawy
zdrowia, a decydenci na różnych
poziomach są świadomi skutków
zdrowotnych swoich decyzji i akceptują
swą odpowiedzialność za zdrowie.
Założenia promocji
zdrowia:
Tworzenie środowiska życia i pracy
sprzyjającego zdrowiu. Pozyskanie do
aktywności na rzecz zdrowia społeczności
lokalnej, wspieranie jej wysiłków,
tworzenie grup samopomocy w
społeczności. Wspieranie osobistego i
społecznego rozwoju ludzi, stymulowanie
ich samorozwoju poprzez udostępnienie
informacji, edukację do zdrowia,
doskonalenie umiejętności życia.
Założenia promocji
zdrowia:
Reorientacja służby zdrowia,
zwłaszcza podstawowej opieki
zdrowotnej, tak, aby jej pracownicy
obok dotychczasowych funkcji
terapeutycznych pełnili rolę doradców
zdrowia.
Główne cele operacyjne
promocji zdrowia w Polsce
to:
1. Zmniejszenie zachorowalności i
przedwczesnej umieralności.
2. Redukcja czynników ryzyka.
3. Zmiana innych zachowań zdrowotnych.
4. Zmniejszenie absencji chorobowej.
5. Obniżenie kosztów opieki zdrowotnej.
6. Wzrost wiedzy społeczeństwa o
czynnikach wpływających na zdrowie.
7. Lepsze standardy organizacyjne.
Najważniejsze zasady
promocji zdrowia
Promocja zdrowia obejmuje
WSZYSTKICH ludzi, a nie tylko chorych
bądź zagrożonych chorobą.
Promocja zdrowia zajmuje się
wszystkimi czynnikami zwiększającymi
potencjał zdrowia.
Medycyna
zapobiegawcza:
Część medycyny poświęcona
zapobieganiu chorobom i podnoszeniu
stanu zdrowia społeczeństwa, zarówno
fizycznego, jak psychicznego. Zajmuje
się też mechanizmami szerzenia się
chorób. Celem medycyny
zapobiegawczej jest promowanie
zdrowia, zgodnie ze sprawdzoną zasadą,
że lepiej zapobiegać niż leczyć.
Profilaktyka zdrowotna
działania mające na celu zapobieganie
chorobom, poprzez ich wczesne
wykrycie i leczenie. Wyróżniamy
następujące fazy:
Profilaktyka zdrowotna
Profilaktyka pierwotna (I fazy lub
pierwszorzędowa):
zapobieganie chorobom
poprzez kontrolowanie czynników ryzyka. Nie
dopuszcza do rozwinięcia się choroby.
Profilaktyka wtórna (II fazy):
zapobieganie
konsekwencjom choroby poprzez jej wczesne
wykrycie i leczenie (przesiewowe badanie
skriningowe). Nie dopuszcza, by stan
przedchorobowy, doprowadził do rozwinięcia się
choroby.
Profilaktyka III fazy (trzeciorzędowa):
zahamowanie postępu choroby oraz ograniczenie
powikłań. Zapobieganie nawrotom choroby
Programy profilaktyczne i
promujące zdrowie
W ramach ubezpieczenia zdrowotnego, ubezpieczeni
mogą korzystać z wielu profilaktycznych programów
zdrowotnych.
Udział w tych programach jest bezpłatny, bez
skierowania (z wyjątkiem programu badań
prenatalnych – konieczność wystawienia skierowania
przez lekarza prowadzącego ciążę).
Programy profilaktyczne skierowane są do osób z
grup wiekowych najbardziej zagrożonych wybranymi
chorobami.
Celem programu jest zmniejszenie wskaźnika
zachorowalności oraz umieralności z powodu
konkretnej choroby oraz podniesienie poziomu
wiedzy ludzi na temat profilaktyki poszczególnych
chorób.
Program profilaktyki raka
szyjki macicy
Skierowany do kobiet w wieku od 25 do 59
lat, które w ciągu ostatnich 3 lat nie miały
wykonywanego przesiewowego badania
cytologicznego.
Z bezpłatnej cytologii w ramach programu
można skorzystać w każdej poradni
ginekologicznej mającej podpisaną umowę z
NFZ na porady położniczo - ginekologiczne.
Do ginekologa nie trzeba mieć skierowania.
Program profilaktyki raka
szyjki macicy
Jeśli wynik jest prawidłowy lekarz ginekolog
zaleca ponowne badanie profilaktyczne po
upływie 3 lat lub
W przypadku stwierdzenia
nieprawidłowości lekarz ginekolog kieruje
uczestniczkę do etapu pogłębionej
diagnostyki, gdzie wykonywane jest
badanie kolposkopowe lub badanie
kolposkopowe z pobraniem wycinka do
badania histopatologicznego
Program profilaktyki raka
piersi
skierowany jest do kobiet w wieku od 50 do 69
lat, które w ciągu ostatnich 24 miesięcy nie
wykonywały mammografii w ramach
profilaktyki zdrowotnej.
Programem nie mogą być objęte kobiety, u
których wcześniej w piersi zdiagnozowano
zmiany nowotworowe o charakterze złośliwym.
Ryzyko zachorowania wzrasta po 50 r. ż.
Spośród wielu czynników rakotwórczych coraz
częściej w ryzyku zachorowania na raka piersi
wskazuje się na uwarunkowania genetyczne.
Program profilaktyki raka
piersi
Profilaktyczne badanie mammograficzne
można wykonać w kilkunastu
poradniach lub w mammobusie, który
dojeżdża do najodleglejszych zakątków
naszego województwa.
W ramach etapu podstawowego
programu wykonywane jest badanie
mammograficzne.
W przypadku nieprawidłowego wyniku
badania uczestniczki programu kierowane
są do etapu pogłębionej diagnostyki
Program badań
prenatalnych
Program skierowany jest do kobiet w ciąży powyżej 35. roku
życia lub obciążonych występowaniem chorób genetycznych w
rodzinie.
Ciężarne, które chciałyby skorzystać z programu muszą spełniać
co najmniej jedno z poniższych kryteriów:
wiek powyżej 35 lat,
wystąpienie w poprzedniej ciąży aberracji chromosomowej płodu
lub dziecka,
stwierdzenie wystąpienia strukturalnych aberracji
chromosomowych u ciężarnej lub u ojca dziecka,
stwierdzenie znacznie większego ryzyka urodzenia dziecka
dotkniętego chorobą uwarunkowaną monogenetycznie lub
wieloczynnikową,
stwierdzenie w czasie ciąży nieprawidłowego wyniku badania
USG i/lub badań biochemicznych wskazujących na zwiększone
ryzyko aberracji chromosomowej lub wady płodu.
Program badań
prenatalnych
Aby skorzystać z badań w ramach
programu konieczne jest skierowanie
zawierające informacje o wskazaniach
do objęcia programem, wraz z opisem
nieprawidłowości i dołączonymi wynikami
badań potwierdzającymi zasadność
skierowania do programu, wystawione przez
lekarza prowadzącego ciążę.
Program badań
prenatalnych
Pierwsza wizyta wskazana jest w 12
tygodniu ciąży.
W razie wskazań medycznych ciężarne
kierowane są na badania inwazyjne
(pobranie materiału do badań
genetycznych w drodze amniopunkcji/
biopsji trofoblastu/ kordocentezy pod
kontrolą USG ), na które muszą
wyrazić zgodę.
Program badań
prenatalnych
W przypadku konieczności wykonania
dalszej diagnostyki niemieszczącej się w
ramach programu ciężarne, u których
zdiagnozowano nieprawidłowości
genetyczne, kierowane są (już poza
programem profilaktycznym) do
odpowiednich poradni udzielających
świadczeń na podstawie umowy z NFZ.
Program profilaktyki
chorób układu krążenia
Skierowany w szczególności do osób
obciążonych czynnikami ryzyka
(nadciśnienie tętnicze krwi,
podwyższone stężenie cholesterolu,
nadwaga, palenie tytoniu, nadwaga i
otyłość, wiek, płeć męska, obciążenia
genetyczne i inne
Program profilaktyki
chorób układu krążenia
Program jest skierowany do osób będących w
wieku 35, 40, 45, 50 i 55 lat w danym roku
kalendarzowym, u których dotychczas nie
została rozpoznana choroba układu krążenia.
Lekarz na podstawie wywiadu, pomiarów ciśnienia
tętniczego krwi oraz wykonanych badań
biochemicznych, podejmuje decyzję dotyczącą:
ponownego badania za 5 lat,
edukacji zdrowotnej i ponownego badania za 5 lat,
pozostawienia pod kontrolą lekarza POZ poza
programem,
skierowania na leczenie do specjalisty
Program profilaktyki
chorób odtytoniowych
Program profilaktyki chorób odtytoniowych (w
tym POChP) jest realizowany bez skierowania
adresowany jest do osób powyżej 18 roku
życia palących papierosy, w szczególności
do osób pomiędzy 40 a 65 rokiem życia, które
nie miały - w ramach programu profilaktyki
POChP - wykonanych badań
spirometrycznych w ciągu ostatnich 36
miesięcy, u których nie zdiagnozowano
wcześniej przewlekłej obturacyjnej choroby
płuc, przewlekłego zapalenia oskrzeli lub
rozedmy.
Program profilaktyki
chorób odtytoniowych
W ramach programu profilaktycznego
lekarz zobowiązany jest poinformować
pacjenta o skutkach zdrowotnych
palenia tytoniu oraz zaplanować terapię
odwykową.
Pacjenci, u których lekarz stwierdzi
nieprawidłowości wymagające dalszej
diagnostyki i leczenia, kierowani są do
poradni specjalistycznej.
Przykłady innych
programów
profilaktycznych:
„Opieka pielęgniarska nad dziećmi w przedszkolach”
„Profilaktyka próchnicy u dzieci”
„Profilaktyka chorób nowotworowych – prewencja
raka prostaty” Wzrost wykrywalności nowotworów
prostaty we wczesnych fazach rozwoju poprzez
wykonywanie badań przesiewowych obejmujących
oznaczenie stężenia PSA, a w przypadku
stwierdzenia podwyższonego stężenia tego markera
– skierowanie pacjenta do dalszej diagnostyki.
Populacja objęta programem: Mężczyźni powyżej 50
roku życia posiadający stałe lub czasowe
zameldowanie w Cieszynie.
„Profilaktyka chorób płuc”
Przykłady innych
programów
profilaktycznych:
„Profilaktyka chorób zakaźnych wśród
dorosłych - szczepienia ochronne przeciwko
grypie” Mieszkańcy Cieszyna powyżej 65
roku życia posiadający stałe lub tymczasowe
Narodowy Program Profilaktyki i
Rozwiązywania Problemów Alkoholowych
Program profilaktyki i korekcji wad postawy
Program wczesnego wykrywania choroby
nadciśnieniowej u młodzieży szkolnej w
wieku 18-19 lat w szkołach na terenie m. st.
Warszawy
Program Promocja Zdrowia w Miejscu Pracy.