Zarządzanie strategiczne

Podstawy

prawa

Dr inż.

Aleksander

Gwiazda

Wiadomości wstępne

Wykład 1

Plan wykładu



Teoria prawa



Systematyka prawa



Filozofia prawa



Prawo konstytucyjne

Prawo to zespół norm wydanych lub
usankcjonowanych przez państwo i
zagwarantowanych

przymusem

państwa.

Teoria prawa

Definicja prawa

Ogólnie systemy prawa dzielą się na
prawo

stanowione

prawo

precedensowe.

Drugi

podział

dzieli

prawo

zwyczajowe i prawo umowne.

Teoria prawa

Rodzaje prawa

Prawo jest nierozerwalnie związane z
państwem.

Prawo

jest

stanowione

lub

sankcjonowane przez państwo

Prawo stanowi zbiór uporządkowany.

Teoria prawa

Cechy prawa

Teoria prawa

Cele prawa

•Prawo służy do kontrolowania

ludzkich zachowań

•Prawo służy do rozdziału dóbr i

ciężarów

•Prawo służy do rozstrzygania

konfliktów

Teoria prawa

Źródła prawa

Źródłem  prawa  jest  sformalizowany
akt  władzy  państwowej  zawierający
przepisy prawne.
Na  źródła  prawa  składają  się  między
innymi:

• ustawy

• rozporządzenia

• uchwały

• zarządzenia

Praworządność  jest  to  taki  stan
faktyczny,  w  którym  podstawowe
dziedziny  stosunków  społecznych  są
uregulowane  przepisami  prawnymi  i
przepisy  te  są  przez  organy  państwa
ściśle przestrzegane.

Teoria prawa

Definicja praworządności

Stosowanie

prawa

polega

posługiwaniu się przez organy państwa
przepisami

prawnymi

jak

instrumentami

służącymi

podejmowaniu decyzji.

Teoria prawa

Definicja stosowania prawa

Świadomość

prawna

ocena

obowiązującego

prawa

przez

społeczeństwo i postulaty dotyczące
zmiany prawa w pożądanym przez
społeczeństwie kierunku.

Teoria prawa

Definicja świadomości prawnej

Stosunek prawny to stosunek społeczny
uregulowany przez prawo.

Teoria prawa

Definicja stosunku prawnego

W każdym stosunku występuje 5
elementów:

Teoria prawa

Elementy stosunku prawnego

• prawo podmiotowe

• obowiązek odpowiadający prawu
podmiotowemu

• podmiot prawa

• podmiot obowiązku

• przedmiot stosunku prawnego

Zdarzenie  prawne  to  takie  zdarzenie,
które  pociąga  za  sobą  powstanie,
zmianę  lub  rozwiązanie  stosunku
prawnego.

Teoria prawa

Definicja zdarzenia prawnego

Zdarzenia prawne dzielą się na:

Teoria prawa

Rodzaje zdarzeń prawnych

• zdarzenia

• działania

Działania dzielą się na:

• czyny

• akty prawne

Teoria prawa

Definicja czynu

Czynem w prawie określa się każde
uzewnętrznione

zachowanie

się

człowieka, sterowane jego psychiką
i

mające

doniosłość

prawną

(społeczną).

Rozróżnia się czyny dozwolone i
zabronione.

Teoria prawa

Definicja aktu prawnego

Akt  prawny  to  ujęty  w  odpowiedniej
formie  wyraz  woli  państwa.  Może  być
ogólny  lub  indywidualny,  normatywny
lub nienormatywny.

Akt prawny normatywny musi być
publikowany.

Obszerny akt normatywny nosi nazwę
kodeksu.

Teoria prawa

Rodzaje aktów prawnych

• czynności prawne

• akty administracyjne

• orzeczenia sądowe
konstytutywne

Akty prawne to:

O luce prawnej mówimy gdy brak jest
norm społecznych dla takiego stosunku
społecznego, który, biorąc pod uwagę
całokształt

obowiązującego

prawa,

powinien być uregulowany.

Teoria prawa

Definicja luki prawnej

Lukę w prawie wypełnia się na
zasadzie:

• analogii ustawy

• analogii prawa

Norma

prawna

wynikająca

przepisów reguła postępowania, wydana
lub usankcjonowana przez państwo,
zagwarantowana przymusem państwa.

Norma prawna ma charakter ogólny i
dwustronny.

Teoria prawa

Definicja normy prawnej

Norma prawna może być:

Teoria prawa

Cechy normy prawnej

• imperatywna (bezwzględnie
obowiązująca)

• dyspozytywna (względnie
obowiązująca)

Norma prawna może być:

• moralnie pozytywna

• moralnie negatywna

• moralnie obojętna

Norma prawna składa się z: hipotezy,
dyspozycji oraz sankcji.

Kto

zatrudnia

lub

powierza

wykonywanie

innej

pracy

bezrobotnemu,

nie

zawiadamiając

właściwego powiatowego urzędu pracy,
podlega karze grzywny.

hipoteza: nie zawiadamiając ...
dyspozycja: podlega ...
sankcja: wysokość grzywny

Teoria prawa

Konstrukcja normy prawnej

Przepisem nazywamy elementarną
część

ustawy

lub

innego

aktu

normatywnego. Przepisem jest więc
artykuł, paragraf, punkt, ustęp itd.

Teoria prawa

Definicja przepisu prawnego

Teoria prawa

Wykładnia prawa

Wykładnią czyli interpretacją prawa jest
zespół  czynności  zmierzających  do
ustalenia właściwej treści norm prawny,
zawartych  w  przepisach.  Wykładnia
może  być  stwierdzająca,  ścieśniająca
lub rozszerzająca.

Teoria prawa

Rodzaje wykładni prawa

Wykładnia prawa dzieli się na:

• autentyczną

• legalną

• praktyczną

• doktrynalną

Teoria prawa

Metody wykładni prawa

Wykładnia prawa może być dokonana
metodą:

• historyczną

• systematyczną

• celowościową

• słowną

Systemem prawa nazywa się całokształt
obowiązujących w państwie przepisów, z
uwzględnieniem

ich

podziału

gałęzie,  oraz  zespół  zasadniczych  idei
przewodnich,  na  których  opiera  się
ustrój  państwa,  a  także  podstawowe
idee prawne.

Systematyka

prawa

Definicja systemu prawa

Systematyka

prawa

Podział prawa

Prawo dzieli się na:

• publiczne i prywatne

• materialne i formalne

• międzynarodowe i
wewnętrzne

• prawo konstytucyjne

• prawo
administracyjne

• prawo finansowe

• prawo cywilne

• prawo rodzinne

• prawo pracy

• prawo karne

• prawo procesowe

Systematyka

prawa

Gałęzie prawa

Prawo

konstytucyjne

Definicja konstytucji

Konstytucja  to  akt  normatywny  o
najwyższej  mocy  w  systemie  prawnym
państwa. Zasadniczo w formie jednego
aktu  prawa  pisanego.  Konstytucja
określa

zasady

ustroju

państwa,

ustrój,

kompetencje

relacje

naczelnych organów państwa oraz
podstawowe

wolności,

prawa

obowiązki obywateli.

Konstytucja w sensie teoretycznym
jest ustawą.

•konstytucja może być

zmieniona tylko w
szczególnym trybie

•wszystkie akty prawne muszą

być zgodne z konstytucją

Prawo

konstytucyjne

Szczególne cechy konstytucji

Prawo

konstytucyjne

Zasady prawa konstytucyjnego

•Zasada suwerenności Narodu
•Zasada demokratycznego państwa

prawnego

•Zasada pluralizmu politycznego
•Zasada społecznej gospodarki

rynkowej

•Zasada podziału władzy

Prawo

konstytucyjne

Zasada trójpodziału władzy

Według  tej  zasady  w  państwie
powinny  istnieć  trzy  autonomiczne
ośrodki  władzy,  niezależne  od  siebie
i wypełniające różne zadania:

• władza
ustawodawcza

• władza
wykonawcza

• władza sądownicza

Prawo

konstytucyjne

Definicja organu państwowego

Organem

państwowym

jest

odpowiednio

zorganizowana

instytucja,  utworzona  na  podstawie
przepisów  prawa  i  powołana  do
wykonywania  określonych  zadań  w
imieniu państwa.

Organy

państwowe

pełnią

rolę

reprezentantów

państwa

poszczególnych

odcinkach

życia

społecznego.

Prawo

konstytucyjne

System organów państwowych

Zgodnie z zasadą trójpodziału
władzy istnieją następujące organy
państwa:

•organy ustawodawcze (Sejm i

Senat)

•organy wykonawcze (Prezydent,

Rada Ministrów, Prezes Rady
Ministrów, wojewodowie itd.)

•organy sądowe (niezawisłe sądy i

trybunały)

Prawo

konstytucyjne

Sejm

Jeden  z  dwóch  organów  ustawodawczych
RP.  Wybierany  na  4-letnią  kadencję.
Składa  się  z  460  posłów.  Wybory  są
powszechne,

równe,

bezpośrednie,

proporcjonalne  i  tajne.  Wybory  do  Sejmu
zarządza  Prezydent.  O  ważności  wyborów
decyduje  Sąd  Najwyższy.  Sejm  może  się
rozwiązać  lub  zostać  rozwiązany  przez
Prezydenta w przypadkach określonych w
konstytucji.

Prawo

konstytucyjne

Posłowie na sejm

Poseł  do  Sejmu  ma  dwa  szczególne
przywileje:  nietykalność  i  immunitet.
Posłowie  posiadają  prawo  inicjatywy
ustawodawczej.

Posłowie

są

reprezentantami

narodu,

nie

obowiązują

ich

więc

instrukcje

udzielane  przez  wyborców.  Posłowie
mogą  tworzyć  własne  organizacje  w
Sejmie  –  kluby  poselskie.  Nie  są  one
jednak organami Sejmu.

Prawo

konstytucyjne

Prezydent

jest

najwyższym

przedstawicielem

państwa

stosunkach

wewnętrznych

zewnętrznych. Jest też najwyższym
zwierzchnikiem

sił

zbrojnych.

Wybierany jest na 5-cio letnią
kadencję

wyborach

powszechnych,

równych,

bezpośrednich i tajnych. Kandydat
na

Prezydenta

musi

mieć

ukończone 35 lat.

Prawo

konstytucyjne

Kompetencje prezydenta

Do kompetencji Prezydenta
należą:

•występowanie do Sejmu z

wnioskiem o powołanie
prezesa NBP

•nadawanie obywatelstwa

polskiego

•powoływanie sędziów

•stosowanie prawa łaski

•nadawanie orderów i

odznaczeń

Prawo

konstytucyjne

Rada Ministrów

Jest organem władzy wykonawczej, który
na co dzień kieruje państwem.
Rada ministrów w szczególności:

•zapewnia wykonanie ustaw

•wydaje rozporządzenia z mocą ustawy

•kieruje pracą wszystkich pozostałych

organów administracji państwowej

•chroni interesy Skarbu Państwa

•sporządza projekt budżetu i zapewnia

jego wykonanie

•zapewnia bezpieczeństwo państwa

Prawo

konstytucyjne

Terenowe organy administracji

państwowej

Organy te dzielą się
na:

•organy administracji

ogólnej (wojewodowie)

•organy administracji

specjalnej (podlegają
poszczególnym ministrom
– np.: izby skarbowe)

Podsumowanie

1.Prawo związane jest z państwem.

2.Podstawowe

zasady

prawne

wyznacza konstytucja.

3.Każda ustawa musi by zgodna z

konstytucją.

Document Outline