23.04.2009, Katowice

Psychologiczne aspekty stresu w 

pracy – wykład główny.

Mgr Anna Guziejewska

Mostek pod naciskiem

Biologiczna natura stresu

Adrenalina uwalniająca się z 

gruczołów adrenalinowych 
przyspiesza wszystkie funkcje 
organizmu:

•

Rośnie ciśnienie krwi

•

Przyspieszeniu ulega tętno

•

Do krwi wydzielany jest cukier

Definicje

Stres  – fizjologiczne  i  psychologiczne 

reakcje  na  niezwykłłłłe  i  zazwyczaj 
nieprzyjemne 

bodź

ź

ź

źce 

lub 

też

ż

ż

ż

zagraż

ż

ż

żają

ą

ą

ące wydarzenia w otoczeniu.

Stresor 

–

bodziec 

o 

charakterze 

fizycznym, 

psychicznym 

lub 

społłłłecznym wywołłłłują

ą

ą

ący stres.

Kategorie stresorów 

związanych z pracą

zawodową

Kategoria

Stresor

Treść pracy

Warunki pracy

Warunki zatrudnienia

Relacje społeczne w pracy

- przeciążenie/niedociążenie pracą
- złożona/monotonna praca
- zbyt duża/zbyt mała odpowiedzialność
- niebezpieczna praca
- sprzeczne/niejednoznaczne wymaganie
- złe warunki (hałas, wibracje, oświetlenie,
temperatura, substancje toksyczne)
- pozycja, w której wykonuje się pracę
- praca wymagająca dużego wysiłku fizycznego
- zagrażające sytuacje
- brak higienie
- brak środków ochronnych
- praca zmianowa
- niska płaca
- niewielkie szanse na rozwój kariery
- brak stałej umowy o pracę
- niepewność zatrudnienia
- złe przywództwo
- brak/małe wsparcie społeczne
- niewielki udział w podejmowaniu decyzji
- ograniczenie swobód
- dyskryminacja

Objawy stresu

Objawy 

mogą

być

typem 

reakcji 

o 

charakterze  emocjonalnym,  poznawczym, 
fizycznym, 

behawioralnym 

lub 

motywacyjnym.

Objawy  mogą pojawić się na  poziomie 
indywidualnym, 

interpersonalnym 

lub 

organizacyjnym.

Negatywne zjawiska w 

pracy silnie związane ze 

stresem

Mobbing

Pracoholizm

Wypalenie zawodowe

Konflikt praca – dom dom - praca

Skutki stresu

Negatywne skutki stresu

Pracownik:

1. choroby serca i udary
2. schorzenia układu kostno-mięśniowego
3. zaburzenia żołądkowo-jelitowe
4. wzmożony niepokój i depresja
5. wypadki i samobójstwa
6.  inne  schorzenia  (nadużywanie  alkoholu,  tytoniu, 
środków odurzających)

Negatywne skutki stresu

Organizacja:

1. Pogorszenie wiarygodności firmy.
2. Zwiększenie absencji (najczęściej chorobowa).
3. Fluktuacja pracowników.
4.  Zniszczenie  dobrej  atmosfery  pracy,  konflikty 
interpersonalne,  a  co  za  tym  idzie  zmniejszenie 

efektywności i wydajności pracy.
5. Zwiększenie wypadkowości i pomyłek.
6.  Utrata  odpowiedzialności  związanej  z  firmą,  a  co  za 
tym idzie utrata motywacji do dobrej pracy oraz niechęć
do wprowadzania innowacyjnych rozwiązań.

Negatywne skutki stresu

Bliscy i społeczeństwo:

1. Alkoholizm.
2. Narkomania.
3. Przestępczość.
4. Przemoc w rodzinie.

Pozytywne skutki stresu

Stres  umożliwia  szybkie  podejmowanie  decyzji  bez 
uprzedniej  długiej  refleksji.  W  niebeziepiecznych  sytuacjach 
daje gwarancję szybkiego działania.

Stres moblizuje ostatnie zasoby sił.

Stres  chroni  przed  nadmiernym  obciążeniem.  Nadmiar 
stresu  wywołuje  zmęczenie.  Podążając  za  tym  sygnałem, 
organizujemy sobie przerwę.

Stres napędza procesy uczenia się. Jeśli ludzie byliby zawsze 
„zadowolenie” (pozbawieni  stresu),  to  niemożliwy  byłby 
postęp.

Stres pourlopowy

Co to takiego?

„Stres  pourlopowy” to  przejście  od  stanu 
błogiego  relaksu  do  codziennej  rutyny. 
Nerwowość,  drażliwość,  kłopoty  ze  snem, 
przygnębienie,  zmęczenie  to  objawy  nagłego 
przejścia z urlopu do środowiska pracy.

Jak zapobiegać?

1. Odpowiednie zaplanowanie urlopu.

„Kiedy chcemy sp

ę

dzi

ć

urlop?” „Rób to, co lubisz.”

2. Odpoczynek jest w głowie.

„My

ś

l o niebieskich migda

ł

ach.”

3.  Zostaw  po  sobie  porządek  - delegacja  uprawnień, 
informacja, biurko.

„Odpoczywaj, gdy jeszcze masz si

łę

.”

4. D

ł

ugo

ść

urlopu – minimum 2 tygodnie.

„Wyhamuj!!!”

5. Zmiana dotychczasowego 

ś

śś

ś

rodowiska.

„Wyjed

ź

ź

ź

ź

!!!”

Jak bezpiecznie wrócić?

1. Nie przychodź do pracy prosto z urlopu.
2. Powoli i stopniowo dostosowuj się do obowiązującego 
rytmu pracy.
3. 

Zaakceptuj 

zjawisko 

stresu 

pourlopowego 

i 

towarzyszące mu uczucia (rozleniwienie, gorszy humor, 
spadek nastroju).
4. 

Zaległości 

w 

pracy 

nadrabiaj 

powoli, 

ale 

systematycznie.
5. Wypoczywaj aktywnie.

„Wyhamowanie  powakacyjne” - powrót  do  rzeczywisto

ś

ci, 

obowi

ą

zków i pracy. Wymaga ono 3-4dni.

Prewencyjne zarządzanie 

stresem

Jest  to  filozofia  organizacji  i  zbiór  zasad, 
które 

kszta

ł

tuj

ą

konkretne 

metody 

po

ś

wi

ę

cone  promocji  zdrowia  jednostek  i 

organizacji w celu zabezpieczenia jednostek i 
organizacji  przed  negatywnymi  skutkami 
stresu.

Klucz do sukcesu

Umo

ż

liwienie pracownikowi dbania o swoje 

zdrowie 

psychiczne 

i 

fizyczne 

oraz 

zachowania  równowagi  pomi

ę

dzy  prac

ą

a 

ż

yciem  rodzinnym,  zainteresowaniami  i 

odpoczynkiem.

Bibliografia

Chmiel N: Psychologia pracy i organizacji. GWP, Gda

ń

sk 2007.

Cie

ś

lak R.:  Jak zarz

ą

dza

ć

stresem w pracy?  W: Bezpiecze

ń

stwo Pracy 

6/2000

Kielczyk I.: Stres pourlopowy a efektywno

ść

pracy. 

Litzke  S.M.,  Schuh  H.:  Stres,  mobbing,  i  wypalenie  zawodowe.  GWP, 
Gda

ń

sk 2007.

Schultz  D.P.,  Schultz  S.E.:  Psychologia  a  wyzwania  dzisiejszej  pracy. 
Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. 
Materia

ł

y  z  konferencji  mi

ę

dzynarodowej  (Warszawa,  14.06.2007r): 

Przeciwdzia

ł

anie stresowi zwi

ą

zanemu z prac

ą

, a korzy

ś

ci gospodarcze 

i  socjalne  dla  firm  i  pracowników  – wymiana  dobrych  praktyk. 
Komisja Krajowa NSZZ Solidarno

ść

, Gda

ń

sk 2007.

Dzię

ę

ę

ękuję

ę

ę

ę za uwagę

ę

ę

ę.

Projekt wspó

ł

finansowany ze 

ś

rodków Unii 

Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu 
Spo

ł

ecznego realizowany pod nadzorem 

Ministerstwa Zdrowia w ramach Dzia

ł

ania 2.3 

Programu Operacyjnego Kapita

ł

Ludzki