Lekcja 2: 

indicativus parasmaipadam 

1 

 

czasownik – system praesentis (czasu teraźniejszego) 

Ind.praes.P. – indicativus praesentis parasmaipadam  
(tryb oznajmujący czasu teraźniejszego, strona parasmaipada – czynna „dla innego”) 
 

√vad (1P) vadati – mówić  (

1 klasa: temat = rdzeń+a)

 

√khād khādati – jeść 
√car carati – iść, chodzić, poruszać się 
√jīv jīvati - żyć 
√tyaj tyajati – porzucać, opuszczać 
√dhāv dhāvati – biec, gnać, uciekać 
√nam namati – schylać się, kłaniać się 
√paṭh paṭhati – czytać, studiować 
√pat patati – lecieć, (s)padać 
√yaj yajati – składać ofiarę 
√rakṣ rakṣati – chronić, bronić 
√vas vasati – mieszkać 
√vah vahati – nieść, wieźć, płynąć, wiać 
√śaṃs śaṃsati – chwalić, wielbić, adorować 

rzeczownik 

Nominativus, Accusativus, Vocativus (mianownik, biernik, wołacz) 
rzeczowników r. męskiego (m) i nijakiego (n) na 

–a 

 

deva (m) – bóg; vana (n) – las 

 

deva (m) 

vana (n) 

 

sg 

dl 

pl 

sg 

dl 

pl 

N. 

देवः 

devaḥ 

देवौ 

devau 

देवाः 

devāḥ 

वनम् 

vanam 

वने 

vane 

वनािन 

vanāni 

Acc. 

देवम् 

devam 

देवौ 

devau 

देवान् 

devān 

वनम् 

vanam 

वने 

vane 

वनािन 

vanāni 

V. 

देव 

deva 

देवौ 

devau 

देवाः 

devāḥ 

वन 

vana 

वने 

vane 

वनािन 

vanāni 

 
pismo 

nieregularne samogłoski: 

रु 

ru   

रू

 rū   

हृ 

hr̥   

हॄ 

hr̥̄   

ऋर्

 rr̥ 

 

singularis 

(l.poj.) 

dualis 

(l.podw.) 

pluralis 

(l.mn.) 

 1 

वदािम 

vadāmi 

वदावः 

vadāvaḥ 

वदामः

vadāmaḥ

2 

वदिस 

vadasi 

वदथः 

vadathaḥ 

वदथ

vadatha 

3 

वदित 

vadati 

वदतः 

vadataḥ 

वदिन्त

vadanti 

 

 

 

 

Lekcja 2: 

indicativus parasmaipadam 

2 

 

 
sandhi: 

(międzywyrazowe) 

-m + C-  =  -ṃ C-  

-m na końcu wyrazu, jeśli następny wyraz zaczyna się od spółgłoski (C=consonant), 

zamienia się w anuswarę (nosówkę): 

फलम् 

(phalam)

 + पतित 

(patati)

 = फलं पतित 

(phalaṃ patati) 

(owoc spada) 

 

składnia: 

spójniki: stają w postpozycji, tj. po słowie (zdaniu), które łączą: 

सुखं दुःखं च 

। 

(sukhaṃ duḥkhaṃ ca) 

(szczęście i nieszczęście) 

वदित पठित वा । 

(vadati paṭhati vā)

 

(mówi albo czyta) 

mogą powtarzać się po każdym z łączonych słów: 

नराः वा शृगालाः वा गजाः वा । 

(narāḥ vā śr̥gālāḥ vā gajāḥ vā)

 

(ludzie, szakale, lub słonie) 

jeśli łączą zdania, mogą wystąpić po pierwszym słowie drugiego zdania: 

बालः तृणं वहित गजः च खादित । 

(bālaḥ tr̥ṇaṃ vahati gajaḥ ca khādati)

 

(chłopiec niesie 

trawę, a słoń zjada)

 

partykuły wzmacniające lub podkreślające także stoją w postpozycji: 

त  िह वसािम ।

 

(tatra hi vasāmi) 

(tam właśnie / dokładnie tam mieszkam) 

बालः एव वदित ।

 

(bālaḥ eva vadati)

 (tylko chłopiec mówi) 

 

ćwiczenia: 

१

. przetłumacz: 

1.  atra vasāmaḥ 
2.  gr̥haṃ tyajāmi 
3.  evaṃ vadati 
4.  vanaṃ caratha 
5.  mitre vadataḥ 
6.  ācāryaṃ vahanti 
7.  pattraṃ paṭhāmaḥ 
8.  nr̥paṃ śaṃsasi 
9.  bālau dhāvataḥ 
10. prāsādaṃ hi vasāmi 
11. adhunā jīvāvaḥ 
12. rathaṃ vahasi 

13. hr̥dayāṇi vadanti 
14. nr̥paḥ rakṣati 
15. phalāni vahathaḥ 
16. devān śaṃsanti 
17. ācāryaṃ namāmi 
18. tatra dhāvatha 
19. nagaraṃ carāvaḥ 
20. nr̥paḥ tatra vasati 
21. sadā satyaṃ vadasi 
22. pattrāṇi phalāni ca patanti 
23.  śiśyaḥ sarvatra paṭhati 
24. putrau janakaṃ tyajataḥ 

Lekcja 2: 

indicativus parasmaipadam 

3 

 

25. tatra mitrāṇi jīvanti 
26. he nr̥pa narān rakṣasi 
27. phale māṃsaṃ vā khādāmaḥ 
28. sarvatra narāḥ jīvanti 
29. śiṣyau ācāryaṃ namataḥ 
30. śr̥gālaḥ khādati dhāvati ca 
31. adya phalāni eva khādāmi 
32. devāḥ grāmaṃ rakṣanti 

33. gajaḥ pattre khādati 
34. narāḥ nr̥paṃ namanti 
35. adhunā nagaraṃ carāmi 
36. devān janakaṃ ca namāmaḥ 
37. he nr̥pa gr̥haṃ carasi 
38. vātaṃ mitraṃ śaṃsati 
39. gajau vanaṃ vasataḥ 
40. janakaḥ devān yajati 

 

२

. przepisz na transkrypcję i przetłumacz: 

फलािन खादिस । नृपः वदित । जीवामः । देवं शंसथः । गजौ चरतः । 
अधुना पठामः । गृहं वसािम । हृदयं यजािम । शृगालः गजः च धावतः । 
चरावः पतावः वा । पुरुषः देवान् शंसित । वातः वहित कुसुमे च नमतः । 
हे गज मांसं तृणं वा खादिस । सदा दुःखम् एवं वदथ । नरौ रथं वहतः । 

 
Słówka: 

(nieodmienne:) 

atra – tutaj 
adya – dzisiaj 
adhunā – teraz 
eva – tylko, właśnie, 
dokładnie 
evam – tak, w ten 
sposób, właśnie 
ca – i 
tatra – tam 
vā - albo 
sadā – zawsze 
sarvatra – wszędzie  
hi – właśnie, naprawdę 
he – o! (wykrzyknik do 
wołacza)  

 

(rzeczowniki:) 

ācārya (m) – nauczyciel 
kusuma (n) - kwiat 
gaja (m) – słoń 
gr̥ha (n) – dom 
grāma (m) – wieś 
janaka (m) – ojciec 
tr̥ṇa (n) - trawa 
duḥkha (n) - 
nieszczęście 
nagara (n) – miasto 
nara (m) – człowiek 
nr̥pa (m) – król 
pattra (n) – liść, list 
putra (m) – syn 

puruṣa (m) - człowiek 
prāsāda (m) – pałac 
phala (n) – owoc 
bāla (m) – chłopiec 
māṃsa (n) – mięso 
mitra (n) – przyjaciel 
ratha (m) – wóz, rydwan 
vāta (m) - wiatr 
śiṣya (m) – uczeń 
śr̥gāla (m) - szakal 
satya (n) – prawda 
sukha (n) – szczęście 
hr̥daya (n) - serce