YERSINIOZA JAKO PRZYKŁAD ZOONOZY.
Choroby odzwierzęce, zoonozy - zakaźne lub pasożytnicze choroby zwierząt, bądź
przez zwierzęta tylko roznoszone, przenoszące się na człowieka poprzez kontakt bezpośredni lub surowce pochodzenia zwierzęcego, rzadziej drogą powietrzną (np.
toksoplazmoza, bruceloza, wścieklizna, ptasia grypa i inne)
Choroby zakaźne oraz zakażenia , które w warunkach naturalnych mogą być przenoszone ze zwierząt kręgowych na ludzi.
Czynnik zoonotyczny- oznacza każdego wirusa , bakterie, grzyba, pasożyta lub inny biologiczny czynnik który ma duże szanse na wywołanie zoonozy.
Monitorowanie oznacza system zbierania analizowania i rozpowszechniania danych o zachorowaniach na zoonozy, występowaniu czynników zoonotycznych oraz ich lekooporności.
Drogi zakażenia
Do zakażenia dochodzi głównie drogą pokarmową w następstwie spożycia produktów pochodzenia zwierzęcego i roślinnego, zanieczyszczonych pierwotnie (produkty od chorych zwierząt) lub wtórnie odchodami zwierząt , ludzi chorych lub nosicieli.
Najczęściej do zakażenia dochodzi po spożyciu niedogotowanej wieprzowiny, zanieczyszczonej fekaliami podczas uboju lub nie niepasteryzowanego mleka skażonego pałeczkami Yersinia , skażonych produktów roślinnych długo przechowywanej w chłodni
możliwe jest również zachorowanie w następstwie przetoczenia krwi od dawcy z bezobjawową bakteriemia o etiologii jersiniozy
Zmiany chorobowe u ludzi wywoływane w następstwie przez pałeczki Y. Enterocolitica i Y. Pseudotuberculosis
–
postacie jelitowe
–
8 zapalenie jelit
–
*zapalenie żołądka i jelit
–
* zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy
–
- postacie pseudowyrostkowe (ropne zapalenie węzłów chłonnych , krezki jelitowej)
–
_ postacie pozajelitowe
–
*posocznice
–
*ropne zmiany na skórze (różna lokalizacja)
–
*rumień guzowaty(powikłanie immunologiczne)
–
*zapalenia stawów(nieropne zapalenie stawów)
Diagnostyka jersiniozy:
- materiał do badań: kał, krew, ropa, węzły chłonne krezki lub
robaczkowy, pobrane w czasie operacji, płyn z jamy otrzewnej, wymaz z rany
- metody:
* klasyczne hodowla z zastosowaniem podłoży selektywnych oraz
mikrometod
* techniki biologii molekularnej ; umożliwiają detekcję Yersinia
bezpośrednio w materiale np. poprzez identyfikację obecności genów
kodujących czynniki zjadliwości przy użyciu PCR
* diagnostyka serologiczna
metoda immunoenzymatyczna (test ELISA) z użyciem antygenu somatycznego albo białek Yop, umożliwiają wykrycie swoistych immunoglobulin (IgM, a następnie IgG, Iga)
Leczenie jersiniozy:
- obserwacje małej grupy osób wskazują na skuteczność ripofloksaryny w leczeniu reaktywnego zapalenia stawów wywołanego zakażeniem Y.
enterocolitica
- w leczeniu postaci posocznicowej zalecane są fluorochinolony,
cefalosporyny III generacji i aminoglikozydy stosowane w sposób
skojarzony
- szczepy Y. enterocolitica wytwarzają B laktamazy typu A i B dlatego są oporne na penicyliny, cefalosporyny I i II generacji
- wskazaniami do zastosowania leków przeciwbakteryjnych są powikłania postaci jelitowej lub rzekomowyrostkowej, pozajelitowe zakażenia, postać posocznicowa
- niepowikłana postać jelitowa oraz rzekomobłoniasta nie wymagają
stosowania leków przeciwbakteryjnych
Profilaktyka:
W ramach profilaktyki jersiniozy zalecane jest:
- przestrzeganie zasad higieny podczas przygotowania posiłków
- rezygnacja ze spożywania mięsa niepodanego odpowiedniej obróbce
termicznej,
- stosowanie osobnych noży, desek,
- utrzymanie wysokiego poziomu higieny w rzeźniach i wytwórniach
produktów mięsnych
- rutynowe kontrole bakteryjne żywności
- gotowanie wody przeznaczonej do picia