Wykład I - System finansowy w gospodarce współczesnej

1. Cele i relacje systemu finansowego z systemem ekonomiczno-społecznym.

2. Dobra prywatne a dobra publiczne

3. Funkcje systemu finansowego

4. Struktura systemu finansowego

5. Rola banku centralnego w systemie finansowym

Pojęcie systemu finansowego:

a) mechanizm współtworzenia i przepływu siły nabywczej między niefinansowymi podmiotami gospodarczymi,

b) to organizacja wykorzystania pieniądza w gospodarce.

System finansowy:

• Jest podukładem systemu społecznego- co to oznacza?

• Jest częścią systemu ekonomicznego, co oznacza ,że współtworzy ten system a zatem również współokreśla sposób jego funkcjonowania

• jest bardzo ważnym elementem składowym sfery finansowej

• i gospodarka finansowa podmiotów sfery realnej tworzą wspólnie sferę finansową

• Sfera finansowa (sektor finansowy) i sfera realna (sektor realny) tworzą system ekonomiczny

• Poprzez system ekonomiczny jest powiązany z innymi systemami sytemu społecznego …np. jakimi?

Działalność gospodarcza - ma na celu wytwarzanie dóbr i usług służących zaspokajaniu potrzeb społecznych.

• W procesie wytwarzania dóbr i usług powstają dobra i usługi prywatne oraz społeczne.

• Dobra i usługi prywatne zaspokajają potrzeby społeczne poprzez mechanizm rynkowej alokacji zasobów

• Mechanizm ten jest wspomagany mechanizmem alokacji publicznej , który służy wytwarzaniu dóbr publicznych

Możemy wyróżnić:

a. dobra publiczne - które służą zbiorowości lokalnej lub całemu społeczeństwu,

b. dobra społeczne - które nie mogą być dobrami prywatnymi,

c. dobra prywatne,

d. dobra społeczno-prywatne.

Dobra publiczne:

Dobra publiczne mogą być wytwarzane w sektorze prywatnym i państwowym, zawsze są finansowane z funduszy publicznych i przekazywane w formie świadczeń publicznych z zachowaniem zasad nieodpłatności lub odpłatności.

Redystrybucja - czyli wtórny podział dóbr i usług poprzez dochody (odpłatność pośrednia w formie podatku).

Ważne! Redystrybucja dochodu zmienia wielkość i strukturę popytu na rynku dóbr prywatnych i wobec tego również i warunki podejmowania decyzji o podziale zasobów między dobra prywatne i publiczne.

Analiza efektów i nakładów dóbr publicznych:

Dobra publiczne:

• - można obliczyć koszty, np. obniżenie poziomu skażenia środowiska naturalnego,

• - efekty są niewymierne i nieporównywalne.

Akceptacja tej zasady nie oznacza, że wybór kierunku alokacji zasobów musi być zgodny z tym rachunkiem. Wybór skali i struktury dóbr nie jest automatyczny. Ma charakter polityczny i jest dokonywany przez organ władzy.

Analiza nakładów i efektów nie służy eliminacji politycznego mechanizmu wyboru wielkości i struktury świadczeń publicznych, ale jej zadaniem jest dostarczanie racjonalnych przesłanek wyboru decyzji politycznych.

Funkcje systemu finansowego:

• Współtworzy i umożliwia przepływ strumienie pieniężnych w gospodarce -świadczy usługi pozwalające na ich krążenie w gospodarce

• Obniżania kosztów transakcyjnych

• Funkcja monetarna

• Funkcja kapitałowo- redystrybucyjna

• Funkcja kontrolna

Struktura systemu finansowego - uporządkowany zbiór organizacji finansowych (instytucji finansowych oraz rynków finansowych), zasad ich funkcjonowania, a także instrumentów finansowych, kreowanych przez organizacje finansowe.

Instytucje finansowe - podmioty sektora finansowego , których celem działalności jest:

- kreowanie instrumentów finansowych,

- wykonywanie transakcji pośrednictwa-świadczenie usług finansowych .

Wyróżniamy instytucje finansowe:

a) kredytowe ->bankowe

b) ubezpieczeniowe -> inwestycyjne

c) inwestycyjne-> inwestycyjne

Rynki finansowe- pojęcie i rodzaje:

• Mechanizm przenoszenia pieniądza w gospodarce przy pomocy instrumentów finansowych

• Pierwotne i wtórne

• Pieniężne i kapitałowe

• Hurtowe i detaliczne

• Krajowe i międzynarodowe

• Kasowe i terminowe

Instrumenty finansowe:

- w szerokim ujęciu - narzędzia realizacji celów społeczno-ekonomicznych zbudowane na bazie pieniądza

-w wąskim ujęciu - zobowiązania finansowe - roszczenia majątkowe jednych podmiotów gospodarczych wobec drugich:

a) wierzycielskie i własnościowe,

b) o stałym i zmiennym dochodzie,

c) krótko-, średnio- i długoterminowe,

Bank centralny współcześnie jest:

• Instytucją zaufania publicznego- dlaczego?

• Władzą monetarną - dlaczego?

• Władzą publiczną w systemie finansowym-dlaczego?

• Niezależna instytucją państwową

Bank centralny:

• Bezpośrednio oddziałuje na system bankowy

• Poprzez kształtowanie warunków funkcjonowania systemu bankowego wpływa na sprawność i efektywność systemu finansowego i całej gospodarki

W systemie bankowym:

• Funkcjonują różne instytucje kredytowe

• Ich działalność , jak i sposób powiązań zależy od stanu rozwoju gospodarki oraz modelu systemu finansowego

• W systemie finansowym o rynkowej orientacji wpływ banku centralnego na gospodarkę jest inny niż w systemie finansowym bankowo zorientowanym

Bank centralny:

• W systemie finansowym funkcjonuje zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami prawnymi i tradycją

• Powstał głównie jako emitent banknotów

• Rozwinął swą działalność wskutek powstania systemu pieniądza papierowego

Tradycyjnie bank centralny pełni funkcję:

a)Banku banków

b)Banku emisyjnego

c)Banku państwa

Bank banków:

• Organizuje i współuczestniczy w systemie rozliczeń pieniężnych

• Reguluje działalność banków komercyjnych

• Wspiera system rozliczeń bankowych w kraju i skali międzynarodowej

Bank emisyjny:

• Emituje pieniądz gotówkowy i kredytowy

• Oddziałuje na ilość pieniądza w obiegu

• Określa jego wartość poprzez kształtowanie:

- podaży pieniądza

- stopy procentowej

- kursu walutowego

Kreacja pieniądza w gospodarce:

• To proces tworzenia/wytwarzania/ pieniądza w systemie walutowym

• Pieniądz gotówkowy zgodnie z przyjętymi zasadami emituje bank centralny

• Bank centralny monetyzuje też długi innych podmiotów gospodarczych

• Kontroluje więc również podaż pieniądza kredytowego / bankowego/

Emisja pieniądza kredytowego:

• Znajduje się pod kontrolą banku centralnego

• Bank centralny podporządkowuje ją prowadzonej polityce monetarnej

• W celu regulacji podaży pieniądza kredytowego wykorzystuje instrumenty polityki monetarnej

Bank państwa:

• Obsługa budżetu państwa

• Prowadzenie rachunków bankowych