2012-11-16
1
Organizacja i zasady
pomocy porodowej
Katedra Rozrodu
Dozorowanie porodu
•
U bydła w zasadzie nie
powinno się wkraczać z
pomocą porodową do
chwili ukazania się
pęcherza płodowego lub
kończyn płodu – chyba,
że nie ma postępów w
akcji porodowej pomimo
silnych bólów partych
Dozorowanie porodu cd
•
Zbyt wczesne przerwanie
pęcherza płodowego
powoduje utratę wód
płodowych, które
normalnie zapewniają
odpowiednie nawilżenie
podczas przechodzenia
cielęcia przez kanał rodny
•
Postępowanie takie może
powodować zaburzenia w
rozwieraniu się kanału
rodnego
Prezentacja płodu w trakcie jego wypierania
Położenie główkowe
•
Położenie (przodowanie)
główkowe (ok. 95%) jest
bardziej korzystne, niż
pośladkowe - albowiem
najszersza część płodu czyli
miednica wychodzi jako
ostatnia co daje możliwość
lepszego rozwarcia kanału
rodnego
– przez kończyny
piersiowe, głowę oraz pas
barkowy płodu, które wespół z
wypieranymi omocznią i
owodnią tworzą swoisty
hydrauliczno
– mechaniczny
klin
Położenie pośladkowe
•
Położenie (przodowanie)
pośladkowe jest nieco
mniej korzystne,
ponieważ od początku
porodu do kanału
rodnego wklinowuje się
obręcz miedniczna co
powoduje, że może dojść
do ściśnięcia lub
przerwania pępowiny –
co oczywiście
natychmiast upośledza
krążenie łożyskowe
2012-11-16
2
Ciężkie porody u bydła
•
Szacuje się, że ciężki
poród (dystocia) dotyczy
ok. 4 -
10 % pogłowia
bydła
•
Wg Smitha i wsp. (1976)
straty cieląt z powodu
ciężkich porodów są
prawie 4-
krotnie wyższe
niż przy porodach
fizjologicznych
Przyczyny ciężkiego
(trudnego) porodu
•
Przyczyny ze strony matki
•
Przyczyny ze strony płodu
•
Przyczyny ze strony człowieka
Przyczyny ze strony matki
•
Atonia (hipotonia) macicy
•
Niedostateczne rozwarcie się kanału rodnego
–
Srom (wady wrodzone, zwłóknienia, niedojrzałość)
–
Pochwa (wypadniecie, zwężenia, nowotwory)
–
Szyjka macicy (wady wrodzone, zwłóknienia)
–
Miednica
•
Niedojrzałość (płody względnie za duże)
•
Deformacje w wyniku wcześniejszych złamań
•
Rasa (dotyczy głownie psów)
•
Nowotwory
•
Skręt ciężarnej macicy
•
Pęknięcie macicy
•
Przepuklina ciężarnej macicy
Przyczyny ze strony płodu
•
Płody bezwzględnie za duże
–
Rasa
–
Przedłużony czas ciąży
–
Liczebność miotu – nie dotyczy bydła
•
Wady wrodzone i potworkowatości
•
Nieprawidłowa prezentacja płodu
–
Nieprawidłowe położenia
–
Nieprawidłowe postawy
–
Nieprawidłowe ułożenia
•
Śmierć płodu
Zewnętrzny symptom ciężkiego
porodu
– za duży płód
Przyczyny ze strony człowieka
•
Niefachowo udzielana
pomoc porodowa
2012-11-16
3
Czynnik ludzki -
„rozwiązywanie”
porodu
•
Niektóre, nieodpowiedzialne
osoby mają tak wysokie
mniemanie o swoich
umiejętnościach, że gotowi są
rozwiązać każdy poród, i
niejednokrotnie podejmują
brutalne i bezowocne działania
– aż do wyczerpania sił
własnych jak i rodzącej samicy
•
Mało tego – ludzie tacy
odczuwają często niekłamaną
satysfakcję, kiedy wezwany
(wreszcie !) lekarz napotyka na
poważne problemy w trakcie
interwencji położniczej
Plan badania położniczego
•
Wywiad
•
Badanie ogólne
•
Zewnętrzne badanie położnicze
•
Wewnętrzne badanie położnicze
–
Per vaginam
–
Per rectum
– przy podejrzeniu skrętu macicy
Wywiad
•
Wiek samicy -
pierwiastka czy wieloródka ?
•
Czy poród rozpoczął się w terminie ?
•
Od kiedy trwa poród, czy wystąpiły bóle parte ?
•
Jak długo trwa poród ?
•
Czy odeszło wody płodowe ?
•
Czy urodził się już jakiś płód – kontrola czy nie
ma ciąży mnogiej
•
Czy ktoś dotychczas udzielał pomocy porodowej
, a jeżeli jak to jakiej ?
Badanie zewnętrzne
•
Kondycja
•
Stan ogólny rodzącej samicy
•
Omacywanie powłok brzusznych
•
Ocena gruczołu mlekowego
•
Ocena przygotowania zewnętrznych
części narządu płciowego do porodu
Badaniem per vaginam ustalamy:
•
Stopień rozwarcia szyjki
•
Prezentację płodu oraz ewent. istnienie zaparcia
•
Istnienie skrętu zaszyjkowego
•
Żywotność płodu
•
Długość trwania porodu
Badanie per rectum
•
Chodzi tu głównie o
rozpoznanie
(potwierdzenie )
istnienia skrętu
macicy jako
przeszkody
porodowej
2012-11-16
4
Rodzaj pomocy porodowej
•
Sprawą pierwszorzędnej
wagi jest odpowiedni
wybór rodzaju pomocy
porodowej
•
Wbrew powszechnemu
wśród niektórych
właścicieli mniemaniu nie
każdy poród da się
rozwiązać metodami
zachowawczymi
Sposoby udzielania pomocy
porodowej
•
Poród sterowany farmakologicznie (małe
znaczenie u bydła)
•
Ciągnięcie na siłę (par force)
•
Manualna poprawa (korekcja lub
repozycja) nieprawidłowej prezentacji
płodu
•
Fetotomia czyli kawałkowanie płodu
•
Cięcie cesarskie
Poród sterowany farmakologicznie
•
Dotyczy głównie
wielopłodowców
(suka, kotka, locha)
•
U bydła raczej nie
stosowany
•
Niektórzy podają
beta-bloker w
momencie
rozpoczęcia porodu
Ciągnięcie na siłę
•
Ręką
•
Linkami , łańcuszkami porodowymi
Korekcja lub repozycja płodu
•
Ze względu na
warunki przestrzenne
dotyczy przede
wszystkim dużych
samic zwierząt
udomowionych
– w
tym oczywiście bydła
Fetotomia
•
Dotyczy również przede
wszystkim dużych samic
takich jak krowa czy klacz
•
Uwaga ! Nie powinno się
używać określenia
„embriotomia” – gdyż jest
ono kompletnie bez
sensu
•
Fetotomia polega na
odcinaniu rożnych części
martwego płodu i
wyciąganiu go w
kawałkach
2012-11-16
5
Cięcie cesarskie (sectio cesarea)
•
Ma znaczenie u
wszystkich gatunków – w
tym u bydła
•
Wyróżnia się 2 rodzaje
cięcia:
–
Zachowawcze
(hysterotomia)
– z
pozostawieniem macicy
–
Radykalne (amputatio uteri
gravidi, s. sectio Porro)
– z
odjęciem ciężarnej macicy
wraz z płodami – nie ma
znaczenia u bydła
Co zabieramy do porodu ?
•
Sznury do pętania
•
Odzież ochronna
•
Środki znieczulające
•
Środki nasercowe
•
Antybiotyki
•
Preparaty wapniowe
•
Oksytocyna
•
Płyny
•
Środki pobudzające oddychanie
•
Zestaw do porodu (fetotomii czy cięcia)
Zasady wydobywania płodu
•
Odpowiednie ułożenie rodzącej samicy
•
Wywiązanie wystających kończyn
•
Ukośne – naprzemienne ciągnięcie za kończyny
•
Nie ciągnąć zbyt silnie (max. 2 osoby !)
•
Chronić krocze przed pęknięciem
•
Płód wydobywać zgodnie z osią kierunkową
miednicy
•
Przeprowadzić kontrolę poporodową
Naciąganie sromu na główkę
wydobywanego cielęcia
Wyciąganie cielaka – zgodne z osią
kierunkową miednicy
2012-11-16
6
Tzw. wycielacze
Tzw. zamek biodrowy (ang.
hiplock)
Konieczność asekuracji noworodka
Postępowanie po porodzie
•
Udrożnienie górnych dróg oddechowych
•
Kontrola żywotności noworodka (bicie serca,
puls, odruch powiekowy)
•
Kontrola oddechów
•
Kontrola pępowiny
•
Kontrola zachowania matki w stosunku do
noworodka
•
Kontrola obecności siary w wymieniu i kontrola
odpojenia siarą
Postępowanie z noworodkiem
•
Dokładnie wytrzeć
•
Usunąć śluz z nosa i jamy gębowej
•
Pobudzić oddychanie - gdy zachodzi
potrzeba podać odpowiednie leki
•
Podstawić matce
•
Kontrola odpojenia noworodka siarą
2012-11-16
7
Organizowanie porodu w oborze
•
Zabezpieczenie dużej ilości słomy
•
Usunięcie sąsiednich zwierząt
•
Wywiązanie głowy samicy
•
Dobrze jest podnieść zad krowy
•
Ewentualne znieczulenie (chodzi tu
głównie o znieczulenie epiduralne niskie)
Najczęściej popełniane błędy w trakcie
odbierania normalnego porodu
•
Nieprzestrzeganie czystości w badaniu
przedporodowym, używanie starych brudnych linek
porodowym
•
Przedwczesne wdrażanie pomocy porodowej,
ewentualnie przedwczesne przedarcie pęcherzy
płodowych, następstwem czego bywa niedostateczne
rozwarcie się miękkich części kanału rodnego i
możliwość wystąpienia nieprawidłowej prezentacji
powodującej komplikacji porodowych
•
Nieprawidłowości w wydobywaniu płodu
Możliwa lokalizacja urazów u cielaka
powstałych w wyniku nieumiejętnej pomocy
porodowej
• I
– złamanie
śródręcza
• II
– atrofia musculus
quadriceps w wyniku
porażenia nerwu
udowego
• III
-
złamania żeber
UWAGA !
•
Po porodzie
wspomaganym
konieczne jest
dozorowanie
okresu puerperium
K O N I E C