Dr hab. Aleksandra Tokarz

  Wskazania dotyczące 

motywowania

Należy brać pod uwagę potrzeby 

podmiotu: te, które istnieją i te, które 

można ukształtować na ich podstawie.

• Potrzeby są jednym podstawowych 

źródeł motywów (por. T. Kocowski, 1987; 

K. Obuchowski, 1995), odwołanie się do 

nich zapewnia wysoką skuteczność 

oddziaływania na motywacje. 

• Na przykład: oferowanie, w celu 

zwiększania motywacji, zadań 

indywidualnych względnie grupowych, 

musi respektować typowy dla danej 

jednostki i jej płci poziom rozwoju 

społecznego, wyznaczający preferencje 

sytuacji wykonywania zadania. 

Powinien istnieć związek pomiędzy 

proponowaną aktywnością a 

kompetencjami (wyzwanie)

• Ścisłe powiązanie kompetencji służy 

wyjaśnieniu genezy motywacji i 

(częściowo) uzdolnień. 

• Wynika z tego dyrektywa proponowania w 

szkole czy pracy zadań odpowiadających 

kompetencjom osoby, w powiązaniu 

motywacją osiągnięć

• Wykracza poza dobrze znaną regułę, że 

należy formułować zadania 

przekraczające nieznacznie poziom 

możliwości danego podmiotu

Proponowane zadania muszą być 

ważne dla podmiotu

• Spostrzeganie wszelkich bodźców 

jest silnie uwarunkowane ich 
„ważnością” dla danej jednostki, co 
podkreślają, jako kwestię kluczową, 
zarówno teoretycy emocji, jak i 
motywacji.

• Ta  sama zależność dotyczy zadań.

Zadanie musi modelować mechanizmy 

motywacji autonomicznej albo 

instrumentalnej

Trzeba tu wziąć pod uwagę następujące 

momenty motywacyjne: 

• źródło zadania (jednostka, otoczenie, 

przepis roli społecznej, inna osoba etc.)

• rodzaj zadania (jaki ma wymiar czasowy, 

jest standardowe czy nietypowe etc)

• spodziewane efekty z nim związane

• rodzaj informacji zwrotnej o wykonaniu

• rodzaj nagrody

Trzeba umiejętnie operować karami i 

nagrodami zależnie od tego, jaką 

motywację wzbudzamy

• Trzeba zanalizować wzorce 

motywacyjnych w organizacji 

• Trzeba wziąć pod uwagę klimat 

organizacyjny

• Określić dyrektywy dotyczące wielkość i 

częstotliwość wynagradzania pieniężnego

• Odróżnić nagrody związanych z 

motywacja autonomiczną i 
instrumentalną

Niska motywacja do wykonywania 

czynności określonego rodzaju 

wymaga nagród zewnętrznych 

mogących ją podwyższyć.

• Niska motywacja zewnętrzna wymaga 

strategii „kija i marchewki”

• Stymulując niską motywacje zewnętrzną, 

musimy dostarczać natychmiastowych, 

silnych nagród.

• Niska motywacja zewnętrzna uniemożliwia 

stymulowanie motywacji autonomicznej – 

zabawy, zaciekawienia, zainteresowania, 

osobistej satysfakcji, zaangażowania itp.

Gdy motywacja jest bardzo słaba stymulacja 

motywacji autonomicznej nie jest możliwa, 

zachodzi to dopiero, przy  średnim jej 

natężeniu.

• motywacji zadaniowej na działanie z 

zaangażowania wymaga, by:

• dany rodzaj działania był związany z i silnym 

motywem. 

• był związany ze strukturą „ja” 
• odnosił się do system wartości,
• wiązał z motywami towarzyszącymi
• sytuacje zadaniowe poiwnny

•  wyzwalać ciekawość

• być wartościowe dla osoby

• wymagać fantazji

Modelowane działanie powinno być 

zintegrowane ze strukturą „ja”

 

• Możliwe powinno być zidentyfikowanie się, 

utożsamienie z zadaniem 

• Powinno się ono odnosić do cenionych przez 

jednostkę wartości.

• Takie oddziaływanie to 

• proponowanie wielu możliwości działania 

• dawanie możliwości zdobywania kompetencji

• doradztwo - sugerowanie wyborów, decyzji, 

dotyczących podejmowanych zadań

Stymulowanie motywacji 

autonomicznej 

Zadania o następujących własnościach:
• WYZWANIE
• Wymaga określonych umiejętności
• Optymalnego poziomu trudności
• Zadanie musi być ważne dla podmiotu
• CIEKAWOŚĆ
• Istnieje odpowiednia relacja nowych informacji do 

wiedzy podmiotu

• Istnieje optymalny poziom rozbieżności lub 

sprzeczności

• Zadanie musi być ważne dla podmiotu

Stymulowanie motywacji 

autonomicznej

• OSOBISTA KONTROLA

• Zadanie wymaga określonych umiejętności

• Daje możliwości osobistej kontroli

• Wymaga wytrwałości

• Wymaga odpowiednich zdolności

• Zadanie musi być ważne dla podmiotu

• FANTAZJA

• W zdaniu musza być elementy fantazji

• Zadanie musi prowokować bogatą narracji

• Zadanie musi mieć związek z uczeniem się czegoś

• Jednostka musi mieć ochotę na podjęcie zadania

• Jednostka może zaangażować się w sytuację zadaniową

• Jednostka może identyfikować się z zadaniem