NAUKI O ORGANIZACJI

Wykład nr. 1
Prof. Józef 

BENDKOWSKI

wykład

Uwaga wstępna

• Nauki o zarządzaniu opierają się na 

trzech 

„ pierwotnych” pojęciach:

- organizacja 

- zarządzanie

- kierowanie.

• Interpretacje przed systemowe – pojęcia 

- organizacja

wykład

Definicja pojęcia - 

organizacja

• Najprostsza definicja :

„ Organizacja – grupa ludzi, którzy 

współpracują ze sobą w sposób 

uporządkowany i skoordynowany aby 

osiągnąć zestaw celów.”

• Interpretacja definicji.

• Organon - greckie

• Organum - łacińskie

• Organizm , organiczny.

wykład

Dalsza interpretacja

• przez różnych autorów jest traktowana:

- jako swego rodzaju rzecz 

(mająca byt w przestrzeni i czasie)

- jako cecha złożonych całości 

(cechy rzeczy)

• w znaczeniu 

- rzeczowym

- atrybutowym.

wykład

Definicja, Jan Zieleniewski. 

• Organizacja to pewien szczególny 

rodzaj stosunków części do siebie i do 

złożonej w nich całości. Stosunek ten 

polega na tym , że części 

współprzyczyniają się do powodzenia 

całości.

• Definicja ta nawiązuje do znaczenia 

atrybutowego.

wykład

Wg. Kotarbinskiego T.

• Organizacja to pewien rodzaj całości ze 

względu na stosunek do niej jej własnych 

elementów , mianowicie taka całość , 

której wszystkie składniki 

współprzyczyniają się do powodzenia 

całości.

• Interpretacja .

wykład

Zawężając to pojęcie 

• Organizacji jako twór społeczny – 

instytucja 

• „Rzecz zorganizowana” w której skład 

wchodzą ludzie i aparatura

• Szkoła prakseologiczna – polska 

specjalność.

wykład

Ch. Barnard i E. Hauswald

• „ Organizacja to system świadomie 

skoordynowanych działań lub sił dwu lub 

więcej ludzi”.

• „ Organizacja jest to celowe obmyślany 

układ organów i metod postępowania 

porządkujący typowe czynności i 

przebiegi w obrębie zakładu w jednolicie i 

wydajnie działającą całość, podobnie jak 

się to dzieje w organizmach przyrody”. 

wykład

Ch.Argaris

• Organizacja jest

- wielością części

- z których każda dąży do osiągnięcia 

szczególnych celów

- które utrzymują się dzięki wzajemnym 

powiązaniom

- jednocześnie przystosowując się do

środowiska zewnętrznego i

- przez to utrzymując stan wzajemnego

powiązania części.

wykład

A. Etzioni

• Pod wpływem systemów społecznych

• „ Organizacje są jednostkami 

społecznymi lub grupami ludzi, rozmyślnie 

tworzonymi i przekształcanymi dla realizacji 

określonych celów.”

• Ale – organizacje charakteryzują się :

- podziałem pracy, władzy i przepływem

informacji.

- obejmują jeden lub więcej ośrodków władzy

- substytucyjnością personelu.

wykład

Co pomiją pw. definicje

• Granice wyodrębniające daną 

organizację od innych.

• Relatywna trwałość.

wykład

Definicja – akcenty 

socjologiczne

W.R.Scott 

• „Organizacje są definiowane jako 

kolektywy, które są powoływane do 

realizacji względnie ściśle określonych 

celów na mniej lub bardziej trwałej 

podstawie”.

wykład

Cechy organizacji

• Względnie ściśle wyznaczone granice,

• Normatywny porządek,

• Hierarchie władzy,

• System przepływu informacji,

• System bodźców, który skłania 

uczestników do współdziałania w 

realizacji wspólnych celów.

wykład

T. Pszczółkowski – Mała encyklopedia

• Organizacja jest przedmiotem złożonym 

z elementów powiązanych tak ze sobą, 

że tworzą całość różną od każdego z 

elementów ją tworzących.

• Interpretacja – całość, zbiór, system , 

zespół.

wykład

Organizacja jako system

R.L. Ackof

• Organizacja jest systemem zachowującym 

się rozmyślnie, posiadającym przynajmniej 

dwa podsystemy zachowujące się także 

rozmyślnie, i mające wspólne zamierzenia 

( cele ) , które zmuszają do wprowadzenia 

podziału pracy , a system informacyjny i 

komunikacyjny umożliwia interakcje między 

względnie autonomicznymi podsystemami, 

przy czym jeden z podsystemów pełni 

funkcje regulacyjno-sterujące w systemie. 

wykład

Cechy organizacji jako 

systemu.

• Są tworami człowieka – artefakty

• Ludzie – niezbędny element organizacji

• Zachowują się rozmyślnie

• Są wyodrębnione z otoczenia

• Są strukturalizowane

• Są szczególnie złożone

• Mają wyodrębniony człon kierowniczy

• Są stabilne

• Są ekwiwalentne

• Są systemami samoorganizującymi się 

• Utrwalają sposoby zachowania ludzi.

wykład

Modele organizacji

• Model Leavitta

• Model organizacji wg. M. Bielskiego,

- systemowy model organizacji

wykład

Model organizacji wg. H.L. 

Leavitta

ludzie

zadania

struktura

technologia

otoczeni

e

otoczenie

wykład

Model organizacji wg. M 

Bielskiego

Otoczenie

Podsystem celów

I wartości 

Podsystem 

psychospołeczny

Podsystem techniczny

Podsystem struktury

Podsystem 

zarządzania

wykład

DEFINICJE POJĘCIA - 

ZARZĄDZANIE

Niektóre definicje

wykład

Najstarsza definicja - 

zarządzanie 

• Dokładne poznanie tego, czego się 

oczekuje od ludzi a następnie 

dopilnowanie by wykonali to w 

najlepszy i najtańszy sposób.

• Bardzo prosta definicja .

wykład

Wg R. Griffina

• Zestaw działań skierowanych na zasoby 

organizacji i wykonywanych z zamiarem 

osiągnięcia celów organizacji w sposób 

sprawny i skuteczny.

• Funkcje zarządzania ( planowanie, 

organizowanie, motywowanie , 

kontrolowanie )

• Zasoby organizacji – ludzkie, finansowe, 

rzeczowe, finansowe,

wykład

Wg. Mary Parker Follet 

( 1941 )

• Zarządzanie jako sztuka doprowadzenia 

do realizacji zadań przez ludzi.

• Koncepcja ta łączy zadania , które 

muszą być wykonane z działaniami 

osób podlegających menedżerowi

• Definicja popularna wśród menedżerów 

produkcji.

wykład

Wg. Charles Bunny

• Zarządzanie polega na równoczesnym 

mobilizowaniu siebie i innych , co ma 

doprowadzić do wykonania zadania .

• Menedżerowie odkrywają siebie samych 

w sposobie myślenia o swej pracy i w jej 

wykonywaniem.

wykład

Koniec.

• Dziękuję za uwagę !!!

wykład