PODSTAWY
PODSTAWY
SOCJOLOGII I
SOCJOLOGII I
TEORII
TEORII
ZACHOWAŃ
ZACHOWAŃ
Mgr Anna Bizoń
Mgr Anna Bizoń
PODSTAWY
PODSTAWY
SOCJOLOGII I
SOCJOLOGII I
TEORII
TEORII
ZACHOWAŃ
ZACHOWAŃ
Mgr Anna Bizoń
Mgr Anna Bizoń
TEMATYKA
TEMATYKA
1.Przedmiot i zakres socjologii. Prekursorzy
1.Przedmiot i zakres socjologii. Prekursorzy
2. Cechy makro, mezo i mikro struktur społecznych
2. Cechy makro, mezo i mikro struktur społecznych
3. Wpływ kultury na życie społeczne
3. Wpływ kultury na życie społeczne
4. Kultura masowa i mcdonaldyzacja społeczeństwa
4. Kultura masowa i mcdonaldyzacja społeczeństwa
5. Kultura organizacji
5. Kultura organizacji
6. Więzi społeczne jako systemy powiązań
6. Więzi społeczne jako systemy powiązań
7. Zbiorowości, grupy i organizacje
7. Zbiorowości, grupy i organizacje
8. Struktura grupy i organizacji. Rodzaje struktur:
8. Struktura grupy i organizacji. Rodzaje struktur:
autorytarna, hierarchiczna, demokratyczna, klikowa
autorytarna, hierarchiczna, demokratyczna, klikowa
9. Kształtowanie osobowości w procesie socjalizacji.
9. Kształtowanie osobowości w procesie socjalizacji.
Socjalizacja organizacyjna
Socjalizacja organizacyjna
10. Przywództwo w grupach i organizacjach
10. Przywództwo w grupach i organizacjach
społecznych.
społecznych.
11. Kontrola społeczna jako element ładu
11. Kontrola społeczna jako element ładu
społecznego w grupach i organizacjach.
społecznego w grupach i organizacjach.
12. Komunikowanie w organizacji.
12. Komunikowanie w organizacji.
13. Procesy zachodzące w grupach
13. Procesy zachodzące w grupach
14. Typologie społeczeństw
14. Typologie społeczeństw
Literatura podstawowa
Literatura podstawowa
Berger P.: Zaproszenie do socjologii.
Berger P.: Zaproszenie do socjologii.
PWN Warszawa 1995.
PWN Warszawa 1995.
Goodman N.: Wstęp do socjologii.
Goodman N.: Wstęp do socjologii.
Wydawnictwo Zysk i S-ka. Poznań
Wydawnictwo Zysk i S-ka. Poznań
1997.
1997.
Griffin R.W.: Podstawy zarządzania
Griffin R.W.: Podstawy zarządzania
organizacjami. PWN. Warszawa 1996
organizacjami. PWN. Warszawa 1996
Osborne R., Van Loon B.: Socjologia,
Osborne R., Van Loon B.: Socjologia,
Wydawnictwo Emblemat, Warszawa
Wydawnictwo Emblemat, Warszawa
2000.
2000.
Literatura dodatkowa
Literatura dodatkowa
Szczepański J.: Elementarne pojęcia
Szczepański J.: Elementarne pojęcia
socjologii. PWN. Warszawa 1972
socjologii. PWN. Warszawa 1972
Sztompka P.: Socjologia. Analiza
Sztompka P.: Socjologia. Analiza
społeczeństwa. Znak Kraków 2002
społeczeństwa. Znak Kraków 2002
Turowski J.: Socjologia. Małe
Turowski J.: Socjologia. Małe
struktury społeczne. Towarzystwo
struktury społeczne. Towarzystwo
Naukowe KUL. Lublin 1993
Naukowe KUL. Lublin 1993
Ritzer G.: Mcdonaldyzacja
Ritzer G.: Mcdonaldyzacja
społeczeństwa, Warszawa 1999.
społeczeństwa, Warszawa 1999.
Turowski J.: Socjologia. Wielkie
Turowski J.: Socjologia. Wielkie
struktury społeczne. Towarzystwo
struktury społeczne. Towarzystwo
Naukowe KUL. Lublin 1994
Naukowe KUL. Lublin 1994
Pojęcie socjologii
Pojęcie socjologii
Socjologia to nowa nauka na bardzo
Socjologia to nowa nauka na bardzo
stary temat. Jako osobna dziedzina
stary temat. Jako osobna dziedzina
wiedzy naukowej rodzi się w Połowie
wiedzy naukowej rodzi się w Połowie
XIX wieku. Nazwę „socjologia
XIX wieku. Nazwę „socjologia
wprowadza w 1838 roku francuski
wprowadza w 1838 roku francuski
filozof Auguste Comte. Łac.„
filozof Auguste Comte. Łac.„
Socius”
Socius”
to zbiorowość, społeczeństwo i
to zbiorowość, społeczeństwo i
greckie „
greckie „
logos”
logos”
– mądrość, wiedza.
– mądrość, wiedza.
Okres przed-
Okres przed-
socjologiczny
socjologiczny
1.
1.
Wiedza z okresu przed
Wiedza z okresu przed
socjologicznego (naukowej
socjologicznego (naukowej
socjologii) występuje w trzech
socjologii) występuje w trzech
postaciach:
postaciach:
wiedzy potocznej (zbiór spostrzeżeń)
wiedzy potocznej (zbiór spostrzeżeń)
wrażliwości artystycznej (literatura,
wrażliwości artystycznej (literatura,
malarstwo itp.)
malarstwo itp.)
refleksji filozoficznej.
refleksji filozoficznej.
Dziedziny pokrewne
Dziedziny pokrewne
socjologii
socjologii
1.
1.
antropologia,
antropologia,
2.
2.
ekonomia,
ekonomia,
3.
3.
nauki polityczne,
nauki polityczne,
4.
4.
psychologia
psychologia
Założenia socjologii
Założenia socjologii
Podstawowym założeniem socjologii
Podstawowym założeniem socjologii
jest myśl, że egzystencja ludzka jest
jest myśl, że egzystencja ludzka jest
egzystencją społeczną.
egzystencją społeczną.
Jesteśmy z sobą powiązani i nasze
Jesteśmy z sobą powiązani i nasze
życie zależy od innych.
życie zależy od innych.
Oddziałujemy na innych i inni
Oddziałujemy na innych i inni
oddziałują na nas; w istocie, nasze
oddziałują na nas; w istocie, nasze
poczucie tożsamości zależy od owej
poczucie tożsamości zależy od owej
interakcji.
interakcji.
Socjologia tworzy teorie wyjaśniające
Socjologia tworzy teorie wyjaśniające
życie społeczne.
życie społeczne.
Twórcy socjologii:
Twórcy socjologii:
1.
1.
August Comte (1798 – 1857). Jest twórcą terminu
August Comte (1798 – 1857). Jest twórcą terminu
socjologia, którym chciał określić nową naukę
socjologia, którym chciał określić nową naukę
,która miałaby za zadanie naprawiać schorzenia
,która miałaby za zadanie naprawiać schorzenia
społeczne. Comte koncentrował się na dwóch
społeczne. Comte koncentrował się na dwóch
konkretnych aspektach życia społecznego:
konkretnych aspektach życia społecznego:
porządku i stabilizacji, które nazywał statyką
porządku i stabilizacji, które nazywał statyką
społeczną, oraz na zmianach, które określał
społeczną, oraz na zmianach, które określał
mianem dynamiki społecznej. Według niego
mianem dynamiki społecznej. Według niego
czynniki te zespalają społeczeństwo i stają się
czynniki te zespalają społeczeństwo i stają się
motorem zmian. Uważał, że głównym czynnikiem
motorem zmian. Uważał, że głównym czynnikiem
sprzyjającym stabilizacji jest wspólnota
sprzyjającym stabilizacji jest wspólnota
przekonań wszystkich członków społeczeństwa.
przekonań wszystkich członków społeczeństwa.
Zmianę społeczną widział jako proces ewolucyjny,
Zmianę społeczną widział jako proces ewolucyjny,
dzięki któremu społeczeństwo osiąga coraz
dzięki któremu społeczeństwo osiąga coraz
wyższe stadia rozwoju.
wyższe stadia rozwoju.
Twórcy socjologii jako
Twórcy socjologii jako
nauki
nauki
2. Herbert Spencer (1820 – 1903) Rozwinął on
2. Herbert Spencer (1820 – 1903) Rozwinął on
dzieło poprzednika, usiłował wyjaśnić porządek i
dzieło poprzednika, usiłował wyjaśnić porządek i
zmiany społeczne przez porównanie
zmiany społeczne przez porównanie
społeczeństwa do żywego organizmu. Opisywał
społeczeństwa do żywego organizmu. Opisywał
on społeczeństwo jako system składający się ze
on społeczeństwo jako system składający się ze
współzależnych części. Według niego socjologia
współzależnych części. Według niego socjologia
odkrywa podstawowe struktury społeczne i
odkrywa podstawowe struktury społeczne i
bada, jak ich funkcjonowanie wpływa na
bada, jak ich funkcjonowanie wpływa na
stabilizację społeczeństwa. Szczególnym
stabilizację społeczeństwa. Szczególnym
zainteresowaniem Spencera cieszyło się pojęcie
zainteresowaniem Spencera cieszyło się pojęcie
„przetrwania najlepiej przystosowanych”. W
„przetrwania najlepiej przystosowanych”. W
myśl jego teorii określanej mianem „darwinizmu
myśl jego teorii określanej mianem „darwinizmu
społecznego”, w społeczeństwie uwolnionym od
społecznego”, w społeczeństwie uwolnionym od
ingerencji rządu „nieprzystosowani” musieliby
ingerencji rządu „nieprzystosowani” musieliby
zniknąć. Tylko najlepsi mieliby prawo do
zniknąć. Tylko najlepsi mieliby prawo do
przetrwania i reprodukcji
przetrwania i reprodukcji
Twórcy socjologii jako
Twórcy socjologii jako
nauki
nauki
Karol Marks (1818 – 1883) uważał, że podstawowe
Karol Marks (1818 – 1883) uważał, że podstawowe
„prawa” historii można odnaleźć w strukturze
„prawa” historii można odnaleźć w strukturze
ekonomicznej społeczeństwa. Według niego
ekonomicznej społeczeństwa. Według niego
społeczeństwo dzieli się na dwie klasy: tych którzy mają
społeczeństwo dzieli się na dwie klasy: tych którzy mają
(są właścicielami środków produkcji) i tych którzy nie
(są właścicielami środków produkcji) i tych którzy nie
mają. Podział ten nieuchronnie prowadzi do „konfliktu
mają. Podział ten nieuchronnie prowadzi do „konfliktu
klasowego”. Marks ujmował historię świata w
klasowego”. Marks ujmował historię świata w
kategoriach walki klas niewolników z panami, ziemian z
kategoriach walki klas niewolników z panami, ziemian z
chłopami itp.;Jest twórcą materializmu dialektycznego,
chłopami itp.;Jest twórcą materializmu dialektycznego,
który mówi, że nowo powstałe struktury będą
który mówi, że nowo powstałe struktury będą
doskonalsze od starszych, bardziej represyjnych. Z tej
doskonalsze od starszych, bardziej represyjnych. Z tej
przyczyny Marks nie widział w konflikcie zła, lecz raczej
przyczyny Marks nie widział w konflikcie zła, lecz raczej
motor postępu. Dzięki Marksowi do dnia dzisiejszego
motor postępu. Dzięki Marksowi do dnia dzisiejszego
socjologowie przypisują czynnikom ekonomicznym
socjologowie przypisują czynnikom ekonomicznym
istotną rolę w życiu społecznym
istotną rolę w życiu społecznym
Twórcy socjologii jako
Twórcy socjologii jako
nauki
nauki
Emil Durkheim (1858 – 1917)
Emil Durkheim (1858 – 1917)
interesował się tym co scala
interesował się tym co scala
społeczeństwo, czyli porządkiem
społeczeństwo, czyli porządkiem
społecznym. Badał znaczenie różnych
społecznym. Badał znaczenie różnych
elementów życia społecznego dla
elementów życia społecznego dla
zachowania spójności społeczeństwa
zachowania spójności społeczeństwa
Twórca pojęć solidarności
Twórca pojęć solidarności
mechanicznej i organicznej
mechanicznej i organicznej
Twórcy socjologii jako
Twórcy socjologii jako
nauki
nauki
Max Weber (1864 – 1920) – interesował się
Max Weber (1864 – 1920) – interesował się
działaniami społecznymi, a głównie
działaniami społecznymi, a głównie
wartościami, przekonaniami, zamiarami i
wartościami, przekonaniami, zamiarami i
postawami, które kierują zachowaniem ludzi
postawami, które kierują zachowaniem ludzi
Stworzył metodologię zwaną verstehen i typ
Stworzył metodologię zwaną verstehen i typ
idealny (konstrukcja pojęcia zjawiska która
idealny (konstrukcja pojęcia zjawiska która
uchwyci najistotniejsze elementy i z którą
uchwyci najistotniejsze elementy i z którą
można porównać rzeczywiste zjawiska)
można porównać rzeczywiste zjawiska)
Polemizował z Marksem (elementy
Polemizował z Marksem (elementy
ekonomiczne)
ekonomiczne)
Twórcy socjologii jako
Twórcy socjologii jako
nauki
nauki
Georg Simmel (1858 – 1918) uważał
Georg Simmel (1858 – 1918) uważał
społeczeństwo za „skomplikowaną
społeczeństwo za „skomplikowaną
pajęczynę wielokrotnych
pajęczynę wielokrotnych
wzajemnych relacji pomiędzy
wzajemnych relacji pomiędzy
jednostkami, które pozostają z sobą
jednostkami, które pozostają z sobą
w ciągłej interakcji”
w ciągłej interakcji”
Ujęcie to nazywane jest socjologią
Ujęcie to nazywane jest socjologią
formalną
formalną
Współczesna socjologia
Współczesna socjologia
Opiera się na teoriach wyżej
Opiera się na teoriach wyżej
opisanych
opisanych
W socjologii wyróżniamy pojęcia
W socjologii wyróżniamy pojęcia
makro mezo i mikropoziomowe
makro mezo i mikropoziomowe
Teorie makropoziomowe
Teorie makropoziomowe
To teorie koncentrujące się na
To teorie koncentrujące się na
społeczeństwie – organizmie
społeczeństwie – organizmie
społecznym o dużej skali, np. teorie
społecznym o dużej skali, np. teorie
dotyczące społeczeństw globalnych
dotyczące społeczeństw globalnych
czy kontynentalnych
czy kontynentalnych
Teorie mikro a
Teorie mikro a
mezopoziomowe
mezopoziomowe
Teorie mezo - poziomowe dotyczą
Teorie mezo - poziomowe dotyczą
społeczeństwa o średniej wielkości,
społeczeństwa o średniej wielkości,
Teorie mikropoziomowe dotyczą
Teorie mikropoziomowe dotyczą
niewielkich grup lub par
niewielkich grup lub par
Teorie makropoziomowe
Teorie makropoziomowe
1.
1.
Ujęcie strukturalistyczno –
Ujęcie strukturalistyczno –
funkcjonalistyczne (funkcje: jawne i
funkcjonalistyczne (funkcje: jawne i
ukryte, system
ukryte, system
2.
2.
Teoria konfliktu: konflikt i
Teoria konfliktu: konflikt i
współzawodnictwo
współzawodnictwo
Teorie mikropoziomowe
Teorie mikropoziomowe
1.
1.
Interakcjonizm symboliczny
Interakcjonizm symboliczny
2.
2.
Etnometodologia
Etnometodologia
3.
3.
Teoria wymiany
Teoria wymiany