5.06.21

1

POMORSKA AKADEMIA PEDAGOGICZNA

TEMAT:

MIEJSCE I ROLA INFLACJI W 

PROCESACH GOSPODARCZYCH. 

TEORIA INFLACJI MONETARNEJ, 

POPYTOWEJ I PODAŻOWEJ

 

5.06.21

2

POMORSKA AKADEMIA PEDAGOGICZNA

CEL - ZAPOZNAĆ Z:



społeczno – ekonomicznymi skutkami 

inflacji;



głównymi teoriami inflacji;



monetarną;



popytową;



kosztową;

5.06.21

3

POMORSKA AKADEMIA PEDAGOGICZNA

LITERATURA:



Praca zbiorowa pod red. Milewskiego 
R.: 

Podstawy 

ekonomii. 

Praca 

zbiorowa  pod  red.  Milewskiego  R.: 
Podstawy 

 

 

ekonomii. 

PWN: 

Warszawa 2006.

5.06.21

4

INFLACJA - PRZYCZYNY



Inflacja  jest  to  wzrost  przeciętnej 

ceny 

dóbr 

i kosztów w pewnym okresie.



Inaczej:



Inflacja

  -  wzrost  cen  i  kosztów  (wzrost 

ilości pieniądza w obiegu);



Deflacja

  –  spadek  cen  i  kosztów 

(zmniejszenie ilości pieniądza w obiegu).

5.06.21

5

INFLACJA - PRZYCZYNY



Miarą 

inflacji  jest  deflator

  –  opisuje  zmiany 

cen  wszystkich  dóbr  wliczanych  do  PKB  (jest 
miernikiem 
o „szerszym polu widzenia”).



Wskaźnikiem  najczęściej  stosowanym  jest 

wskaźnik cen konsumpcyjnych

, który mierzy 

koszty  rynkowego  koszyka  dóbr  i  usług 
konsumpcyjnych  (żywność,  odzież,  mieszkanie, 
opał, transport, opieka lekarska).



Innym  pomiaru  inflacji  jest 

wskaźnik  cen 

hurtowych

5.06.21

6

INFLACJA - PRZYCZYNY



Wskaźnik 

stopy 

inflacji

 

– 

dotyczy 

statystycznych  analiz  procesów  inflacyjnych, 
określających 

proc. 

wzrost 

ogólnego 

poziomu cen w ciągu roku.



Najczęściej stopę inflacji oblicza się:

1.

Porównując  ogólny  poziom  cen  z  roku  t

1 

z 

ogólnym 

poziomem 

cen 

z 

roku 

t

0 

(uwzględniając  wskaźniki  przeciętne  dla  12 
miesięcy.

2.

Porównując  ogólny  poziom  cen  z  XII  roku  t

1 

z 

ogólnym poziomem cen z XII roku t

0 

5.06.21

7

RODZAJE INFLACJI



Słabości wskaźników:



dezaktualizacja 

wag 

stosowanych 

przy 

obliczaniu wskaźników;



wskaźniki  cen  nie  uwzględniają  jakości  dóbr 
(usług) wchodzących w skład koszyka;



efekt  –  wskaźniki  cen  zawyżają  dynamikę 
procesów inflacyjnych 

5.06.21

8

RODZAJE INFLACJI



Rodzaje inflacji:



Inflacja  krocząca

  –  (stąpająca,  biegnąca) 

przejawia  tendencje  do  wymykania  się  spod 

kontroli i ma przyspieszone tempo. Roczny wzrost 

cen 

mieści 

się 

w przedziale 5 – 10 % (inflacji pełzająca).



Inflacja galopująca

 – od 10 – 15 % miesięcznie 

a w skali roku od kilkunastu do prawie 200 %. Jest 

niekontrolowana,  żywiołowa  i  powoduje  poważny 

wpływ  destrukcyjny  na  zjawiska  i  procesy 

gospodarcze.  Odczuwalne  są  skutki  dla  ludności, 

obniża  się  zauważalnie  standard  życia  nisko  i 

średnio zamożnych ludzi.

5.06.21

9

RODZAJE INFLACJI



Megainflacja

  –  przejawia  się  wzrostami 

miesięcznymi cen w przedziale 10 – 15 % przez 
kilka  kolejnych  miesięcy,  rzadziej  przez 
kilkanaście 

miesięcy. 

W  stosunku  rocznym  stopa  inflacji  może 
przekroczyć 

600 

%. 

Jest 

całkowicie 

niekontrolowana, 

żywiołowa 

wpływa 

destrukcyjnie 

na 

procesy 

mikro 

i  makroekonomiczne  firm.  Obniża  standard 
życia większości ludności.

5.06.21

10

RODZAJE INFLACJI



Hiperinflacja

 – przekracza 50 % stopę miesięczną 

a  w  skali  roku  może  osiągnąć,  kilku  lub  kilkunastu 
tysięcy  proc.  Zwana  też  inflacja  histeryczna  lub 
szalejącą. 

Jest 

całkowicie 

niekontrolowana 

i żywiołową. 
Charakteryzuje się dużą ekspansją emisji pieniędzy 
i wysokim wzrostem obiegu pieniądza.
Gospodarka  ulega  całkowitemu  rozprężeniu.  Brak 
płynności  finansowej  firm.  Bezrobocie  osiąga  stany 
ekstremalne, 

społeczeństwo 

ubożeje 

z 

dramatycznymi zjawiskami samobójstw.

5.06.21

11

SPOŁECZNO – EKONOMICZNE SKUTKI INFLACJI



Korzystny  wpływ  inflacji  na  przebieg  procesów 
gospodarczych:



Powolne procesy inflacyjne wpływają korzystnie 
na  dynamikę  wzrostu  gospodarczego  (przy 
założeniu iluzji pieniężnej);



Powolne  procesy  inflacyjne  ułatwiają  pożądane 
zmiany relacji cenowych w warunkach istnienia 
sztywności cen od dołu

5.06.21

12

SPOŁECZNO – EKONOMICZNE SKUTKI INFLACJI



Negatywne skutki inflacji:



zniekształcanie informacyjnej funkcji cen;



„ucieczka” od pieniądza (gwałtowny spadek 
popytu na pieniądz w ujęciu realnym);



redystrybucję  dochodów  (ponowny  podział 
dochodów);



wzrost  niepewności  i  osłabienie  aktywności 
gospodarczej;



niekorzystne zmiany w bilansie płatniczym;



wzrost kosztów obsługi działalności gospodarczej

5.06.21

13

GŁÓWNE TEORIE INFLACJI



Trzy główne teorie inflacji:

1.

Monetarna (neoilościowa) teoria inflacji.

2.

Popytowa teoria inflacji.

3.

Kosztowa teoria inflacji.

5.06.21

14

MONETARNA TEORIA INFLACJI



Fisher  (XX  w.)  –  wysunął  m.in.  pogląd  o 
zależności  poziomu  cen  towarów  od  ilości 
pieniądza  w  obiegu  (równanie  wymiany 
towarowej).



Równanie  Fishera

:  całkowite  wydatki  na 

zakup  dóbr  (M

SN 

x  V)  są  równe  wartości 

nabytych dóbr (Y x P).

M

SN 

x V = Y x P

5.06.21

15

MONETARNA TEORIA INFLACJI



Równanie  wymiany  wynikało  z  twierdzenia  teorii 
neoklasycznej 

(teza  o 

dychotomii  sfery 

pieniężnej  i  sfery  realnej  gospodarki), 
zgodnie z którą:



Realne  wielkości  gospodarcze  zależą  od  innych 
czynników (DN - wielkość zatrudnienia, płace 
realne)  i  nie  podlegają  wpływom  czynników 
pieniężnych;



Przy założeniu stałej szybkości obiegu pieniądza –
ilość  pieniądza  w  obiegu  decyduje  o 
poziomie cen towarów

5.06.21

16

MONETARNA TEORIA INFLACJI



Czynniki wpływające na szybkość obiegu pieniądza 

w gospodarce:

1.

Wysokość  realnego  oprocentowania

  –  im 

większa  strata  tym  ludzie  szybciej  pozbywają  się 

pieniądza  (im  wyższa  nominalna  stopa  proc.,  tym 

większe

  koszty  trzymania  pieniądza  i  szybkość 

obiegu pieniądza). 

2.

Tempo  inflacji

  –  wzrost  cen  powoduje  utratę  siły 

nabywczej  pieniądza.  Im  szybszy  wzrost  cen,  tym 

większa  tendencja    do  ich  wydawania  (ucieczka 

pieniądza  powoduje,  że  w  jednostce  czasu  jest 

zawierane coraz więcej transakcji). 

5.06.21

17

MONETARNA TEORIA INFLACJI

3.

Na  szybkość  obiegu  pieniądza  wpływa 

częstotliwość

,  z  jaką  są  wypłacane 

pobory.

4.

Skutki 

rozpowszechniania 

się 

bankomatów i kart kredytowych.

5.06.21

18

MONETARNA TEORIA INFLACJI



Twierdzenie  o  braku  oddziaływań  miedzy  sferą 
pieniężną a sferą realna gospodarki spotkało sie 
z krytyką Keynesa, których zdaniem:



Pieniądz 

wpływa 

na 

realne 

wielkości 

gospodarcze  przez  oddziaływanie  na  stopę 
proc. 



Zmiana  podaży  pieniądza  –  zmiana  stóp  proc., 
zmiana inwestycji, realnego DN i zatrudnienia

5.06.21

19

MONETARNA TEORIA INFLACJI

Poglądy monetarystów



Współczesna 

wersja 

ilościowej 

teorii 

pieniądza 

została 

zmodyfikowana 

przez 

Friedmana, w myśl której:



odrzucają  założenie  o  stałej  szybkości  obiegu 
pieniądza (zmienia się powoli);



posługują  się  nie  kategoria  szybkości  obiegu 
pieniądza, lecz popytu na niego;



popyt  na  pieniądz  zależy  m.in.  od  poziomu 
dochodu  i  stopy  proc.,  przewidywanego  tempa 
inflacji, istniejących zwyczajów płatniczych

5.06.21

20

MONETARNA TEORIA INFLACJI



Podaż 

pieniądza 

ma 

charakter 

egzogeniczny w stosunku do gospodarki i 
znajduje  się  pod  kontrolą  BC  (pogląd 
kontrowersyjny – BC nie jest kontrolować 
wielkości podaży pieniądza);



Podaż  pieniądza  ma  istotny  wpływ  na 
kształtowanie 

się 

nominalnego 

DN 

(iloczyn realnego DN i poziomu cen);

5.06.21

21

MONETARNA TEORIA INFLACJI



Pieniądz  nie  wpływa  na  wielkości  realne 
(w  długim  okresie  zmiany  podaży 
pieniądza  powodują  jedynie  zmiany  cen; 
w 

krótkim 

okresie 

monetaryści 

dopuszczają  wpływ  podaży  pieniądza  na 
wielkość realnego DN

5.06.21

22

MONETARNA TEORIA INFLACJI 



Monetarna teoria inflacji: 



Tempo wzrostu cen zdeterminowane jest 
tempem  wzrostu  podaży  pieniądza, 
gdyż  zgodnie  z  założeniem,  podaż 
pieniądza  znajduje  sie  pod  kontrolą  BC, 
za  przyczynę  inflacji  upatruje  się  w 
błędnej polityce BC

5.06.21

23

POPYTOWA TEORIA INFLACJI



Inflacja 

popytowa

 

– 

jest 

spowodowana  gwałtownym  wzrostem 

popytu w gospodarce np. duży deficyt 

budżetowy 

państwa, 

finansowany 

drukiem  pieniądza,  lub  ekspansywna 

polityka  pieniężna  BC,  prowadzona 

pod  hasłem  „

zarządzania  popytem

”. 

W  obu  przypadkach  dochodzi  do 

wzrostu cen.

5.06.21

24

POPYTOWA TEORIA INFLACJI



Inflacja ciągniona przez popyt



Jeżeli wzrost popytu na towary wystąpi w sytuacji 
pełnego wykorzystania zdolności wytwórczych, to 
realny DN nie może wzrosnąć i musi doprowadzić 
do wzrostu cen (jądro popytowej teorii inflacji).



Przyczyn inflacji upatruje się w ustalaniu się 
zagregowanego  popytu  na  towary  na 
poziomie  przewyższającym  możliwości  ich 
zaspokojenia  –  koncepcja  luki  inflacyjnej 
wysunięta przez Keynesa

5.06.21

25

POPYTOWA TEORIA INFLACJI



Rozmiar  luki  inflacyjnej  wyznaczony  jest  przez 
różnicę  między  wielkością  łącznego  popytu  na 
towary  z  wielkością  DN  odpowiadającego 
pełnemu wykorzystaniu zdolności wytwórczych.



W  warunkach  swobodnego  kształtowania  się 
cen  rynkowych  pojawienie  się  liki  inflacyjnej 
wywołuje  inflację  (wzmożona  konkurencja 
między  nabywcami  przy  stosunkowo  małej 
podaży towarów dostępnych na rynku)

5.06.21

26

POPYTOWA TEORIA INFLACJI

Q*

Q*

P

Po

zi

o

m

 c

e

n

P

1

P

Δ Produkt realny

E

E

1

Inflacja ciągniona przez popyt 
występuje wtedy, gdy zbyt 
duże wydatki trafiają na zbyt 
małą ilość dóbr

AS

 AD

AD

1

Gdy gospodarka znajduje się na poziomie potencjalnego (wyższego) poziomu,
wzrost popytu prowadzi do inflacji ciągnionej przez popyt. Gdy rosną całkowite 
wydatki na C + I + G, konkurują one o ograniczoną w swej wielkości podaż 
realnego produktu. Przy stromo wznoszącej się AS, większość wydatków 
przemienia się w wyższe ceny. Ceny rosną z P do P

1

. Stąd wyższy popyt

ciągnie ceny w górę – stąd inflacja ciągniona przez popyt.

5.06.21

27

POPYTOWA TEORIA INFLACJI



Istotą inflacji ciągnionej przez popyt 
jest 

zderzenie 

zbyt 

wielkich 

wydatków 

pieniężnych 

z 

ograniczoną podażą dóbr, jaka może 
być 

wytworzona 

przy 

pełnym 

zatrudnieniu.

5.06.21

28

KOSZTOWA TEORIA INFLACJI

Inflacja  kosztowa

  –  przyczyna  jest  wzrost 

kosztów 

produkcji 

np. 

duża 

podwyżka 

wynagrodzeń,  podwyżka  podatków.  Inflacja 
kosztowa ma charakter kumulacyjny (za sprawą 
„spirali  cen  i  płac”):  wzrost  cen  powoduje 
żądania podwyżek płac, z kolei te prowadzą do 
dalszego wzrostu cen.

Inflację 

kosztową 

określa 

się, 

że 

jest 

popychana przez koszty.

5.06.21

29

KOSZTOWA TEORIA INFLACJI



Rozróżnia się następujące typy inflacji kosztowej:



Inflację  płacową  (gdy  następuje  wzrost  płac 
niezależnie od popytu na pracę;



Inflację  wywołaną  przez  zyski,  gdy  firmy 
wykorzystują swoją pozycję monopolistyczną, aby 
podnieść ceny niezależnie od popytu na wyroby;



Inflację 

wywołaną 

przez 

ceny 

dóbr 

importowanych,  gdy  ceny  rosną  niezależnie  od 
poziomu agregowanego popytu;



Inflację  wywołaną  przez  podatki,  gdy  wzrost 
podatków „przerzucany” jest na ceny

5.06.21

30

POPYTOWA TEORIA INFLACJI

Q*

Q*

P

Po

zi

o

m

 c

e

n

P

1

P

Δ Produkt realny

E

E

1

Inflacja popychana przez 
koszty

AS

 AD

AS

1

W kresach depresji płace i ceny towarów rosną, krzywa AS przesuwa się 
w górę a ceny wykazują tendencję wzrostową.
W sytuacji, gdy gospodarka jest w recesji, występuje wzrost ceny wykazują
tendencję wzrostową.
Wzrost kosztów przesuwa krzywą AS do miejsca AS

1

. W wyniku czego, ceny 

rosną z poziomu P do P

1

 – inflacja popychana przez koszty