Cele rehabilitacji w 

chirurgii

1. Zapobieganie pooperacyjnym 

powikłaniom i następstwom 
operacji

2. Leczenie pooperacyjnych powikłań 

i zaburzeń czynnościowych

3. Jak najszybsze przywrócenie 

sprawności do stanu przed 
zabiegiem

Zadania rehabilitacji w 

chirurgii

1.

Utrzymanie prawidłowej wentylacji płuc

2.

Zwiększenie ruchomości klatki piersiowej 

i przepony

3.

Zwiększenie siły mięśni oddechowych

4.

Pobudzenie do skutecznego kaszlu

5.

Zapewnienie prawidłowego odpływu 

żylnego z kończyn dolnych

6.

Utrzymanie prawidłowej pompy 

mięśniowej kończyn dolnych

7.

Wczesne uruchamianie i pionizacja

8.

Ćwiczenia ogólnej sprawności

Kinezyterapia 

• Ćwiczenia oddechowe

• Ćwiczenia skutecznego kaszlu

• Przeciwzakrzepowe

Cele ćwiczeń oddechowych

• Zapobieganie pooperacyjnym 

powikłaniom układu oddechowego

• Leczenie powikłań i/lub kompensacja 

zaburzeń czynności układu 
oddechowego

• Działanie rozluźniająco-uspokajające

Przeciwskazania do 

wykonywania ćwiczeń 

oddechowych

• Niewydolność oddechowa

• Niedawny krwotok płucny

• Inne – decyzja lekarza

Rodzaje ćwiczeń 

oddechowych

• Bierne
• Czynno-bierne
• Wspomagane czynnymi ruchami kkg 

i kkd

• Wolne czynne
• Z oporem

Pozycje ułożeniowe

• Ułatwiające i utrudniające fazy 

oddechowe

• Ze stabilizacją

Zasady wykonywania ćwiczeń 

oddechowych

• Rozpoczynamy od wydechu
• Wdech nosem
• Wydech ustami
• Wdech/wydechu =1/2 lub 1/3 
• Wdech – brzuch się unosi
• Wydech – brzuch opada

Kompensacyjny sposób 

oddychania

• Operacja w obrębie klatki piersiowej 

– tor przeponowy

• Operacja w obrębie jamy brzusznej – 

tor żebrowy

Zasady wykonywania ćwiczeń 

oddechowych cd.

• Okres pooperacyjny wczesny

– Ćwiczenia wykonywane 6-8 razy na dzień
– 1 sesja ćwiczeń - do 3 serii
– 3-4 powtórzenia w serii

• Okres pooperacyjny późny (po 3 

dobie)

– Ćwiczenia wykonywane 3 razy dziennie

Ćwiczenia skutecznego 

kaszlu

• Ból pooperacyjny
• Stabilizacja operowanej okolicy
• Częstotliwość ćwiczeń podobnie jak 

w ćwiczeniach oddechowych

• 2 techniki efektywnego kaszlu

– Na szczycie długiego wydechu
– Długi przerywany wydech, na szczycie 

którego seria mocnych kaszlnięć

Zasady ćwiczeń efektywnego 

kaszlu

• Okres pooperacyjny wczesny

– Ćwiczenia wykonywane 6-8 razy na dzień
– 1 sesja ćwiczeń - do 3 serii
– 3-4 powtórzenia w serii

• Okres pooperacyjny późny (po 3 

dobie)

– Ćwiczenia wykonywane 3 razy dziennie

Ćwiczenia 

przeciwzakrzepowe

cel – skutecznie zapobiegać 

ryzyku  rozwoju pooperacyjnej 

zakrzepicy

• Ćwiczenia głównie części dystalnych 

kkd:

– zgięcia grzbietowe i podeszwowe stóp w 

rytmie oddechowym

– krążenia stóp
– zgięcia i wyprost w stawach kolanowych i 

biodrowych (w miarę możliwości pacjenta)

Zasady wykonywania ćwiczeń 

przeciwzakrzepowych

• Okres pooperacyjny wczesny

– Ćwiczenia wykonywane co ½ do 1 godz.
– 1 seria – 1 minuta
– 16 ruchów w ciągu 1 minuty
– uniesienie kończyny powyżej poziomu serca 

najprostsza profilaktyka przeciwzakrzepowa

Okres przedoperacyjny

Fizjoterapeuta ocenia stan pacjenta:
• Choroba i inne współistniejące
• Zdjęcie klatki piersiowej
• Czynność układu oddechoego
• Wydolność układów oddechowego i 

krążenia

• Ruchomość w stawach obręczy barkowej i 

kręgosłupa

• Postawa i budowa pacjenta
• Siła mięśni oddechowych oraz kkd

Okres przedoperacyjny

Nauka ćwiczeń:
• Stosowanych po operacji (oddechowe, 

efektywnego kaszlu, przeciwzakrzepowe, 
stabilizacja rany pooperacyjnej, samoobsługa)

• Ogólnie usprawniających 
• Kondycyjnych
• Normalizujące zaburzoną czynność układów

Okres pooperacyjny 

rehabilitacja wczesna

• Pozycja pacjenta w łóżku półsiedząca lub 

siedząca z podparciem pod plecy

• Ćwiczenia oddechowe
• Ćwiczenia skutecznego kaszlu
• Ćwiczenia skutecznego kaszlu w pozycjach 

drenażowych

• Ćwiczenia przeciwzakrzepowe
• Pionizacja 1-2 doba (zapaść ortostatyczna)

Okres pooperacyjny 

rehabilitacja wczesna cd.

• Ćwiczenia ogólnie usprawniające i 

trening wytrzymałościowy (do 3-5 doby):

– Pozycja leżąca lub stojąca
– Od kilku do kilkunastu minut
– Liczba powtórzeń 5-7 razy w 2-3 seriach
– Ćwiczenia kkd i kkg oraz tułowia
Przeciwwskazania temperatura ciała powyżej 

37,5

0

C (nie dotyczy ćwiczeń oddechowych i 

efektywnego kaszlu)

Odleżyny - profilaktyka 

• Zmiana pozycji co 2 godziny

• Materace pneumatyczne, wodne, itp.

• Podkładki i poduszki wodne, emulsyjne i 

zmiennociśnieniowe

• Naturalne futra

• Higiena – sucha pościel, mycie, kremy (ale 

nie puder)

• Właściwe odżywianie (dieta lekkostrawna, 

białko, wit.C, żelazo i cynk) i nawadnianie 

chorego (około 2,5 l/dobę)

• Systematyczna i codzienna rehabilitacja

Torakochirurgia 

• Psychoterapia 
• Ćwiczenia oddechowe – tor przeponowy
• Stabilizacja rany 
• Efektywny kaszel – wspomaganie oklepywaniem:

– pozycja „woźnicy”
– głoska „r”
– Oddychanie przez rurkę (powrót powietrza wdychanego)
– Ucisk palcami na tchawicę
– Ucisk przepony przez terapeutę

• Inhalacje
• Pionizacja – hipotonia ortostatyczna
• Ćwiczenia ogólnousprawniające – obręcz barkowa

Chirurgia jamy brzusznej

• Ćwiczenia oddechowe torem piersiowym

• Po resekcji pęcherzyka żółciowego, stanów 

zapalnych otrzewnej i plastyki przepuklin – tor 

piersiowy i przeponowy

• Efektywny kaszel – nauka przed zabiegiem

• Ćwiczenia mm brzucha sterowane górą lub dołem już 

w pierwszej dobie pooperacyjnej – rola psychoterapii

• Zmiana pozycji z leżącej na siedzącą – przy użyciu 

drabinki – ryzyko przepukliny w obrębie rany 

pooperacyjnej

• Pionizacja już w 1 dobie pooperacyjnej (decyzja 

lekarza)

• Zwracamy uwagę na postawę pacjenta – pozycja 

zgięciowa, „ochronna”

Plastyka przepuklin

• Oddychanie torem przeponowym
• Konieczna stabilizacja podczas kaszlu
• Opaski z bandaża elastycznego 

uciskające okolicę operowaną, ale 
tylko podczas ćwiczeń ogólnych

• Zmiana pozycji – drabinka, 

obciążenie kkg