Pierwotniaki – różne formy
zależności
międzygatunkowych
Pierwotniaki – różne formy
zależności
międzygatunkowych
Symbioza - naturalne współżycie organizmów należących do odmiennych
gatunków (symbiontów), z którego jedna lub obie strony odnoszą
korzyści, bez szkody dla któregokolwiek.
Mutualizm – rodzaj współżycia organizmów, z którego czerpią wzajemne
korzyści, przy czym żaden z nich nie może w naturalnych warunkach
istnieć osobno.
Protokooperacja - luźna forma współżycia różnych gatunków,
przynosząca obustronne korzyści – dwa organizmy wspomagają się
nawzajem.
Endoikia - forma współżycia 2 organizmów należących do różnych
jednostek systematycznych polegająca na osiedlaniu się jednego z nich
wewnątrz drugiego, przy czym każda ze stron czerpie z tego współżycia
korzyści.
Epioikia - forma współżycia 2 organizmów należących do różnych
jednostek systematycznych polegająca na osiedleniu się jednego
organizmu na drugim, przy czym każda ze stron czerpie z tego współżycia
korzyści.
Pasożytnictwo - forma bytowania organizmu żywego,
zwanego pasożytem, polegająca na stałym lub czasowym
wykorzystaniu innego organizmu, zwanego żywicielem, jako
źródło pokarmu. Powolne wyniszczanie żywiciela (objadanie,
toksyny, działanie mechaniczne).
Żywiciel ostateczny – organizm, w którym pasożyt osiąga
dojrzałość płciową i rozmnaża się płciowo.
Żywiciel pośredni – organizm, w którym pasożyt
występuje w stadium larwalnym.
Monoksenia – cykl rozwojowy bez zmiany żywiciela.
Heteroksenia – cykl rozwojowy ze zmianą żywiciela.
TYP: Wiciowce (Flagellata)
Rząd: Choanoflagellata
Rząd: Trypanosomatida
Rodzaj: Trypanosoma
Trypanosoma equiperdum (świdrowiec koński)- zaraza
stadnicza
Trypanosoma brucei (ś. nagany) – nagana (choroba bydła)
Trypanosoma gambiense (ś. gambijski)
śpiączka
afrykańska
Trypanosoma rhodesiense (ś. rodezyjski)
Trypanosoma crusi (ś. amerykański) – choroba Chagasa
Rodzaj: Trichomonas
Trichomonas foetus (rzęsistek bydlęcy)
Trichomonas vaginalis (rzęsistek pochwowy)
Wspólne cechy wszystkich wiciowców:
1.
organelle ruchu- jedna lub więcej wici,
2.
rozmnażanie przez podział podłużny, równolegle do
długiej osi ciała.
Rząd: Choanoflagellata- wiciowce
kołnierzykowe
małe, wolnożyjące
wiciowce
występują w wodach
słodkich i morzach
budowa podobna do
komórek
kołnierzykowych gąbek
(choanocytów)
Rząd: Trypanosomatida
Pasożyty:
bezkręgowców – w jelicie
kregowców – we krwi, rzadziej wewnątrz komórek
roślin
U Trypanosomatida występują różne formy osobnika tego
samego gatunku – POLIMORFIZM:
leishmania – amastigota
leptomonas – promastigota
critidia – epimastigota
trypanosoma - trypomastigota
Śpiączka afrykańska - wywoływana przez dwa
morfologicznie identyczne wiciowce: Trypanosoma
gambiense i Trypanosoma rhodesiense, które są
przenoszone przez muchy tse-tse (Glossina palpalis).
Trypomastigota – postać inwazyjna, dostaje się do krwi,
węzłów chłonnych oraz płynu mózgowo-rdzeniowego
człowieka.
Trichomonas spp.
3-6 wici, jedna skierowana
ku tyłowi
aksostyl – sztywne włokno,
stanowiące podporę
komórki
costa- podpora błony
falującej
pelta- otacza ciałko
podstawowe wici
dobrze rozwiniety aparat
parabazalny
Trichomonas spp. - zakażenia
przenoszone drogą płciową
Trichomonas vaginalis- rzęsistkowica,
występuje u ludzi
u kobiet w pochwie
u mężczyzn w cewce moczowej (bezobjawowo)
Trichomonas foetus- choroba Banga, występuje
u bydła
TYP: Zarodziowce = korzenionózki
(Rhizopoda)
organizmy o zmiennym kształcie ciała, poruszające się
ruchem pełzakowatym przy pomocy nibynóżek
(pseudopodiów),
3 rodzaje pseudopodiów:
lobopodia - płatowate
filopodia - nitkowate
retikulopodia - siateczkowate
pobieranie pokarmu za pomocą pseudopodiów – pokarm
jest wciągany do wnętrza ciała i trawiony w wodniczkach
trawiennych,
rozmnażanie przez podział poprzeczny ,
wolno żyjące, niektóre gatunki pasożytnicze
Amoeba proteus (pełzak odmieniec)
wolno żyjące
pierwotniaki
pełzają po dnie
biegunowość ciała
na końcu ciała
collopodium, przez
które usuwane są
niestrawione resztki
pokarmowe
Entamoeba coli – pełzak okrężnicy
komensal żyjący w przewodzie pokarmowym człowieka
żywi się bakteriami i wiciowcami
rozmnażanie w jelicie przez podział poprzeczny
forma dorosła encystuje w ścianie jelita, po czym
jądro dzieli się 3-krotnie 8 jąder potomnych w
cyście (palintomia)
cysty (postać inwazyjna) dostają się z odchodami do
środowiska
Entamoeba histolytica – pełzak
czerwonki
Wywołuje czerwonkę (choroba brudnych rąk)
Formy inwazyjne- cysty
Cysty w jelicie grubym pękają, uwalniając czterojądrowe ameby,
następuję podział jąder 8 małych jednojądrowych ameb
Forma magna (20-30цm)
wnika w ścianę jelita i niszczy jego tkanki
wywołuje objawy (owrzodzenie, uszkodzenie naczyń krwionośnych,
krwawe biegunki)
może rozchodzić się do innych narządów
Forma minuta (12-18 цm)
nie wywołuje objawów
tworzy cysty
Plasmodium vivax (zarodziec ruchliwy)
temp. optymalna – 15
o
C
ataki gorączki co 48 godz.
co trzeci dzień „trzeciaczka”- malaria tertiana
Plasmodium malariae (zarodziec pasmowy)
temp. optymalna – 18
o
C
ataki gorączki co 72 godz.
co czwarty dzień „czwartaczka”
Plasmodium falciparum (zarodziec sierpowy)
temp. optymalna – 21
o
C
ataki gorączki co 24 godz.
najgroźniejszy gatunek
„febra tropikalna” – malaria tropica
Plasmodium ovale
Zarodziec malarii przenoszony jest przez
komary
z rodzaju Anopheles. Wywołuje malarię -
chorobę charakteryzującą się występowaniem
napadów wysokiej gorączki w regularnych
odstępach czasu.
Antygen Duffy (glikoproteina D)
receptor chemokin
występuje na powierzchni erytrocytów, neuronów
i komórek śródbłonka żyłek pozawłośnikowych
Plasmodium vivax wykorzystuje glikoproteinę D
do związania się z erytrocytem i wniknięcia do
jego wnętrza
brak tego receptora stanowi ochronę przed
malarią.
Ichthyophthirius multifiliis -
kulorzęsek
przedstawiciel
orzęsków
pasożytniczych
powoduje ichtioftiriozę
– ospę rybią, jedną z
najczęstszych chorób
ryb slodkowodnych
Entodinimorpha
orzęski symbiotyczne, żyjące w przewodzie
pokarmowym przeżuwaczy
źródła pożywienia
rośliny – skrobia
bakterie- białko
Entodinimorpha stają się źródłem białka dla
zwierzęcia, w którym żyją
nie rozkładają celulozy