Slajd 1

Myślenie

Myślenie – łańcuch operacji umysłowych, za pomocą których

przetwarzamy

informacje

zakodowane

spostrzeżeniach,

wyobrażeniach i pojęciach.



operacje umysłowe biorące udział w myśleniu nie są bezpośrednio
obserwowalne



obejmuje tak różnorodne procesy, jak: planowanie, przewidywanie,
projektowanie, odkrywanie, ocenianie, rozumienie czy wnioskowanie



dzięki myśleniu człowiek lepiej poznaje rzeczywistość, tworzy plany i
projekty, dokonuje odkryć, formułuje oceny i wnioski



wytwory myślenia to m.in.: nauka, technika, literatura, muzyka

Czym się różni myślenie od spostrzegania i pamięci?
Spostrzeganie

–

polega

recepcji

(odbiorze)

informacji

dopływających ze świata zewnętrznego

Pamięć – umożliwia przechowywanie i reprodukcję tych informacji
Myślenie – umożliwia przetwarzanie tych informacji

Informacje jako materiał

myślenia

W strukturze czynności myślenia można wyróżnić trzy elementarne

składniki:

Informacje  o  świecie,  które  są  materiałem  myślenia  (tym,  co  jest
przetwarzane  w  myśleniu)  –  informacje  te  mogą  być  zakodowane  w
spostrzeżeniach,  wyobrażeniach  (odtwórczych  [dotyczą  rzeczy  już
uprzednio  spostrzeganych]  i  wytwórczych  [obrazy  przedmiotów  i  zjawisk
nie spostrzeganych uprzednio, np. pegaz]) lub w pojęciach (matrycowych i
naturalnych)

Operacje – elementarne transformacje umysłowe, za pomocą których
przetwarzamy materiał myślenia. Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje
operacji:



Analiza – polega na myślowym podziale całości na części lub na
wyodrębnieniu cech przedmiotów i zjawisk (np. rozłożenie maszyny na
części)



Synteza – łączenie w myśli różnych części w nowe całości (np. łączenie
wyobrażeń różnych organizmów żywych w takie istoty jak pegaz czy
centaur)

Reguły (metody, taktyki, strategie) – to, co wpływa na uporządkowanie
kolejnych operacji; dzięki regułom łańcuch operacji ma prawidłowy
charakter. Reguły te to algorytmy i heurystyki

Myślenie

Mózg człowieka (a co za tym idzie również jego zdolności poznawcze)

jest lepiej rozwinięty niż u jakiegokolwiek zwierzęcia. Przewaga ta
jest szczególnie widoczna w wypadku tworzenia pojęć, które jest
zarówno elementem rozwoju mowy, jak i procesów rozwiązywania
problemów.



dopiero gdy człowiek rozumie dane pojęcie, może przyswoić
wiedzę, uporządkować ją i przy użyciu reprezentacji poznawczych
rozwiązywać złożone problemy



istoty żywe mają szansę na rozwiązanie problemu tylko wtedy, gdy
dysponują istotnymi dla jego zrozumienia pojęciami

Pojęcia to tzw. „cegiełki myślenia” – pozwalają nam organizować

naszą wiedzę w sposób systematyczny. Nigdy nie możemy ich
obserwować bezpośrednio.

Powstawanie i zastosowanie

pojęć

Wyróżniamy:

Pojęcia  matrycowe  –  są  dobrze  określone.  Dominują  w  nauce,  a
szczególnie  w  matematyce,  fizyce  i  biologii.  Można  je  zdefiniować
jako  poznawczą  reprezentację  skończonej  liczby  wspólnych  cech,
które  w  jednakowym  stopniu  przysługują  wszystkim  desygnatom
(egzemplarzom) danej klasy.



np. pojęcie „trójkąt” stanowi koniunkcję następujących właściwości:
figura płaska, zamknięta, o bokach prostych i o trzech kątach.

Pojęcia naturalne – dominują w życiu potocznym człowieka. Są one
mniej  określone  i  mniej  jednoznaczne  (niż  pojęcia  matrycowe).
Definiuje  się  je  jako  reprezentację  poznawczą,  odzwierciedlającą
zespół  wspólnych  cech,  które  w  różnym  stopniu  przysługują
desygnatom (egzemplarzom) danej klasy.



można zatem mówić o typowych i nietypowych (mniej typowych)
egzemplarzach pojęcia



np. badania (Rosch) wykazały, że dla większości ludzi drozd jest o
wiele bardziej typowym egzemplarzem pojęcia „ptak” niż struś czy
kura

Powstawanie i zastosowanie

pojęć

Człowiek musi porządkować wydarzenia, zjawiska i obiekty ze swojego

otoczenia w kategorie po to, by poradzić sobie z ich ogromną
różnorodnością (nie ma przedmiotów identycznych, a przecież nie
jesteśmy w stanie reagować na każdą rzecz w zupełnie inny sposób).



w każdej kategorii ujmowane są obiekty i zjawiska, które mają
przynajmniej jedną, ale przeważnie więcej wspólnych cech



niekiedy trafne i jednoznaczne przyporządkowanie zjawisk
naturalnych do określonej kategorii może przysparzać trudności



Przykład: porządkowanie figur geometrycznych



figury można sortować na różne sposoby, opierając się na różnych
ich cechach np. okrągły vs kanciasty, duży vs mały, czerwony vs
zielony



każda cecha tworzy kategorię, do której należy przyporządkować
wszystkie figury charakteryzujące się ustaloną, zdefiniowaną cechą



oczywiście daną kategorię można zdefiniować przez więcej, niż tylko
jedną cechę (np. figury, które są jednocześnie kanciaste i duże –
duże trójkąty, duże romby itp.)

Powstawanie i zastosowanie

pojęć

Pojęcia to też kategorie! (przypomnienie)
Zakłada się, że u człowieka utworzenie pojęcia następuje wtedy, gdy

zareaguje on na wspólne (tzn. tworzące kategorię) cechy zjawisk,
różniących się poza tym od siebie.



np. kategorię przedmiotów służących do siedzenia człowiek
nazywa „krzesłami”



ALE! tzw. „krzesła” mogą być bardzo różnorodne i wskazanie ich
cechy wspólnej może okazać się bardzo trudne

Powstawanie i zastosowanie

pojęć

Porządkowanie pojęć poprzez porównanie z przykładami typowymi
Mając na uwadze trudności w znalezieniu jednoznacznie wspólnych cech

przy klasyfikowaniu zdarzeń dnia codziennego Eleonore Rosch zaczęła

prowadzić badania nad nowymi możliwościami ich porządkowania.



Niektóre kategorie są bardzo nieostre:



Czy kura to ptak?



Czy pomidor to owoc, czy warzywo?



Kiedy ludzie byli proszeni o podanie przykładu owocu, odpowiedzi

„pomarańcza” czy „jabłko” udzielali o wiele częściej niż „pomidor” czy

„melon”



Podczas procesu tworzenia pojęcia powstają tzw. prototypy (typowe

przykłady) – najbardziej typowi reprezentanci danej kategorii (np. dla

kategorii „ptak” prototypem będzie „wróbel” czy „rudzik”, a nie „struś”

czy „kiwi”)



Podczas uczenia się nie zwracamy jednakowej uwagi na wszystkie

występujące cechy – największą uwagę zwracamy na takie cechy, które

występują częściej i mogą służyć odróżnieniu od innych zjawisk (np.

„ptak” ma pióra i umie latać)

Powstawanie i zastosowanie

pojęć

Wartość informacyjna pojęć
„Widzisz pod powierzchnią wody ciemny, duży kształt, który płynie w

Twoją stronę. Po chwili zauważasz charakterystyczną trójkątną
płetwę grzbietową i już wiesz, że to rekin.”

Co robisz?

Czekasz aż podpłynie bliżej – może okaże się przyjaźnie nastawiony

Uciekasz

Wołasz swoich znajomych, żeby podpłynęli bliżej

Ignorujesz go

Po sklasyfikowaniu tego, co zostało odebrane jako przykład

znanego pojęcia, udostępnione zostają dalsze informacje.
Jest to możliwe, ponieważ zachowane w pamięci pojęcia są ze
sobą wzajemnie powiązane.

Powstawanie i zastosowanie

pojęć

Collins i Quillian badali związki pomiędzy przechowywanymi w

pamięci pojęciami reprezentującymi zjawiska i przedmioty.

podstawie

swoich

eksperymentów

(m.in.

stwierdzanie

prawidłowości  i  nieprawidłowości  twierdzeń  z  zakresu  wiedzy
ogólnej,  np.  „Czy  ryba  oddycha?”)  stworzyli  hierarchię
uwzględniającą  nie  tylko  cechy  charakterystyczne  pojęć,  ale
również  ich  wzajemne  powiązania  (relacje  nadrzędności  i
podrzędności).



hierarchia  ta  umożliwia  człowiekowi  odkrywanie  cech  jakiegoś
pojęcia,  które  wcale  nie  są  z  nim  bezpośrednio  związane  –  dzięki
temu  wiemy  więcej  o  danym  zjawisku  czy  przedmiocie,  niż
umożliwia  to  spostrzeganie  w  konkretnej  sytuacji  (np.  widzimy
rekina i wiemy, że powinniśmy zacząć uciekać)

Pojęcie własnej osoby –

Pojęcie JA

Pojęcie JA – zawartość naszego JA, to znaczy spostrzegane przez nas

własne myśli, przekonania i cechy osobowości



inaczej mówiąc jest to pojęcie o sobie samym



pojęcie JA wyłania się u dziecka w wieku mniej więcej dwóch lat



człowiek ma tyle społecznych JA, ile jest jednostek, które go
rozpoznają i które noszą w swoich umysłach jakiś jego obraz



cechy, które sobie przypisujemy są względnie trwałe – dzięki temu
zachowujemy jedność własnego JA



Pojęcie JA (pojęcie własnej osoby) ma decydujący wpływ na
zachowanie



np. jeśli w pojęciu JA jakiejś osoby znajduje się określenie „niezdolny”,
to osoba ta będzie unikała sytuacji, które stawiają przed nią
podwyższone wymagania; jeśli taka osoba osiągnie sukces to będzie
bardziej skłonna przypisać go szczęściu niż swym umiejętnościom czy
wiedzy



jedność własnego JA może zostać zagubiona w wyniku zaburzeń
osobowości



„Trzy twarze Ewy”

Rozwiązywanie

problemów

Sytuacja problemowa – sytuacja, w której danej osobie mimo

widocznych starań nie udaje się osiągnąć określonego celu



zarówno szympansy Kohlera, jak i koty Thorndike’a były
postawione w sytuacji problemowej



Proces  rozwiązywania  problemów  można  podzielić  na  etapy,  ale
będzie  w  tym  coś  sztucznego,  ponieważ  te  etapy  są  w
rzeczywistości  ze  sobą  ściśle  powiązane.  Przejście  do  następnego
etapu  wcale  nie  oznacza,  że  napotkawszy  jakieś  trudności  nie
wrócimy  do  etapu  poprzedniego,  żeby  ponownie  przemyśleć
sprawę.

Przykład: Problem producentów chipsów – po otwarciu opakowania

okazywało się, że chipsy są pokruszone a więc cel, jakim było
dostarczenie konsumentom towaru bez zarzutu, nie mógł zostać
uznany za osiągnięty.

Rozwiązywanie

problemów

Na początku każdej sytuacji problemowej należy zadać sobie

dwa kluczowe pytania:

Co jest? (jaka jest sytuacja) – np. klienci są niezadowoleni, bo
chipsy docierają do nich pokruszone

Co należy osiągnąć? (jaki jest cel) – np. sprawić, by klienci byli
zadowoleni z towaru

Jest to tzw. analiza sytuacji i celu.

To, czy człowiek zrozumie sytuacje problemową zależy, szczególnie w

wypadku  problemów  złożonych,  przede  wszystkim  od  tego,  na  co
zwróci  uwagę  (procesy  uwagi  są  selektywne  –  nie  obejmują
wszystkiego).  Dlatego  niezmiernie  ważne  jest  to,  które  z
rozmaitych

aspektów

sytuacji

problemowej

wydadzą

się

poszukującemu istotne (np. w przypadku pokruszonych chipsów
ważniejsza jest ich „łamliwość” niż ich kolor).

Rozwiązywanie

problemów

Kiedy sytuacja problemowa zostanie już właściwie zrozumiana, można

przystąpić do szukania sposobów jej rozwiązania.



należy wystrzegać się błędu, polegającego na przystąpieniu do
szukania rozwiązań bez właściwego zrozumienia problemu



im więcej starań doprowadzających do zrozumienia problemu, tym
szybciej przebiegają kolejne etapy procesu jego rozwiązywania



np.  eksperci  (osoby  doświadczone  w  danej  dziedzinie)  nie  spieszą
się  ze  zrozumieniem  problemu,  a  ich  uwagę  przykuwają  sprawy
zasadnicze,  natomiast  nowicjusze  poświęcają  zrozumieniu  mniej
czasu,  koncentrując  się  przy  tym  na  cechach  powierzchownych  –
Komu  udaje  się  wcześniej  stworzyć  właściwą  reprezentacje
problemu?

Rozwiązywanie

problemów

Poszukiwanie możliwych rozwiązań



Przykład: Problem pociągu i ptaka

Wyróżniamy dwie reguły sterujące czynnościami umysłowymi człowieka:

Reguły algorytmiczne



Algorytm – to niezawodny przepis, który określa, jaki skończony ciąg

operacji należy wykonać kolejno, aby rozwiązać wszystkie zadania danej

klasy



Algorytmy mają trzy cechy:



są niezawodne – gwarantują rozwiązanie każdego zadania danej klasy



są dobrze określone – wskazują jednoznacznie jaki skończony łańcuch

operacji należy wykonać w danym zadaniu



są przepisami masowymi – za ich pomocą rozwiązujemy nie jedno, lecz

całą klasę zadań



algorytmami są m.in. wzory matematyczne, czy przepisy kulinarne – mówią

nam jasno co i w jakiej kolejności powinniśmy zrobić, aby osiągnąć cel



podstawową wadą algorytmów jest to, że są one czasochłonne i wymagają

wysiłku



Przykład: Gdybyśmy mieli znaleźć wyraz, który można ułożyć z liter

BDEEEERB, to sprawdzając wszystkie możliwe kombinacje (zgodnie z

algorytmem) stracilibyśmy mnóstwo czasu

Rozwiązywanie

problemów

Reguły heurystyczne



Heurystyki – zawodne zasady, reguły, taktyki i intuicje, które nie
gwarantują rozwiązania danego zadania, oszczędzają czas i wysiłek,
wykorzystując jednocześnie doświadczenie jednostki



są  często  stosowane  w  sytuacjach  problemowych,  dla  których  nie
istnieje  tylko  jedno  rozwiązanie  (np.  „Jak  dojadę  do  pracy,  jeśli  padł
mi samochód?” – rozwiązań jest wiele) – w takich sytuacjach wybiera
się,  jeśli  to  możliwe,  przede  wszystkim  takie  metody  postępowania,
które  sprawdziły  się  w  przeszłości,  z  nadzieją,  że  i  tym  razem
doprowadzą  do  prawidłowego  i  stosunkowo  szybkiego  rozwiązania
problemu  (np.  „Ostatnim  razem  kiedy  zepsuł  mi  się  samochód
pojechałem tramwajem i udało mi się zdążyć na czas.”)



Heurystyki mają trzy cechy:



są zawodne – nie gwarantują, że problem zostanie rozwiązany;
istnieje jednak podział na heurystyki słabe i mocne



są mniej określone niż algorytmy – nie zawsze wskazują dokładnie,
jaki łańcuch operacji należy wykonać (swoboda w kolejności operacji)



są bądź ogólne (można je stosować do większości zadań) bądź
szczegółowe (są adekwatne tylko w określonych zadaniach, np.
reguły szachowe)

Rozwiązywanie

problemów



Przykład heurystyki: „Gdy wybrany kierunek poszukiwań
rozwiązania okaże się bezowocny, porzuć go bez żalu.”



Przykład  heurystyki:  tzw.  analiza  środka  i  celu  –  stosując  tę
heurystykę  na  każdym  etapie  procesu  rozwiązywania  problemu,
szuka  się  środków,  które  mogłyby  skrócić  odległość  pomiędzy
istniejącą sytuacją a pożądanym celem



Przykład  heurystyki:  Wykorzystanie  możliwości  porównania
reprezentacji  obrazowych  –  tę  metodę  wykorzystał  producent
chipsów  (zwrócenie  uwagi  na  podobieństwo  kształtu  i  wielkości
chipsów i liści drzew)

Badania wykazują, że myślenie jest czynnością heurystyczną – jest

sterowane przez heurystyki.

Rozwiązywanie

problemów

Ocena możliwych rozwiązań
Kiedy znajdziemy rozwiązanie problemu, musi ono zostać ocenione,

pod kątem tego, czy rzeczywiście nadaje się do rozstrzygnięcia
danej sytuacji problemowej.



w niektórych sytuacjach można łatwo określić, czy rozwiązanie jest
właściwe



jednakże w wypadku zadań, które wymagają wielu twórczych
rozwiązań, dokonanie ich oceny może wymagać nawet większej
ilości czasu i wysiłku niż ich znalezienie

Rozwiązywanie

problemów

Czy wcześniejsze doświadczenia mogą nam utrudnić poszukiwanie

rozwiązania?

Badania wykazują, że szanse rozwiązania problemu się zwiększają, jeśli ma

się doświadczenia dotyczące podobnych problemów. Ale w określonych
okolicznościach wystąpić może także skutek odwrotny.

Fiksacja funkcjonalna – zjawisko, które polega na tym, że specyficzna
funkcja przedmiotu utrudnia zastosowanie go w nowy sposób (dany
przedmiot jest zbyt silnie związany z określoną, przypisaną mu funkcją).
Występowanie tego zjawiska zawęża nasze spojrzenie na problem.



np. mało kto wpada na to, że nożem do smarowania pieczywa można
odkręcić/przykręcić wiele rodzajów śrub lub na to, że … kosz na śmieci
może zastąpić kojec



Eksperyment Karla Dunckera (psycholog postaci)



  Na  uczestników  doświadczenia  czekały  na  stole  następujące
przedmioty:  świeczka,  pudełko  pinezek  i  pudełko  zapałek.  Zadania
polegało  na  pionowym  przymocowaniu  świeczki  do  ściany,  tak  by  po
zapaleniu nie kapał z niej wosk.

Rozwiązywanie

problemów



Osoby badane w eksperymencie Duckera miały duży problem z
rozwiązaniem tego zadania, ponieważ pudełko było dla nich przede
wszystkim pojemnikiem na przedmioty a nie półką.



Inna wersja eksperymentu wykazała, że kiedy osoby badane
znajdowały na stole pinezki leżące luzem i puste pudełko, łatwiej
było im wpaść na właściwe rozwiązanie.



Wniosek: Gdy w danej sytuacji problemowej wiąże się przedmiot z
określoną  funkcją,  to  znaczy  ma  się  trudności  z  innym  niż  znane
spostrzeganiem  przedmiotów,  należy  zrobić  sobie  przerwę  lub
„przespać sprawę”. Wiele istotnych odkryć i wynalazków dokonano
nie  w  fazie  najwyższej  koncentracji,  lecz  właśnie  w  fazie
odprężenia (spacer, film, a nawet sen).

Rozwiązywanie

problemów

2. Błędne nastawienie – rozwiązując problem człowiek nastawia się

na określony kierunek poszukiwań. Nastawienia te, wytworzone w
toku uczenia się, są dość sztywne i ciężko jest je zmienić. Wybór
błędnego

nastawienia

jest

najważniejsza

przeszkodą

racjonalnym rozwiązywaniu problemów.



błędne nastawienie można porównać do popadnięcia w rutynę,
która trzyma człowieka przy dotychczas praktykowanych
metodach, nawet jeśli oznaczają one nadkładanie drogi



Eksperyment Abrahama Luchinsa



Osobom biorącym udział w tym eksperymencie rozdano po kilka
naczyń o różnej pojemności, z poleceniem odmierzenia określonej
ilości wody

Rozwiązywanie

problemów



Wszystkie zadania można rozwiązać przy pomocy wzoru B – A – 2C,
ale w przypadku zadań 6 i 7 łatwiej będzie zastosować
odpowiednie wzory A – C (6)

A + C (7).



Luchins wykazał, że ludzie w różnym wieku i o różnym poziomie
inteligencji są „ślepi” na takie proste rozwiązania i – p ile przedtem
zajmowali się zdaniami 1-5 – wolą metody bardziej skomplikowane
(które w przeszłości doprowadziły ich do sukcesu).



Można zapobiec błędnemu nastawieniu, zmieniając rodzaj ćwiczeń,
tzn. wybierając ćwiczenia możliwie najbardziej urozmaicone.

Wnioski:
Zależność od funkcji oraz nastawienie to bez wątpienia

korzystne zjawiska przy rozwiązywaniu wielu codziennych
zadań, ale z drugiej strony przeszkadzają one oryginalnym i
twórczym pomysłom.

Metody badania myślenia

Metody eksperymentalne



myślenie jest czynnością umysłową, której nie możemy
zaobserwować

bezpośrednio,

ale

dzięki

opracowaniu

odpowiednich sytuacji eksperymentalnych, psycholog zdobywa
wiele cennych informacji o przebiegu czynności myślenia, o jej
fazach itp.



szczególną  wartość  eksperymentalną  mają  zadania  wielofazowe,
które wymagają aktywności zewnętrznej, polegającej na stawianiu
pytań, wykonywaniu różnorodnych prób itp. Jednym z nich jest gra
„Dwadzieścia pytań” – w dwudziestu pytaniach badany ma wykryć
jakieś  pojęcie,  a  na  podstawie  kolejności  i  rodzaju  stawianych
pytań  oraz  wykonywanych  prób  psycholog  może  określić  fazy
procesu myślenia, może poznać hipotezy, jakie człowiek formułuje
w toku czynności myślenia itp.



Technika głośnego myślenia – w czasie rozwiązywania zadania
badany opisuje głośno przebieg czynności myślenia



łamigłówka z zapałkami – jak z 6 zapałek ułożyć 4 trójkąty
równoboczne o boku długości zapałki?

Metody badania myślenia

2. Modelowanie myślenia



konstruowanie modeli cybernetycznych bądź matematycznych, i
badanie, w jakim stopniu opisują one formalną strukturę czynności
myślenia



psychologowie konstruują programy komputerowe, które symulują
(odtwarzają) rzeczywiste myślenie człowieka

3. Badania historyczne i kulturowe



badanie

zależności

istniejących

pomiędzy

osiągnięciami

naukowymi i artystycznymi w danej epoce a warunkami
zewnętrznymi oraz osobowością twórcy

Dwa rodzaje myślenia

Myślenie  sensoryczno-motoryczne  (konkretne)  –  w  tym
rodzaju  myślenia  zasadniczą  rolę  spełniają  spostrzeżenia,  które
dostarczają informacji o aktualnej sytuacji. Aby dokładniej poznać
tę  sytuację,  człowiek  wykonuje  czynności  eksploracyjne,  a  więc
zbliża  się  do  przedmiotów,  próbuje  nimi  manipulować.  Dzięki
procesom motorycznym poznaje on lepiej sytuacje problemową.



ten typ myślenia dominuje u zwierząt i małych dzieci



dzięki temu typowi myślenia ludzie dorośli rozwiązują zadania
praktyczne, jakie występują w pracy robotnika budowlanego czy
gospodyni domowej

Myślenie  abstrakcyjno-pojęciowe  (pojęciowe)  –  w  toku  tego
myślenia  człowiek  operuje  pojęciami,  które  często  są  bardzo
abstrakcyjne.  W  początkowych  fazach  tego  rodzaju  myślenia
znaczną rolę mogą odgrywać wyobrażenia.



człowiek dorosły myśli przede wszystkim za pomocą pojęć

Myślenie

Podziału myślenia można też dokonać na podstawie wyniku czynności

myślenia:

Myślenie reproduktywne – polega na zastosowaniu uprzednio zdobytej
wiedzy w nowych zadaniach, na wykorzystaniu poznanych metod
rozwiązywania zadań i problemów w nowych warunkach.



np. zastosowanie wzoru matematycznego do rozwiązania zadania,
przetłumaczenie tekstu z obcego języka



nazywane jest myśleniem typu S (ponieważ polega na wykonywaniu
znanych reakcji w nieznanych sytuacjach bodźcowych)

Myślenie produktywne – polega na tworzeniu informacji zupełnie
nowych dla podmiotu. Wynik tego myślenia wzbogaca wiedzę człowieka o
nieznane dotychczas treści. W ramach tego rodzaju myślenia wyróżniamy:



Myślenie twórcze – wynik myślenia jest nowy nie tylko dla podmiotu, ale
jest też obiektywnie nowy – wzbogaca dotychczasową wiedzę
nagromadzoną przez pokolenia (np. napisanie oryginalnej powieści,
znalezienie lekarstwa na raka)



Myślenie nietwórcze – wynik działania jest nowy dla podmiotu, ale jest
już znany innym ludziom (np. samodzielne wykrycie prawa Archimedesa,
które jest już powszechnie znane)

Document Outline