background image

Zatorowość płucna

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Według definicji zakrzepica żył głębokich 

oznacza powstanie zakrzepu w układzie żył 

głębokich (przede wszystkim kończyn 

dolnych) pod powięzią głęboką. Określenie to 

dodatkowo obejmuje zakrzepicę w żyłach
biodrowych i przeszywających.

• W skład pojęcia żylnej choroby 

zakrzepowo-zatorowej wchodzi zakrzepica 

żył głębokich oraz zatorowość płucna, która 

występuje

najczęściej jako jej następstwo.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa i 

związana z nią zatorowość płucna występują 

stosunkowo często. 

• W Stanach Zjednoczonych żylna choroba 

zakrzepowo-zatorowa dotyczy 300 000–600 

000 hospitalizacji każdego roku! 

• Polska: 50–80 tysięcy nowych przypadków 

zakrzepicy żył głębokich rocznie!

• Zapadalność wzrasta wraz z wiekiem

– od 0,25/1000/rok u osób poniżej 40. roku życia
– do około 3/1000 osób/rok w wieku 85–89 lat.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Wykrywalność choroby zakrzepowo-zatorowej 

określa się jako zbyt późną, co wiąże się z 
poważnymi komplikacjami i powikłaniami u 
pacjentów.

• Śmiertelność z powodu zatorowości płucnej 

spowodowanej zakrzepicą żył głębokich wynosi
15–25%.

• W przypadku prawidłowego i odpowiednio 

wcześnie prowadzonego leczenia odsetek ten 
zmniejsza się do około 2–8%.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

PATOGENEZA
• W 1856 roku niemiecki patolog Rudolf Virchow 

opisał 3 podstawowe czynniki odpowiedzialne 

za powstawanie zakrzepicy żylnej:

– uszkodzenie ściany naczynia; - błony wewnętrznej 

żyły (urazy, operacje, stan zapalny, naciek 

nowotworowy, niedotlenienie tkanek)

– zwolnienie przepływu krwi; zastój lub zwolnienie 

przepływu krwi w żyłach nóg (żylaki, zapalenia żył, 

uszkodzenia zastawek)

– niekorzystne zmiany w składzie krwi

 

zwiększające jej krzepliwość (lepkość). 

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• W dystalnych częściach kończyn dolnych przepływ 

krwi jest wolniejszy i dlatego właśnie tam dochodzi 

najczęściej do powstania zakrzepu.

• Turbulentny przepływ krwi w okolicy uszkodzenia naczynia 

powoduje osadzanie się i zlepianie się płytek krwi.

• Przewaga czynników inicjujących wykrzepianie nad 

inhibitorami krzepnięcia powoduje uruchomienie kaskady 

krzepnięcia i w następstwie powiększanie się zakrzepu, 

składającego się głównie z fibryny, płytek krwi i krwinek 

czerwonych, który zmniejsza światło naczynia lub całkowicie 

je zamyka, uniemożliwiając przepływ krwi i powodując 

objawy niewydolności żylnej. 

• Do powstania zakrzepicy zazwyczaj wystarcza 

wystąpienie dwóch czynników z trzech wymienionych 

przez Virchowa.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

ROZPOZNAWANIE ZAKRZEPICY
ŻYŁ GŁĘBOKICH

• W przypadku podejrzenia zakrzepicy żył głębokich 

konieczna jest szybka diagnostyka oraz ewentualne 
szybkie wdrożenie leczenia przeciwkrzepliwego z 
powodu ryzyka wystąpienia zatorowości płucnej.

• Dokładnie zebrany wywiad oraz badanie 

przedmiotowe są bardzo istotne, jednak zazwyczaj 
okazują się niewystarczające
(określa się, że odsetek prawidłowych 
rozpoznań na tej podstawie wynosi ok. 25%).

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

Diagnostykę choroby zakrzepowo-

zatorowej

• należy rozpocząć od oceny klinicznego 

prawdopodobieństwa wystąpienia 
zakrzepicy żył
głębokich.

• Ułatwieniem dla lekarza jest skala Wellsa, 

która pozwala zakwalifikować pacjenta do 
jednej z trzech grup ryzyka.

background image

Ocena prawdopodobieństwa klinicznego zakrzepicy żył 
głębokich —Skala Wellsa Punkty

Nowotwór złośliwy + 1
Porażenie, niedowład, niedawne unieruchomienie kończyny dolnej 
+ 1
Niedawne unieruchomienie w łóżku przez > 3 dni
lub duży zabieg chirurgiczny w ciągu ostatnich 4 tygodni + 1
Bolesność miejscowa + 1
Obrzęk całej kończyny dolnej + 1
Obwód goleni większy o > 3 cm w porównaniu ze zdrową 
kończyną + 1
Obrzęk ciastowaty + 1
Widoczne żyły powierzchowne krążenia obocznego + 1
Inne rozpoznanie równe lub bardziej prawdopodobne niż 
zakrzepica żył głębokich –2
Prawdopodobieństwo kliniczne zakrzepicy żył głębokich
Małe = 0
Średnie 1–2
Duże ≥ 6

background image

Nowotwory - zakrzepica

Nowotwory, którym najczęściej towarzyszy 
zakrzepica żył głębokich:

Kobiety

 

Mężczyźni

Rak sutka 

Rak płuc

Rak płuc 

Rak okrężnicy

Rak jajnika 

Rak prostaty

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Należy wspomnieć, że obecność czynników 

ryzyka u pacjenta: 
długotrwałe unieruchomienie,
operacja ortopedyczna,
mimo braku objawów, powinna być wskazaniem 
do  przeprowadzenia dalszej diagnostyki.

• Na podkreślenie zasługuje fakt, że żylna 

choroba zakrzepowo-zatorowa może być 
pierwszym objawem  nowotworu 
złośliwego.

background image

Czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
Niezależne czynniki ryzyka 

Wrodzone czynniki ryzyka

Długotrwałe unieruchomienie 

Obecność czynnika V Leiden

Niedowład kończyn dolnych 

Niedobór białka C

Duże zabiegi operacyjne — szczególnie w obrębie jamy 

Niedobór białka S

brzusznej, miednicy, kończyn dolnych
(np. operacje stawu biodrowego, stawu kolanowego)
Urazy — szczególnie wielonarządowe, złamania miednicy,

Niedobór antytrombiny III

kręgosłupa lub kończyn dolnych
Wiek > 40 lat 

Niedobór plazminogenu

Nowotwory złośliwe 

Niedobór czynnika XII

Chemioterapia lub radioterapia z powodu nowotworu 

Dysfibrynogenemia

Stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych 

Wzrost aktywności czynnika VIII

— szczególnie środki III generacji zawierające pochodne progesteronu
Ciąża i połóg — zazwyczaj w I lub III trymestrze lub tuż po porodzie
Hormonalna terapia zastępcza
Choroba zakrzepowo-zatorowa w wywiadzie
Otyłość — zazwyczaj związana z brakiem aktywności fizycznej
Palenie tytoniu
Żylaki kończyn dolnych
Zastoinowa niewydolność krążenia
Zawał serca
Udar mózgu
Zespół nerczycowy
Posocznica
Trombofilie
Choroby zapalne jelit
Niewydolność serca
Sepsa
Cewnik w dużej żyle

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Pacjenta należy zapytać, 

– czy w przeszłości zdarzały się incydenty zakrzepicy żylnej 
– oraz zapytać o przebyte zabiegi operacyjne, urazy, wszelkie 

choroby mogące być przyczyną dolegliwości,

– obecność nowotworu i przyjmowane leki.
– kobiety dodatkowo należy zapytać o przebieg ciąż oraz o 

ewentualne przyjmowanie środków antykoncepcyjnych. 

• Zebrane informacje pozwalają na

– wstępną ocenę prawdopodobieństwa
– oraz czynników ryzyka wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-

zatorowej, 

• co odgrywa szczególnie istotną rolę, ponieważ 

– około 60–70% przypadków zakrzepicy przebiega 

bezobjawowo

– a tylko u 25% pacjentów z objawami podmiotowymi 

potwierdza się zakrzepicę żył głębokich.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Obraz kliniczny zakrzepicy żył głębokich bywa bardzo 

zróżnicowany. 

• Najczęściej obserwuje się: 

– bolesność miejscową,
– tkliwość uciskową wzdłuż przebiegu żył głębokich,
– obrzęk podudzia lub całej kończyny, 
– często ze zwiększonym jej uciepleniem,
– skóra może być zaczerwieniona, błyszcząca. 

• Objaw Homansa (ból łydki przy grzbietowym zgięciu stopy),
• objaw Peyera (bolesność przyśrodkowej krawędzi stopy),
• objaw Mozesa (zwiększone napięcie tkanek pod powięzią 

goleni) mogą być charakterystyczne dla zakrzepicy żył 

głębokich, ale nie mają wartości rozstrzygającej.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Stężenie dimeru D 
• oraz ultrasonograficzny test uciskowy

są niezwykle cenne w diagnostyce żylnej 
choroby zakrzepowo-zatorowej, ponieważ 
zazwyczaj wystarczają do postawienia 
trafnego rozpoznania.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

Stężenie dimeru D w osoczu

• Jest to badanie o dużej wartości, ponieważ wynik 

ujemny (czyli wartość dimeru D < 500 μg/l) z dużym 

prawdopodobieństwem

     pozwala wykluczyć obecność żylnej choroby  

zakrzepowo-zatorowej. 

• Z kolei zakrzepicy żylnej nie można niestety z całą 

pewnością 

rozpoznać, jeśli stężenie dimeru D 

wynosi powyżej 500 μg/l, gdyż jego wzrost może być 

spowodowany między innymi zespołem rozsianego 

wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC, 

disseminated intravascular coaqulation) stanami 

zapalnymi, nowotworem.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

Ultrasonografia żył kończyn dolnych
• Ultrasonograficzny test uciskowy, jako 

badanie powszechnie dostępne i nieinwazyjne, 
jest najczęściej stosowaną metodą 
diagnostyczną.

• Polega on na ucisku żyły podkolanowej i udowej

za pomocą głowicy USG. Drożne naczynie 
zapada się pod wpływem ucisku, a 
uwidocznienie skrzepliny w świetle żyły pozwala 
rozpoznać zakrzepicę.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Uważa się, że połączenie oceny

– prawdopodobieństwa wystąpienia choroby
– wraz z badaniem stężenia dimeru D w osoczu 

umożliwia wykluczenie zakrzepicy żylnej w przypadku, 

gdy

– prawdopodobieństwo jest niskie,
– a stężenie dimeru D jest w granicach normy.

• Na podstawie lokalizacji bólu nie można ocenić rozległości 

zakrzepicy żył głębokich, gdyż zdarza się, że u pacjenta z 

bólem łydki stwierdza się zakrzepicę żyły udowej.

• Należy również wspomnieć, że u 80% pacjentów z 

objawami
występuje zakrzepica proksymalna, czyli dotycząca żyły 

podkolanowej, udowej lub biodrowej.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

LECZENIE ŻYLNEJ CHOROBY ZAKRZEPOWO-

ZATOROWEJ

Podstawą terapii jest zastosowanie leków 

przeciwzakrzepowych.

Celem jest zatrzymanie progresji choroby i 

umożliwienie zagojenia uszkodzonego śródbłonka,

a także zapobieganie groźnym powikłaniom w 

postaci zatorowości płucnej. Szerzenie się skrzepliny 

w kierunku proksymalnym w dalszej perspektywie 

doprowadziłoby do niewydolności żylnej lub 

nadciśnienia płucnego. 

Leczenie przeciwkrzepliwe pozwala na zmniejszenie 

prawdopodobieństwa nawrotu żylnej choroby 

zakrzepowo-zatorowej.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Podejrzewając żylną chorobę zakrzepowo 

zatorową, należy niezwłocznie rozpocząć 
podawanie leków przeciwkrzepliwych oraz 
prowadzić dalszą diagnostykę.

• Najczęściej stosowanymi środkami w 

leczeniu zakrzepicy żył głębokich są 
heparyny:

– drobnocząsteczkowa oraz 
– niefrakcjonowana

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Jako pierwszy lek zaleca się heparynę 

drobnocząsteczkową ze względu na jej większą 
dostępność biologiczną, dłuższy czas działania 
(podanie 1 lub 2 razy na dobę), mniejszą liczbę 
powikłań po heparynie niefrakcjonowanej częściej 
występują: trombocytopenia poheparynowa, 
osteoporoza, reakcje alergiczne),

• Zazwyczaj brak konieczności monitorowania 

parametrów układu krzepnięcia oraz możliwość 
stosowania przez pacjentów w domu.
Ważnym czynnikiem jest też cena — terapia
heparyną drobnocząsteczkową jest tańsza.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Dawkowanie heparyn 

drobnocząsteczkowych w leczeniu żylnej 
choroby zakrzepowo-zatorowej

• Nadroparyna (Fraxiparine) 0,1 ml/10 kg mc., co 

24 godz.

• Dalteparyna (Fragmin) 100 j.m./kg mc., co 12 

godz.

• Enoksaparyna (Clexane) 1 mg/kg mc., co 12 godz.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Dawki profilaktyczne heparyny 

drobnocząsteczkowej

• Nadroparyna (Fraxiparine) 0,3–0,4 ml, co 24 godz.
• Dalteparyna (Fragmin) 2500–5000 j., co 24 godz.
• Enoksaparyna (Clexane) 20–40 mg, co 24 godz.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Terapia heparyną powinna trwać co 

najmniej 5 dni wraz z równoległym 
podawaniem acenokumarolu
 (w Stanach 
Zjednoczonych stosuje się warfarynę). 

• Zazwyczaj odstawienie heparyny następuje, 

gdy wartość INR przez 2 kolejne dni będzie się 
utrzymywać na poziomie 2,0–3,0. Poziom INR 
na początku leczenia należy monitorować 
codziennie, natomiast po ustabilizowaniu się 
INR na poziomie 2,0–3,0 kontrolę wystarczy 
przeprowadzać co 2 tygodnie.

background image

Choroba zakrzepowo-zatorowa

• Czas leczenia jest różny w zależności od liczby 

dodatkowych czynników ryzyka waha się od 3 
miesięcy
 przy pierwszym epizodzie zakrzepicy żył 
głębokich z przemijającym ryzykiem nawrotu choroby 
po terapię do końca życia w przypadku nowotworów 
lub trwałego unieruchomienia.

• Przy pierwszym epizodzie żylnej choroby zakrzepowo-

zatorowej zaleca się stosowanie leków 
przeciwkrzepliwych przez co najmniej 3 miesiące
 
lub co najmniej 6 miesięcy przy idiopatycznej 
zakrzepicy żył głębokich, natomiast w przypadku 
nawracającej zakrzepicy żylnej czas ten należy 
wydłużyć do co najmniej 12 miesięcy.

background image

Żylna choroba 

zakrzepowo         - 

zatorowa 

• zatorowość płucna 
i/lub 
• zakrzepica żylna 

zapadalność roczna  
• 0,5-1 przypadek/1000/rok 

źródło
• 80% spływ żyły głównej dolnej
• 20% spływ żyły głównej górnej 

background image

• Choroba zakrzepowo-zatorowa często 

rozwija się bez objawów, jest więc 
groźna i słabo rozpoznawana. 
Szacuje się, że co roku zabija około 
50 tys. Polaków.

background image

Klasyfikacja ZP 

• anatomiczna (radiologia, sekcja)
• kliniczna  

background image

Konsekwencje 

hemodynamiczne ZP 

• wielkość i liczba zatorów
• współistniejące schorzenia  płuc i 

serca. 

background image

Czynniki ryzyka ZP 

(wtórne)

• niewydolność serca 
• unieruchomienie 
• podeszły wiek 
• ch. rozrostowe 
• udar 
• otyłość 
• operacje 
• niewydolność żylna
•  wkłucia centralne 
• nikotynizm 

• zesp. nadmiernej 

lepkości 

• ciąża/ połóg 
• ch. Leśniowskiego-

Crohna 

• zesp. nerczycowy
• uraz
• doustna antykoncepcja 
• długotrwałe podróże 
• antykoagulant tocznia 
• sztuczne powierzchnie

background image

Silne czynnika ryzyka  (OR> 

10)

• złamanie (biodro, noga)
• wymiana stawu biodrowego lub 

kolanowego

• duże zabiegi chirurgiczne 
• duże urazy 
• urazy rdzenia kręgowego

Circulation June 17, 2003

Circulation June 17, 2003

background image

Umiarkowane czynniki ryzyka  

(OR 2–9)

• artroskopia stawu kolanowego 

• wkłucia centralne

• Chemioterapia

• niewydolność serca / niewydolność oddechowa 

• hormonalna terapia zastępcza / doustna 

antykoncepcja 

• nowotwory 

• niedowład

• ciąża połóg

• przebyty epizod ŻChZZ

• tombofilia

Circulation June 17, 2003

background image

czynniki ryzyka ZP

trombofilie  

• niedobór antytrombiny III

• czynnik V Leiden (APC-R)

• mutacja protrombiny 20210A 

• aktywnośc czynnika VIII pow. 90 percentyla

• dysfibrynogenemia 

• hiperhomocysteinemia 

• p-ciała antykardiolipinowe

• nadmiar PAI 

• niedobór białka C 

• niedobór białka S 

background image

słabe czynniki ryzyka  (OR 

2)

• unieruchomienie w łóżku 3 dni 
• unieruchomienie w pozycji siedzącej 

(podróż)

• wiek (pow.40 rż.)
• operacje laparoskopowe 
• otyłość
• żylakowatość podudzi 

Circulation June 17, 2003

Circulation June 17, 2003

background image

Ryzyko zakrzepicy żylnej

(bez profilaktyki, chirurgia ogólna)

• ok. 26% chorych zakrzepica        

            

                                        

 

w ciągu 6 tygodni po wypisie 

BMJ 1988

background image

Badania dodatkowe

• gazometria (saturacja) 
• ekg
• rtg klp 
• echokardiografia  
• scyntygrafia perfuzyjna płuc
• spiralna tomografia komputerowa 
• arteriografia tt. płucnych 
• echokardiografia p-przełykowa 
• usg zył kończyn dolnych 

background image

gazometria 

• typowo hipoksemia i hipokapnia

ale 
• każda inna konfiguracja możliwa
• 15% chorych PO

2

>80mmHg 

• gdy niewyjaśniona hipoksemia u chorych z 

POChP

background image

EKG 

• tachykardia 
• nadkomorowe zab. rytmu 
• dekstrogram 
• zesp. S1Q3
• pełny lub niepełny blok prawej 

odnogi p-Hisa 

• ujemne zał. T V1-V4 

background image

badanie radiologiczne klatki 

piersiowej 

(2000ch)

• Prawidłowe 24%
• powiększenie sylwetki serca        27%
• płyn w opłucnej                

23%

• uniesiona kopuła przepony         20% 
• poszerzenie  t. płucnej   19%
• ogniska niedodmy            

          18%

• zagęszczenia miąższowe              17%

» Chest 2000 

background image

Potwierdzenie ZP u chorych z 

jej klinicznym  podejrzeniem 

• 15 - 35 %  potwierdzona ZP

background image

Czynniki wpływające na 

metodę rozpoznawania ZP 

• Stan chorego – 

masywna,  niemasywna 

ZP 

• rzeczywista dostępność metod 

diagnostycznych    

• oparcie diagnostyki na metodzie 

szeroko dostępnej, wiarygodnej, 
taniej

background image

Diagnostyka  ZP 

• Podejrzenie niemasywnej ZP 

– Skierowani z podejrzeniem ZP.   
– Hospitalizowani z innych przyczyn           

                      

(np. podejrzenie ZP po operacji). 

• Podejrzenie masywnej  ZP 

background image

Chorzy skierowani z 

podejrzeniem ZP  

• Ocena kliniczna 

• D-dimery

 

• Scyntygrafia/sCT 
• ultrasonografia żył kończyn 

dolnych 

• arteriografia tt. płucnych

background image

D-Dimery w diagnostyce ZP  

  

• czułość ok.100%  swoistość ok. 50% 

(Q.J.M1997)

• Swoistość u chorych >80 rż lub 

długotrwale hospitalizowanych ok.  
9% 

(Am.J.Med. 

2000)

background image

Hospitalizowani z innych 

przyczyn

• Ocena kliniczna 
• D-Dimery ??????
• sCT/scyntygrafia 
• usg układu żylnego
• arteriografia  

background image

wartość scyntygrafii w zależności od 

klinicznego prawdopodobieństwa 

(n=563)

kliniczne pr.       pr.  scynty          PPV% 

(angio/autopsja)

wysokie               wysokie               99

pośrednie            wysokie               94

niskie                   wysokie               64

wysokie               pośrednie            37

pośrednie            pośrednie            20

niskie                   pośrednie             3

Miniati 1996

background image

Podejrzenie masywnej ZP 

• Ocena kliniczna  
• TTE/TEE
• sCT/angio/scynty

background image

Zaburzenia  morfologii i  

czynności  PK chorych z 

potwierdzoną ZP 

 

ok. 40– 60% nieprawidłowości w 

TTE

 

ok. 60– 40% prawidłowe TTE

background image

Poszukiwanie skrzeplin 

• Echokardiografia przezklatkowa

• Jamy prawego serca
• Pień płucny/prawa t. płucna 

• Echokardiografia przezprzelykowa

• jamy prawego serca/tętnice płucne 

background image

Echokardiografia 

przezprzełykowa

• potwierdzenie masywnej (przeciążenie PK) ZP
• badanie przyłóżkowe 
• brak mocy wykluczającej ZP

Czynniki wpływające na wartość TEE

•   dobór chorych (przeciążenie PK)
•   choroby współistniejące
•   doświadczenie zespołu

background image

Echokardiografia 

przezklatkowa

• przeciążenie PK (niespecyficzne)

• uwidocznienie skrzeplin (rzadko)

• swoiste objawy:

• objaw „60/60”

• objaw McConnella

• rozpoznawania alternatywne 

• wybór diagnostyki  (TEE)

• 

 

ocena ryzyka (submasywna 

ZP)
•  wybór leczenia 

?

background image

• 50% chorych z zakrzepicą żż 

głębokich kkd  - bezobjawowa 
zatorowość (scynty)

• 70% z zatorowością zakrzepica 

żylna 

                     

Hull et all 1993

background image

Unieruchomienie u chorego z 

zakrzepicą żylną 

• Tradycyjnie zalecano  kilkudniowe, 

całkowite unieruchomienie celem 
uniknięcia zatorowości płucnej

• Brak danych na zwiększenie ryzyka 

ZP   - zalecane jest uruchamianie 
chorych w zależnie od 
indywidualnych możliwości chorego. 

Zalecenia ACCP 2004

background image

przyczyny zgonu u chorego z 

ZP 

• pierwszy/kolejny epizod ZP 

• nieodwracalna niewydolność PK 

• powikłania krwotoczne 

• niewydolność oddechowa

• udar (PFO) 

• choroba podstawowa np. 

nowotwór, uraz 

background image

Zawały prawej komory u 

chorych z ZP

badania autopsyjne

 

• zawały PK u chorych zmarłych z  powodu  masywnej ZP  

                                                          

                                                                                        Jerjes-Sanches C, J.Thromb.Thrombolysis 

1997 

• również u chorych  z prawidłowymi tt. wieńcowymi          

          

                                                                       

                                                                                        Coma-Canella I, Eur. Heart J. 1988

  

• 

zawał PK  potwierdzony scyntygraficznie u chorej z 

prawidłowymi                                                                          
                                                                                          

   tętnicami w koronarografii

                                                                                       Pruszczyk P.  i wsp , 

Arch Intern Med. 2003 

background image

biomarkery 

• troponiny sercowe (uszkodzenie 

mięśnia serca):  

– diagnostyka zawału serca, ocena ryzyka w 

ostrych zespołach wieńcowych

 

• peptydy natriuretyczne 

(przeciążenie serca):

– diagnostyka  lewokomorowej niewydolności 

serca, ocena ich ryzyka

 

background image

Troponiny w zatorowości 

płucnej 

• stwierdzane u większości chorych z  

ZP z masywną i submasywną ZP         
      

                                                    (Uwaga: ból w 

klatce piersiowej  + cTnT  nie zawsze OZW) 

  

• Podwyższone (wykrywalne) stężenia 

(cTnT,  cTnI) obciążają rokowanie – 
grupa wysokiego ryzyka .  

background image

BNP/NTproBNP w zatorowości 

płucnej

 

• często podwyższone                            

                         

(Uwaga: BNP+duszność nie 

zawsze niewydolność lewokomorowa) 

• odzwierciedla przeciążenie PK 
• pomocne wyodrębnieniu grupy o 

dobrym rokowaniu (niskie stężenia) 
grupa niskiego ryzyka.  

background image

Troponiny i  BNP u chorych z 

zatorowością płucną

   ...”stwierdzenie podwyższonych stężeń 

troponin sercowych wskazuje na wysokie 
ryzyko zgonu lub powikłanego przebiegu 
klinicznego

Kucher N et al. Circulation 2003

     

..... niskie stężenia BNP identyfikują 

chorych z łagodnym przebiegiem ZP, 
którzy mogą być kandydatami do skóconej 
hospitalizacji lub  leczenia w warunkach 
ambulatoryjnych...”.

background image

Goldhaber , Circulation 2003

background image

Śmiertelność z powodu ZP 

• 2-8% leczonej (rozpoznanej)
• 30% nie leczonej (nie rozpoznanej)

background image

Leczenie ZP 

•kogo    leczyć ?
•jak leczyć ?

 

background image

Leczenie ZP 

•kogo    leczyć ?

background image

Leczenie ZP 

•kogo nie leczyć ?

background image

Kliniczna klasyfikacja 

zatorowości płucnej

• Masywna: wstrząs/ hipotonia 

(RRs<90mmHg, lub spadek RRs> 
40mmHg przez min 15min)

• niemasywna  prawidłowe RR  

– submasywna (prawidłowe RRs ale 

cechy przeciążenia PK w echo)

zalecenia ESC 2000

Uwaga:
stopień niedrożności tt. płucnych nie jest uwzględniony

background image

Leczenie (1)  

wysuniecie klinicznego 

podejrzenia 

• „bolus” heparyny niefrakcjonowanej 
     5-10 tys. j iv.  (chorzy z 

umiarkowanym/wysokim 
podejrzeniem ZP)

•  kontynuacja diagnostyki  - strategia 

uzależniona od stanu chorego 
możliwości ośrodka 

background image

Leczenie trombolityczne 

• STK 1,5 mln iv  w ciągu 2 godz. 
• rtPA 100 mg w ciągu 2 godz. 
• rtPA 0.6mg /kg mc (max 50mg)  iv  w 

ciągu  15 min 

• po leczeniu powrót do heparyny iv 

gdy APTT <3x norma 

background image

Leczenie trombolityczne 

• Masywna zatorowość
• wiarygodne potwierdzenie ZP
• brak p-wskazań 
• submasywna ZP ????

background image

P-wskazania do leczenia 

trombolitycznego MASYWNEJ 

KLINICZNIE ZP

bezwzględne 

• aktywne krwawienie wewnętrzne
• niedawne samoistne krwawienie 

sródmózgowe

zalecenia ESC 2000

background image

HEPARYNY 

niefrakcjonowane 

dożylnie w pompie ok. 1250j/godz. 

 pod kontrola ATPP (1,5-2,5 
wyjściowego) 

częsta kontrola APTT 4-6 x w I dobie 
następnie 2/d 

ocena liczby płytek – możliwość  HIT

stosowane kilka dni „na zakładkę”  z  
doustnymi antykoagulantami 

background image

HEPARYNY 

drobnocząsteczkowe 

 podskórnie  1-2x/d 
 dawka uzależniona od masy chorego 
 brak konieczności kontroli APTT
 stosowane kilka dni „na zakładkę”  z  

doustnymi antykoagulantami 

 można stosować przewlekle jako 

alternatywna dla acenokumarolu  

background image

czynniki wpływające na sposób 

leczenia przecizakrzepowego

1.

pierwszy epizod z przemijającym 

czynnikiem ryzyka 

2.

pierwszy epizod u ch. z nowotworem 

3.

pierwszy epizod idiopatycznej ŻChZZ (brak 

znanych czynników ryzyka)

4.

pierwszy epizod DVT  u ch. z genetycznymi 

czynnikami ryzyka nawrotu (niedobór  ATIII, 

białka C, białka  S; lub mutacją  cz. V Leiden lub  

protrombiny 20210); zesp. antyfosfolipidowy 

homocysteinemia, cz.  VIII > 90  percentyl lub  

chorzy z rezydualna zakrzepica  w usg.  

5.

nawrotowa ŻChZZ (min dwa epizody)

Zalecenia ACCP 2004

background image

pierwszy epizod z 

przemijającym czynnikiem 

ryzyka

• leczenie DA 3 miesiące 
•  (chorzy z proksymalną i dystalną 

zakrzepicą)

Zalecenia ACCP 2004

background image

pierwszy epizod 

idiopatycznej ŻChZZ

• min 6- 12 miesięcy

• (do rozważenia wieloletnia 

antykoagulacja)

Zalecenia ACCP 2004

background image

pierwszy epizod u ch. z 

nowotworem

• leczenie LMWH przez 3-6 m-cy. 

Następnie przewlekłe leczenie DA  
(lub  do wyleczenia neo)

Zalecenia ACCP 2004

background image

Genetyczne predyspozycje / 

nawrotowa ZŻ

• leczenie  12 miesięcy
• do rozważnie przewlekłe leczenie

Zalecenia ACCP 2004

background image

Podsumowanie 

ustalenia

• leczenie niemasywnej    

heparyny

• leczenie masywnej   

trombo/embo

• czas leczenia 3-6-?

mcy

kontrowersje

• leczenie submasywnej 

(echo/biomarkery?)

• leki  w terapii  

przewlekłej

• ambulatoryjne leczenie 

ZP

• ruchome skrzepliny w 

pr. sercu

poprawa diagnostyki ! 

background image

Leczenie ZP nowe opcje 

• bezpośrednie inhibitory trombiny 

ximelagatran  (Exanta) doustnie 2xd, 
udowodniona skuteczność w leczeniu DVT, 
 ZP?

• pentasacharydy (fondaparinux)1xd sc 

podobna skuteczność do UFH,  ale  lepsze 
bezpieczeństwo (Matisse) 

• pentasacharydy długodziałające 

(idraparinux) 1x/tydz udowodniona 
skuteczność w leczeniu DVT (Rembrandt), 
ZP? (van Gogh)


Document Outline