Funkcje zarządzania: H. Fayol

I planowanie

II organizowanie

III koordynowanie

IV motywowanie

V kontrolowanie

I planowanie jest projektowaniem przyszłości i skutecznych środków jej realizacji.

Prognoza - przewidywanie procesów od decydentów niezależnych - ocena wg. Trafności

„Plany” wyznaczają cenę organizacji o określają najlepszy sposób ich osiągnięcia. Dają podstawy ogólnej polityce przedsiębiorstwa, zapobiegają improwizacji. Opierają się na analizie i poznaniu zewnętrznych i wewnętrznych warunków produkcji, formułują przyszłe stany na podstawie rozpoznania zasobów osobowych, finansowych i technicznych.

Plan - program zadań ujmujący stany zamierzone

Planowanie - opracowywanie planów, konkretyzacja procesów decyzyjnych i służy ono racjonalizacji działań. Opiera się o rachunek ekonomiczny (wybór wariantu najlepszego, substytucja kosztów). Nie wolno przekraczać bariery oszczędności jeśli osiągnięcie celu ma być efektywne. Kotarbiński „pojęcie planu jest aktualne ze względy na wszelką dobrą robotę”

Plan - opis liczbowy i słowny:

1.celów i ich struktury - główne i cząstkowe

2.środków - nakładów, by uzyskiwać cele

3.zależności funkcjonalnych: środki - cele

4.decyzji - uruchomiających działanie

5.wykonastwo procesów produkcji prasy.

Podział planów:

1.Wg. Podmiotów planujących - właściciele i ich reprezentanci - władze administracyjne

2.Wg, treści - produkcji

-zaopatrzenia - środki trwałe i obrotowe

-zatrudnienia

-sprzedaży

-finansów (nakłady i wyniki)

-inwestycji i remontów

-promocji

3.Wg. czasu realizacji:

-perspektywiczne (prognozy) 15-20 lat

-wieloletnie - 5 lat

-roczne

-operatywne (kampanijne)

4.Wg. treści koncepcji:

-bieżące (taktyczne i operatywne - wybór środków do osiągnięcia założonych celów)

-strategiczne - formułowanie celów.

Zasady planowania:

1.Naukowość - konstruowania planów opierać trzeba na wiedzy naukowej z dziedziny ekonomicznej, organizacyjnej, socjologicznej, technicznej. Pomocne są parametry o ilościowych zależnościach przyczynowych: nakład - efekt, normy, normatywy

2.Realność - zależy od trafności programu i dokładności potencjalnych sił wytwórczych i ich zmian

3.Harmonijności - wewnętrznej zgodności zbilansowaniem, przebieg w czasie

4.Optymalnośći - wybór wariantów by zwiększyć racjonalność

Potrzebne informacje:

1.O stanie sił wytwórczych o potencjale produkcyjnym o zasobach i rezerwach

2.O przewidywanym rozwoju otoczenia, by ustalić kierunki i rozmiar popytu

3.Współczynniki wydajności - ludzi, środków produkcji

4.Wiedza planistyczna - konstruowanie planów - metody, techniki: bilansowe, ekonometryczne, heurystyczne: symulacyjne

Metody planowania:

1.scenariuszowe-sluzą rozpoznaniu przyszłości. Polegają na budowie kilku wariantów przyszłości czyli konstruowaniu logicznego, przypuszczalnego opisu zdarzeń, jakie mogą wystąpić w przedsiębiorstwie i na jego otoczeniu, aby określić cele i przygotować odpowiednie strategie działania.

Geneza - sztuka wojenna, prekursor w dziedzinie gospodarczej koncern General Electric - połowa lat 70.

Warianty scenariuszy przyszłości stanowią hipotetyczną, całościową wizję przedsiębiorstwa i jego otoczenia opracowanych jest wiele różnych wersji i biegu wydarzeń i odpowiednio do nich projektowane są odmienne strategie i plany przedsięwzięć.

Scenariusze przyszłości mogą zakładać:

-szybki wzrost - strategia ekspansywna

-wzrost umiarkowany - kontynuacja dotychczasowej działalności i utrzymania pozycji na rynku

-ograniczenie działalności - przemysły schyłkowe

2.Symulacyjne - służą odwzorowaniu i naśladowaniu procesów realnych z zastosowaniem różnorodnych modeli analogowych i matematycznych.

Symulacje stosuje się gdy uzyskanie rozwiązania jest możliwe w drodze bezpośredniego eksperymentowania na „żywym organizmie”

Metody symulacyjne jako metody planowania stanowią element tzw. badań operacyjnych.

Metody symulacyjne polegają na budowie eksperymentalnego modelu danego systemu, którego zachowanie można komputerowo zbadać w warunkach czasu i w założonych warunkach.

II organizowanie - „wyszukiwanie optimum - najkrótszej drogi w oparciu o respektowanie praw podziału pracy, koncentracji, harmonii” - Adamiecki

„Przez organizację rozumiemy w ogóle taką całość której składniki współ przyczyniają się do powodzenia całości” - Kotarbiński

„Definicja ta zawiera wszystko i tylko to co jest potrzebne do określenia treści tego pojęcia i stanowi nieprześcignioną dotąd przez nikogo syntezę istotnych elementów definicji organizacji spotykanych w literaturze” - Zieleniewski

ORGANIZOWANIE - polega na wprowadzeniu w życie planu działania. Jest to proces celowego oddziaływania kierownictwa na organizowany system, który tworzą ludzie, środki produkcji, środowiska.

Organizowanie oznacza:

1.ustanowienie niezbędnego porządku i wzajemnych związków wewnętrznych jakieś całości

2.określenie proporcji między jej częściami

3.rozmieszczenie ich w określonej kolejności, tak aby całość zorganizowana spełniała swe zadania jak najlepiej

Organizowanie (Gliński)

1.grupowanie czynności i pracowników w komórki i zespoły komórek

2.przydzielanie zadań, pracy, narzędzi i materiałów

3.kształtowanie więzi współpracy i podległości między komórkami

4.delegowanie i rozgraniczenie uprawnień

5.dobór i rozstawienia kadr kierowniczych

Zaprzeczeniem i przeciwności dobrej organizacji jest bałagan i hałas.

Organizowanie (Stoner)

1.podział pracy - w wyniku poszczególne osoby ponoszą odpowiedzialność za dany zbiór czynności a nie za całość zadania

2.grupowanie podobnych czynności na działy

3.hierarchia - dyrektor naczelny odpowiada za całą organizacje

4.koordynowanie - integracja by skutecznie osiągnąć cel

Kotarbiński - kryteria prahsologiczne

1.skutecznośc - osiąganie zamierzonego celu

2.ekonomiczność(gospodarność) - to użyteczny efekt do kosztów większy od jedności

3.oszczędność - by określony wynik osiągnąć jak najmniejszym kosztem

4.wydajnośc - by przy danym koszcie osiągnąć maksymalny wynik użyteczny

Są to miary działania sprawnego

Ponadto użyteczne mogą być oceny działania o charakterze manipulacyjnym: energiczność, dokładność, solidność, zręczność, pewność, niezawodność, poprawność, fachowość.

Typy organizacji:

1.gospodarcze - zaspokające potrzeby materialne (fabryki produkujące różne towary i produkty)

2.administracyjne - grupujące urzędy - państwowe, samorządowe, militarne, policyjne

3.społeczne - partie polityczne, związki zawodowe, stowarzyszenia

4.niekomercyjne - służą zaspokojeniu potrzeb społeczeństwa: szkoły, szpitale, organizacje komunalne

5.handlowe i usługowe - sklepy i markety, usługi różnych branż

Organizacje nieformalne

Organizacja zatrudnia wielu ludzi, które nie są zawsze zgodne z interesami organizacji. Oni właśnie tworzą „grupę interesu” w celu zaspokojenia swoich potrzeb. Powstają na zasadzie wspólnych upodobań, zainteresowań (np. dyscyplina sportu, hodowla gołębi), wykształcenia, pochodzenia, miejsca zamieszkania, sytuacji społecznej i materialnej. Wspólne zainteresowania zwiększają spoistość grup, których interesy mogą być rozbieżne od interesów grup formalnie zorganizowanych. Działać (jak) na rzecz wspólnot nieformalnych z organizacją formalną.

III koordynowanie - to uporządkowane współdziałania, harmonizacja wzajemnego stosunki czynników wytwórczych w osiągania celu.

Objawami niedostatecznej koordynacji są:

-brak zgodności celów i stosowane przez poszczególne komórki organizacyjne niejednakowych priorytetów

-brak synchronizacji terminów, przestoje grup roboczych, niewykorzystanie zasobów pracy i środków technicznych.

Koordynacja w zakresie: zaopatrzenia, zbytu produktów, usług.

IV motywowanie - jest indywidualnym atrybutem i funkcją sprzężeń między potrzebami pracowników a pobudkami wyzwalającymi przez prace.

Znajomość reakcji pracowników na motywacje (materialną i moralną) pozwala poznać:

-różne zachowania

-inspirować zachowania właściwe

Wspomaga to: rzetelność wykonawstwa prac, dyscyplinę pracy, inicjatywy, kreatywność, wysoką wydajność, dobrą jakość, wysoką etykę zawodową.

Pracownik dobrze motywowany:

-dostrzega sens swojej pracy

-urzeczywistnia potrzebę samorealizacji

-utożsamia się z zakładem pracy

Ze względu na osobowość pracowników potrzebne jest stosowanie różnych metod i środków motywowania. Wymaga to indywidualnego podejścia i znajomość psychologii. Użyteczna jest teoria potrzeb pracowniczych. Pracowników można skłaniać do dobrej pracy poprzez działania: ekonomiczne, dyscyplinarne i sankcje.

Przy udzielaniu kar i nagan przestrzegać należy zasad:

1.wykroczenie musi być oceniane sprawiedliwie - z uwzględnieniem faktów, okoliczności i intencji (nieświadomość, zła wola, przypadek, okoliczności niezależne)

2.pracownik musi mieć świadomość winy - uznaje on wtedy karę za słuszną

3.świadomość bezkarności działania może prowadzić do poważniejszych wykroczeń

4.wymiar i forma kary muszą być proporcjonalne do rodzaju wykroczenia, przy czym forma kary nie może być obraźliwa

5.pracownik musi być przekonany, że zastosowana wobec niego kara jest wynikiem popełnienie wykroczenia a nie uprzedzenia się zwierzchnika

6.forma kary powinna być dostosowana do psychiki danej osoby - ludziom ambitnym wystarczy okazać niezadowolenie.

Motywacje pozytywne są bardziej skuteczne od negatywnych. Pochwała przy świadkach, nagana w 4 oczy bardziej spełniają swój cel niż udzielanie go publicznie.

Właściwe materialne i pozamaterialne motywowanie, rozwijanie partypacyjnych metod zarządzania: cementuje zespół roboczy, przywiązuje do miejsca pracy, aktywizuje pracowników, wytwarza właściwe stosunki w pracy.