
Rys. 7.14
Dla znanych krytycznych wielkości stanu
![]()
zaś
![]()
stąd
![]()
czyli
![]()
b. Równanie bilansu energii dla przekroju krytycznego oraz przekroju 1-1 możemy przedstawić w następującej postaci
![]()
Ponieważ ![]()
przeto
![]()
Z przekształcenia ostatniej zależności otrzymamy
a zatem liczba Macha jest równa

Po uwzględnieniu
![]()
oraz
![]()
dostajemy
![]()
c. Z równania ciągłości
![]()
wyznaczymy
![]()
Podstawiając

a także
![]()
otrzymamy

Przykład 7.5. Parametry powietrza przepływającego za prostopadłą falą uderzeniową wynoszą: Wyznaczyć prędkość oraz ciśnienie strumienia powietrza, znajdującego się przed falą uderzeniową.
W obszarze występowania prostopadłej fali uderzeniowej obowiązuje zależność Prandtla (7.58)
Krytyczna prędkość dźwięku wynosi
![]()
przy czym
![]()
wobec tego
![]()
czyli prędkość przed falą uderzeniową wynosi
![]()
Po podstawieniu danych liczbowych: ![]()
![]()
![]()
oraz ![]()
otrzymamy
Z warunku ciągłości przepływu
![]()
wyznaczamy
![]()
i podstawiamy do równania adiabaty Hugoniota

skąd
Ponieważ ciśnienie zatem ciśnienie strumienia powietrza przed falą uderzeniową jest równe
Przykład 7.6. Dla jakiej liczby Macha ![]()
powstanie prostopadła fala uderzeniowa, jeśli ciśnienie na fali uderzeniowej wzrosło pięć razy? Przyjąć wykładnik izentropy ![]()
Rozwiązanie zadania otrzymujemy przy wykorzystaniu równania zachowania pędu (7.46)
![]()
z którego po podstawieniu:

otrzymujemy
![]()
Podstawiając następnie zależności (7.39):
![]()
do przekształconego równania Prandtla (7.58), zapisanego dla prędkości bezwymiarowych (7.35)
![]()
uzyskujemy układ równań, z którego mamy

zatem
![]()
i ostatecznie

Przykład 7.7. Przeprowadzić przybliżone aerodynamiczne obliczenia silnika strumieniowego z prostym wlotem, na którym powstaje prostopadła fala uderzeniowa, znajdującego się w locie z prędkością ![]()
w powietrzu o temperaturze i ciśnieniu Konstrukcyjne parametry silnika (rys. 7.15) są następujące: średnica przekroju wlotowego średnica komory spalania Spalanie paliwa następuje przy stałym ciśnieniu i wywołuje w przekroju C - C wzrost temperatury średniej o ![]()
Przyjąć Obliczyć: a) i - prędkość i ciśnienie powietrza za falą uderzeniową, b) ![]()
- prędkość, ciśnienie i temperaturę powietrza przed wtryskiem paliwa, c) i - prędkość i ciśnienie gazu po spaleniu paliwa, d) powierzchnię przekroju krytycznego dyszy powierzchnię wylotową oraz prędkość wylotową (przyjmując ).

Rys. 7.15
Wyznaczamy kolejno wszystkie niezbędne parametry określające przepływ powietrza przez silnik strumieniowy:
1) prędkość dźwięku - wzór (7.20), wartość stałej gazowej R zapisana jest w tablicy 1.2
![]()
2) liczba Macha - wzór (7.21)
3) temperatura spiętrzenia powietrza - wzór (7.40) dla
4) krytyczna prędkość dźwięku - wzory (7.42) i (7.44)
![]()
5) prędkość powietrza - wzór (7.58)
6) liczba Macha - wzory (7.58) i (7.39)
7) ciśnienie statyczne ![]()
- obliczone ze wzoru (7.48) dla: ![]()
![]()
![]()
8) ciśnienie spiętrzenia ![]()
- wzór (7.59) dla ![]()
po uprzednim wyznaczeniu z zależności (7.41)
![]()
9) prędkość i ciśnienie statyczne - wynikają z układu równań, uzyskanego ze wzorów (1.14), (3.22) i (7.24), zapisanych dla przekrojów A - A i B - B:
![]()
10) liczba Macha i temperatura - wynikają z układu równań (7.20), (7.21) i (7.40) dla znanych i :
11) ciśnienie i temperatura gazu po spaleniu paliwa:
![]()
![]()
12) prędkość ![]()
- wzory (1.13), (7.45)
![]()
13) liczba Macha ![]()
- wzór (7.21)
![]()
14) temperatura spiętrzenia - wzór (7.40) dla
15) ciśnienie spiętrzenia - wzór (7.41) dla
16) przekrój krytyczny dyszy wylotowej - jest określony wzorem (7.68) dla
17) liczba Macha - wzór (7.41) dla znanych i
18) wielkość przekroju wylotowego - wzór (7.68) dla
19) temperatura w przekroju wylotowym - przy wykorzystaniu wzoru (7.40) dla:
![]()
20) prędkość w przekroju wylotowym
![]()
Przykład 7.8. Wykazać, że charakterystyki (7.77) są liniami możliwych nieciągłości pochodnych parametrów gazu.
Zakładając, że w punkcie ![]()
oraz w punkcie sąsiednim ![]()
zadane są wartości funkcji oraz ![]()
, możemy napisać układ rów-nań określający pochodne cząstkowe:
![]()
(7.93)
tych funkcji w punkcie (x, t), składający się z równań (7.69) ÷ (7.70) oraz dwu równań wyrażających różniczki zupełne ρ i V:

(7.94)
Układ (7.94) nie ma rozwiązania, a więc nie określa pochodnych (7.93) wówczas, gdy zniknie jego wyznacznik charakterystyczny:

Powyższe równanie, które może być przepisane w postaci
![]()
ma dwa rozwiązania rzeczywiste (7.77), wyznaczające kierunki charakterystyczne w płaszczyźnie O x t .
Przykład 7.9. W rurze znajduje się powietrze ( o temperaturze i gęstości Rura z jednej strony jest zamknięta tłokiem, a z drugiej otwarta i rozciąga się do nieskończoności. W pewnym momencie tłok zaczyna się odsuwać od gazu, a jego ruch jest określony równaniami:
![]()
Określić rozkład prędkości ![]()
gęstości i prędkości dźwięku w chwilach ![]()
Rozważany przepływ jest falą prostą, gdyż wszystkie charakterystyki ![]()
wychodzą z obszaru nieruchomego za tłokiem; zatem zgodnie ze wzorem (7.78):

w całym obszarze przepływu.
Po wykorzystaniu tej zależności na mocy (7.83) i (7.87) mamy:

Gęstość na poszczególnych charakterystykach pierwszej rodziny wyznaczamy ze wzoru


Rys. 7.16
Wyniki obliczeń dla kolejnych chwil czasowych są następujące:
t = 0
![]()
![]()
t = 2

t = 4

t = 6

Charakterystyki i wykres drogi ruchu tłoka przedstawione są na rys. 7.16.
Przykład 7.10. Strumień powietrza o wydatku ![]()
przepływa izolowaną rurą o stałym przekroju Na wlocie do rury panuje ciśnienie = i temperatura Obliczyć liczbę Macha na wlocie do rury oraz liczbę Macha, temperaturę i ciśnienie na wylocie z rury. Przyjąć ![]()
Ciśnienie na zewnątrz rury jest tak małe, że nie wpływa na przepływ w rurze.
Parametry na wlocie do rury:
1) gęstość
![]()
2) prędkość
![]()
3) liczba Macha
![]()
4) temperatura spiętrzenia
![]()
5) krytyczna prędkość dźwięku
![]()
Parametry na wylocie z rury:
1) długość zredukowana
![]()
2) współczynnik prędkości - wzór (7.91)
3) liczba Macha - wzór (7.39)

4) prędkość
![]()
5) gęstość
![]()
6) temperatura - wzór (7.40)
![]()
7) ciśnienie
![]()
206