Lekcja 11

w w w . l o s i o w i s k o . c o m

P o d s t a w o w y k u r s j ę z y k a f i ń s k i e g o |

Puhekieli

Język fiński, oprócz swojej odmiany standardowej, pisa-
nej, tzw. kirjakieli,  posiada  także  wersję  mówioną,  puhe-
kieli,  bardziej  potoczną,  używaną  w  codziennych  sytu-
acjach.

Puhekieli  stanowi  pewne  uproszczenie  języka  pisanego,
występuje  w  nim  wiele  skróceń,  rezygnuje  się
z  niektórych  części  mowy,  zmienia  się  także  pewne
gramatyczne reguły, które są dość istotne dla języka fiń-
skiego w jego standardowej wersji. Co za tym idzie, pu-
hekieli brzmi nieco inaczej niż kirjakieli.

Osoby,  które  uczą  się  standardowego  języka  fińskiego,
a w takim zwykle pisane są podręczniki do nauki,  mogą
mieć  trudność  ze  zrozumieniem  języka  potocznego.
W  tej  lekcji  przedstawione  zostaną  „podstawy”  języka
potocznego, po to, aby w choć minimalnym stopniu za-
poznać się z jego charakterystycznymi cechami.

Poniżej  znajduje  się  dialog  przeprowadzony  w  języku
potocznym. Następnie, dla porównania, przedstawiamy
jego  wersję  w  języku  pisanym,  dalej  znajduje  się  jego
tłumaczenie.  Dalsza  część  lekcji  opisuje  główne  zabiegi
językowe  stosowane  w  puhekieli,  a  także  przedstawia
wybrane słownictwo funkcjonujące w języku potocznym
i slangu.

w w w . l o s i o w i s k o . c o m

P o d s t a w o w y k u r s j ę z y k a f i ń s k i e g o |

Dialog

- Anteeksi, ootko Anna Kowalska?
- Oon. Ja kuka sä oot?
- Oon Matti Virtanen, oon Ritvan veli. Hauska tutustua.
- Samoin. Mitäs kuuluu?
- Hyvää, kiitti. Entä sulle?
- Myös hyvää. Mitä sä teet täällä?
- Oottaan mun siskoa.
- Missä se on?
-  Ostariss.  Se  halus  ostaa  vain  kokista,  mutta  olen
odottanut sitä jo kymmenen minsaa!
-  Mä  näen  sen.  Sen  menee  täällä  jonkun  kanssa.  Ne
keskustelee. Kuka se tyyppi on?
-  Se  on  Ville,  hänen  poikaystävänsä.  Nyt  tiiän  miksi  se
oli kauppas niin kauan.

w w w . l o s i o w i s k o . c o m

P o d s t a w o w y k u r s j ę z y k a f i ń s k i e g o |

Dialog w wersji kirjakieli:

- Anteeksi, oletko sinä Anna Kowalska?
- Olen. Ja kuka sinä olet?
- Minä olen Matti Virtanen, olen Ritvan veli. Hauska
tutustua.
- Samoin. Mitä sinulle kuuluu?
- Hyvää kiitos. Entä sinulle?
- Myös hyvää. Mitä sinä teet täällä?
- Odotan minun siskoa.
- Missä hän on?
- Ostoskeskuksessa. Hän haluaisi ostaa vain coca-colaa,
mutta olen odottanut häntä jo kymmenen minuuttia!
- Minä näen hänen! Hän menee täällä jonkun kanssa. He
keskustelevat. Kuka tämä mies on?
- Tämä on Ville, hänen poikaystävänsä. Nyt minä tiedän
miksi hän oli kaupassa niin kauan.

Słowniczek do tekstu:

samoin - nawzajem, wzajemnie
joku - ktoś
kauan - długo
olen odottanut – czekam (czas przeszły perfekt)

w w w . l o s i o w i s k o . c o m

P o d s t a w o w y k u r s j ę z y k a f i ń s k i e g o |

Tłumaczenie

- Przepraszam, czy ty jesteś Anna Kowalska?
- Tak. A kim ty jesteś?
- Jestem Mikko Virtanen, brat Ritvy. Miło cię poznać.
- Nawzajem. Co u ciebie słychać?
- W porządku, dziękuję. A u ciebie?
- Też w porządku. Co tu robisz?
- Czekam na siostrę.
- Gdzie ona jest?
- W centrum. Chciała kupić tylko coca-colę, ale czekam
na nią już dziesięć minut!
- Widzę ją! Idzie tam z kimś. Oni rozmawiają. Kim jest
ten mężczyzna?
- To Ville, jej chłopak. Teraz wiem, dlaczego była
w sklepie tak długo.

w w w . l o s i o w i s k o . c o m

P o d s t a w o w y k u r s j ę z y k a f i ń s k i e g o |

Cechy charakterystyczne puhekieli

Zaimki osobowe:
Zaimki osobowe w puhekieli ulegają skróceniu:

kirjakieli

puhekieli

kirjakieli

puhekieli

minä

mä

sinä

sä

minua

mua

sinua

sua

minun

mun

sinun

sun

minulle

mulle

sinulle

sulle

Do  określania  3  osoby  liczby  pojedynczej  i  mnogiej
używa się określeń, które w  kirjakieli stosuje się do rze-
czy i przedmiotów nieożywionych, tj.:

kirjakieli

puhekieli

hän

– se

– ne

hänen

– sen

Czasowniki:

W  języku  potocznym  niektóre  czasowniki  mogą  przy-
bierać  inną  formę,  niż  w  języku  pisanym.  Poza  tym,
istotną cechą  języka  potocznego jest  też  to,  że  przy  od-
mianie  czasowników,  3  osoba  liczby  mnogiej  odmienia
się tak, jak 3 osoba liczby pojedynczej, zanika jej charak-
terystyczna końcówka –vat/vät.

w w w . l o s i o w i s k o . c o m

P o d s t a w o w y k u r s j ę z y k a f i ń s k i e g o |

olla

mä oon
sä oot
se on

(oo, lub: o)

me ollaan
te ootte
ne on

mennä

meen
meet
menee
mennään
menette
menee

tietää

tiiän
tiiät
tietää
tiietään
tiiätte
tietää

Przeczenia tworzy się analogicznie jak w języku stan-
dardowym:

>> odmiana „ei” + rdzeń czasownika

(forma w 1 os. l.poj –

końcówka osobowa)

en oo

en mee

en tiiä

et oo

et mee

et tiiä

ei oo

ei mee

ei tiiä

Partykuła pytająca:

W  języku  potocznym  do  partykuły  –ko/  -kö  dołączane
jest  „s”.  Nowo  powstała  końcówka  pytajna  –kos/  -kös
często jest redukowana do: -ks.
- Onko Juhani kotona? (Czy Juhani jest w domu?)
>> Onks Juhani kotona?
- Puhutko sinä englantia? (Mówisz po angielsku?)
>> Puhuks enkkuu? (enkkuu=englantia)

w w w . l o s i o w i s k o . c o m

P o d s t a w o w y k u r s j ę z y k a f i ń s k i e g o |

Jeśli jednak dochodzi do sytuacji, w której przy zastoso-
waniu –ks doszłoby do zestawienia ze sobą trzech spół-
głosek  –  końcówka  ta  jest  pomijana,  lub  na  jej  miejsce
wstawia się: -ko/ -kö.
Prześledźmy  to  na  przykładzie  z  czasownikiem  „iść/
przyjść”- „mennä”:

- Menettekö te? (Idziecie?)
>>Menetteks te?
- Menetkö sinä? (Idziesz?)
>> Meneksä? ( 't' jest opuszczone)
>> Menetsä? (całkowite opuszczenie partykuły pytającej)

Liczby:

kirjakieli

puhekieli

licząc szybko

yksi

yks

kaksi

kaks

kaa

kolme

kol

koo

neljä

nel

nee

viisi

viis

vii

kuusi

kuus

kuu

seitsemän

seittemä(n) sei (lub) see

kahdeksan kaheksa(n) kasi

yhdeksän

yheksä(n)

ysi

kymmenen kymmene(n) kymppi

w w w . l o s i o w i s k o . c o m

P o d s t a w o w y k u r s j ę z y k a f i ń s k i e g o |

Liczby powyżej 10, posiadające końcówkę „toista”, zy-
skują skróconą formę –„toist”:

yksitoista = ykstoist

kaksitoista = kakstoist, etc.

Większe liczby, 20,30, etc., określanie w języku standar-
dowym za pomocą „kymmentä”, w języku potocznym
przedstawia się za pomocą skróconej formy „kyt”.

20

kaksikymmentä = kakskyt

nejäkymmentä = nelkyt, etc.

Słówka w puhekieli i slangu:

anteeks – anteeksi
et - että
Hesa - Helsinki
iisi – helpo
jess – kyllä
kaa,kans – kanssa
kokis – coca-cola
musa – musiikki
mut – mutta

nii – niin
niinku – niin kuin
ostari – ostoskeskus
punkku – punaviini
sori – anteeksi
tajuta - ymmärrä
televisio – telkka
tyyppi – mies
valkkari – valkoviini

w w w . l o s i o w i s k o . c o m

P o d s t a w o w y k u r s j ę z y k a f i ń s k i e g o |

Ćwiczenia:

1) Przetłumacz zdania na fiński najpierw na kirjakieli,
a następnie na puhekieli.

a) Mam siostrę. Ona jest w centrum handlowym.

.....................................................................................................

b) Przepraszam, ale nie rozumiem.

.....................................................................................................

c) Kto to jest? To jest Saara, moja przyjaciółka.

.....................................................................................................

d) Idziemy?

.....................................................................................................

w w w . l o s i o w i s k o . c o m

P o d s t a w o w y k u r s j ę z y k a f i ń s k i e g o |

2) Połącz słówka z ich odpowiednikami w puhekieli lub
slangu.

musiikki

televisio

minun

tyyppi

yksi

coca - cola

viisi

en tiedä

sinulle

10)

sinä

11)

yksitoista

12)

kokis

telkka

ykstoist

sä

viis

en tiiä

sulle

musa

yks

mun

mies